ABD Başkanı Donald Trump’la görüşen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 20 maddelik ‘barış planı’nın yüzde 90’ı üzerinde mutabakata varıldığını söyledi.
Zelenski, Trump’la Florida’daki Mar-a-Lago malikanesinde görüştü. İkili ardından ortak basın açıklaması yaptı.
Zelenski’ye göre görüşme tüm başlıklarda verimli geçti
Ukrayna devlet başkanı, Trump’la ‘tüm başlıklarda verimli bir görüşme yaptıklarını’ söyledi:
“20 maddelik bir barış planımız var, bunun yüzde 90’ı üzerinde mutabakata varıldı. ABD ve Ukrayna güvenlik garantileri yüzde 100 oranında kabul edildi. ABD, Avrupa ve Ukrayna’nın güvenlik garantileri ise neredeyse tamamen uzlaşıya bağlandı. Askeri boyut yüzde 100 oranında kabul edildi. Refah planı ise son aşamasına getiriliyor.
Kalıcı barışın sağlanmasında güvenlik garantileri kilit nokta. Avrupalı liderlerle telefon görüşmesi verimli geçti. Önümüzdeki haftalarda ekiplerimizin ele alınan tüm konuları sonuçlandırmak üzere bir araya gelmesi konusunda anlaştık.
Ayrıca başkan Trump’la ocakta belki Washington’da Avrupalı liderlerin ve Ukrayna heyetinin katılımıyla bir toplantıya ev sahipliği yapması konusunda da mutabık kaldık.”
Zelenski şöyle devam etti: “Ukrayna barışa hazır. 20 maddelik planda ekiplerin sonuca yaklaştığını görmekten çok memnunum. Çalışmaların aynı şekilde devam etmesi halinde ocakta altı belge üzerinde karara varacağımızı umuyorum.”
Zelenski daha önce planı ‘savaşı sona erdirmek için ana çerçeve’ olarak tanımlamış, Rus tarafının ABD’yle görüştükten sonra yanıt vereceğini belirtmişti.
Trump’a göre de çok büyük ilerleme var
Trump’sa görüşmenin çok iyi geçtiğini ve ‘masadaki konuların yüzde 95’ini hallettiklerini’ söyledi:
“Bazıları yüzde 95’ini hallettik diyebilir. Yüzde kaç olduğunu bilmiyorum ama muhtemelen İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük savaşı sona erdirmek için büyük ilerleme kaydettik.
Olup olmayacağını göreceğiz ama çok yakınız. Kimse şu anda bulunduğumuz noktaya gelme şansına sahip değildi. Kimse bunun mümkün olabileceğini düşünmezdi. Bu yüzden çok iyi iş çıkardığımızı söylemek istiyorum.”
Çalışma grubu kuruluyor
ABD başkanı ardından bir çalışma grubu kuracaklarını duyurdu.
Trump’a göre bu grupta Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve eski başdanışmanı Jared Kushner de olacak.
ABD başkanı şöyle dedi:
“Bu çalışma grubu önce Ukrayna tarafıyla son detaylar üzerine görüşecek.
Görüşmelerin gerçekten iyi gitmesi halinde barış planının geri kalan kısımlarının birkaç hafta içinde sonuçlandırılabilecek.
Sürecin birkaç hafta sürmesini bekliyoruz, daha uzun değil. Daha sonra da bu çalışma grubu Rusya’yla ile çalışmaya başlayacak. Bu süreç uzarsa savaş daha uzun sürecek.”
Ruslar bir barış anlaşması karşılığında Ukrayna’nın elinde tuttuğu doğudaki Donestk bölgesinin neredeyse dörtte birinden çekilmesini istiyor. Bölgenin geri kalanı Rusya’nın elinde.
Donetsk ve Luhansk, Donbas bölgesini oluşturuyor.
Trump, bu bölgede serbest bir ticaret bölgesi kurulmasına ilişkin soruya “Şuan mutabakata varılmadı demek daha doğru olur ama bir anlaşmaya yaklaşıyoruz” diye yanıt verdi.
‘Putin’i ilgili gördüm, ona inanıyorum’
Trump, Zelenski’den önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile 2,5 saate yakın bir telefon görüşmesi yaptığını ve birçok konuyu detaylıca ele aldıklarını anlattı:
“Putin ve Zelenski’yle birlikte üçlü bir görüşmeye açık.
Bugün Putin ile görüşmemde onu bu konuda oldukça ilgili gördüm, o da bunun (barışın) olduğunu görmek istiyor, ona inanıyorum.
Rusya, Ukrayna’nın başarılı olmasını istiyor. Kulağa biraz garip gelebilir ancak Devlet Başkanı Putin, Ukrayna’nın başarılı olması konusunda çok cömert davrandı, enerji, elektrik ve diğer şeyleri çok düşük fiyatlarla tedarik etmek de dahil.”
Ukrayna’ya güvenlik garantileri için Avrupa’yı işaret etti
Trump, Avrupalı ülkelerin Ukrayna’ya için güvenlik garantilerinde ana rolü oynayacağını bir kez daha vurguladı. Avrupalı liderlerle Washington ya da başka bir yerde yakında bir görüşme planlandığını belirten ABD başkanı, şöyle konuştu:
“Avrupa ile çalışmak istiyoruz ve tahmin edebileceğiniz gibi Avrupa bunun büyük bir kısmını üstlenecek. Biz de Avrupa’ya onların bize yardım ettiği gibi yüzde 100 yardım edeceğiz.”
20 maddelik barış planı
Washington, kasımda Kiev’e 28 maddelik bir plan sunmuştu.
Son plan yani 20 maddelik plan, Trump’ın planı üzerinde yapılan güncellemelerden oluşuyor.
Ukrayna’nın Avrupalı müttefiklerinin katkısıyla yazılan bu taslak, Rusya’dan yana olmakla eleştirilen 28 maddelik Amerikan planına karşı hazırlanmıştı.
Zelenski, 14 Aralık’ta ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’le görüşmüştü.
ABD yetkililerinin açıklamalarına göre Washington, Kiev’e yasal olarak bağlayıcı güvenlik garantileri sunmayı kabul etmişti.
Zelenski daha sonra 15 Aralık’ta Avrupalı liderlerle görüştü.
Bu görüşmelere Britanya Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Polonya Başbakanı Donald Tusk, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte katıldı.
Basına yansıyan haberlere göre planın son hali şöyleydi:
Ukrayna ordusu 800 bin personelle sınırlandırılacak. İlk teklifte bu 600 bindi.
Ukrayna NATO ülkelerinin tamamı onay verirse üye olabilecek. Şu anda tüm ülkeler bunu desteklemiyor. Planın ilk halinde Kiev için NATO üyeliği bir seçenek olmaktan çıkarılacaktı.
NATO Ukrayna’da “kalıcı” asker bulundurmayacak. İlk taslakta Ukrayna’da hiçbir NATO askeri bulunamayacağı yer alıyordu.
ABD, Rusya’nın saldırı ihtimaline karşı NATO’nun 5. maddesine benzer bir güvenceyi Ukrayna’ya verebilecek. Bu, Ukrayna’ya yapılan saldırıların tüm NATO’ya yapılmış kabul edileceği anlamına geliyor. İlk taslakta böyle bir güvence yoktu.
Ukrayna kaybettiği toprakları askeri yollarla almamayı vadedecek. Bunun yerine müzakerelerle geri almayı deneyecek. İlk taslakta Kırım, Luhansk ve Donetsk bölgelerinin ‘defakto Rus toprağı’ olarak kabul edilmesi yer alıyordu.
Kremlin, 2022’de Ukrayna’nın dört bölgesini (Donetsk, Lugansk, Zaporijya ve Herson) tam kontrole sahip olmamasına rağmen ilhak etti. Rusya 2014’teyse Kırım yarımadasını Ukrayna’dan ilhak etti.
