ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel çapta uyguladığı ve 10 ayda en az 130 milyar dolar gelir sağlayan gümrük tarifeleri, ABD Yüksek Mahkemesi tarafından büyük ölçüde iptal edildi. Kararın ardından en az 1.800 şirket ödedikleri vergilerin iadesi için dava açtı
ABD’de Donald Trump döneminde yürürlüğe giren geniş kapsamlı küresel gümrük tarifeleri, geçen cuma günü ABD Yüksek Mahkemesi tarafından büyük ölçüde hukuka aykırı bulunarak iptal edildi.
Kararın ardından onlarca şirket mahkemeye başvururken, yüzlerce şirket de karar öncesinde açtıkları davalarla sürece dahil olmuştu. Wall Street Journal analizine göreşu ana kadar en az 1.800 şirket iade talebiyle dava açtı ve sayı her geçen gün artıyor.
ABD Gümrük ve Sınır Koruma yetkililerinin mahkemeye sunduğu belgelere göre, 10 Aralık itibarıyla en az 301 bin ithalatçı daha sonra iptal edilen tarifelere tabi tutuldu. Bu rakama çok sayıda şirketin yanı sıra yurt dışından ürün satın alırken doğrudan vergi ödeyen bireylerin de dahil olduğu belirtiliyor.
Tarifeler yürürlükte kaldığı 10 ay boyunca en az 130 milyar dolar gelir sağladı. Ancak şirketlerin bu tutarları geri alıp alamayacağı ve sürecin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor.
Davalar toplanıyor
İade davalarına, merkezi New York’ta bulunan federal uzman ticaret mahkemesi ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi bakacak. Mahkeme ticaret uyuşmazlıklarında deneyimli olsa da, bu ölçekte ve bu sayıda davacının bulunduğu bir dosya ile daha önce karşılaşmadı.
Aralık ayında ticaret mahkemesi, Yüksek Mahkeme süreci tamamlanana kadar tüm davaları askıya almıştı. Ocak ayında ise nihai karar sonrası gerekli süreçlerin başlatılacağını açıklamıştı.
Şirketler peş peşe mahkemenin yolunu tuttu
Karar öncesinde dava açan şirketler arasında Costco Wholesale, Goodyear Tire & Rubber ve Barnes & Noble Purchasing gibi büyük isimler yer aldı.
Karar sonrasında ise FedEx de iade talebiyle dava açan şirketler arasına katıldı.
Federal dava avukatı Matthew Seligman, süreci “asbest davaları seviyesinde” olarak nitelendirerek, on yıllar boyunca açılan binlerce davaya atıf yaptı. Ancak bu kez tüm davaların aynı anda açıldığına dikkat çekti.
Beyaz Saray’dan çelişkili açıklamalar
Trump yönetimi, karar sonrası iade sürecine ilişkin net bir yol haritası sunmadı. Yüksek Mahkeme’ye taşınan dosyalardan birinde yönetim avukatları, tarifelerin hukuka aykırı bulunması halinde şirketlerin “faiziyle birlikte tamamen telafi edilebileceğini” savunmuştu.
Karar sonrası açıklama yapan Trump, mahkemenin açık bir iade talimatı vermediğini belirterek, “Önümüzdeki beş yıl boyunca mahkemelerde olacağız” ifadelerini kullandı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Fox News’e verdiği röportajda sürecin mahkemede olduğunu vurgulayarak, “Bu artık bizim elimizde değil, mahkemenin talimatlarını izleyeceğiz” dedi.
İade süreci nasıl işleyebilir?
Şirket avukatları, alt mahkemelerde iade sürecinin başlatılması için resmi başvurular yaptı. Yönetimin ilk yanıtının cuma günü verilmesi bekleniyor.
Uzmanlara göre iyimser senaryoda iade süreci bir ila iki yıl içinde tamamlanabilir. Ancak kötümser tahminler bunun çok daha uzun sürebileceğine işaret ediyor.
Bazı hukuk firmaları müvekkillerine dava açmadan beklemelerini önerirken, bazıları ise hak kaybı riskine karşı toplu davalar için özel ekipler kurmuş durumda. Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan ile Milbank bu amaçla özel görev güçleri oluşturdu.
İade talepleri arasındaki fark devasa
Washington merkezli gümrük müşaviri Kimberly Daniels, müşterilerinin 2.200 dolar ile 7 milyon dolar arasında değişen iade talepleri bulunduğunu söyledi. Ancak yalnızca en büyük, halka açık şirketin dava açabilecek mali güce sahip olduğunu belirtti.
Deneyimli ticaret avukatları, ticaret mahkemesinin tüm ithalatçılara açık bir iade mekanizması oluşturabileceğini ifade ediyor. Dava açan şirketlerin, süreci hızlandırmak ve haklarını garanti altına almak amacıyla bu adımı attığı belirtiliyor.
