Imperial College London’da okuyan iki Türk öğrenci, 2023 depremlerinin ardından arama-kurtarma ekiplerine destek olmak için yapay zeka destekli bir sensör geliştirdi
Londra’daki Imperial College London’da öğrenim gören iki Türk öğrenci, deprem sonrası enkaz altında kalanların yerini daha hızlı belirleyebilmek için yapay zeka destekli bir cihaz geliştirdi. Fizik bölümü ikinci sınıf öğrencisi İdil İğde ile tasarım mühendisliği öğrencisi Arda Kancal’ın geliştirdiği “ResCube” adlı sistem, titreşim ve ses verilerini analiz ederek yaşam belirtisi tespiti yapıyor.
İstanbul’da büyüyen İğde, The Times’a verdiği demeçte çocukluğundan bu yana “büyük deprem” korkusuyla yaşadığını belirtti. Her sarsıntıda ailesiyle birlikte sokağa çıktıklarını anlatan İğde, bu kaygının projeyi geliştirmesinde etkili olduğunu söyledi.
İğde, demecinde Şubat 2023’te Türkiye’nin güneyi ile Suriye’nin kuzeyini vuran Kahramanmaraş merkezli 7,8 büyüklüğündeki deprem, projeye yön veren kırılma noktası olduğunu belirtti.
Kancal ise İstanbul’da önümüzdeki beş yıl içinde büyük bir deprem yaşanma olasılığının yüzde 65 olarak açıklandığını ve 1,5 milyon binanın sismik açıdan riskli kabul edildiğini söyledi.
ResCube, nasıl çalışıyor?
ResCube, enkaz içine yerleştirilen dört “jeofon” aracılığıyla titreşim ve ses sinyallerini topluyor. Cihaz, bu verileri yapay zeka algoritmasıyla işleyerek olası yaşam belirtilerinin konumunu üçgenleme yöntemiyle belirliyor.
Mevcut uygulamalarda arama-kurtarma ekipleri mikrofon ve kulaklıkla enkazdan gelen sesleri manuel olarak dinliyor. Öğrenciler, geliştirdikleri sistemin bu yönteme kıyasla daha hızlı, düşük maliyetli ve daha yüksek doğruluk oranına sahip olduğunu söyledi.
İlk testlerde cihazın yüzde 90 doğruluk oranına ulaştığı, mevcut tekniklerde bu oranın yaklaşık yüzde 80 olduğu ifade edildi. Bu farkın, arama-kurtarma literatüründe “altın 72 saat” olarak anılan ilk üç günde daha fazla kişinin hayatta bulunmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Araştırmalar, deprem ölümlerinin yüzde 22’sinin erken tıbbi müdahaleyle önlenebileceğine işaret ediyor.
Eğitim sahalarında test edildi
Öğrenciler, yapay zeka modelini eğitmek için İngiltere’deki arama-kurtarma eğitim tesislerinde çalıştı.
Gloucestershire’daki Fire Service College ve Buckinghamshire’daki Westcott Venture Park’ta enkaz simülasyon alanlarında veri toplandı. Sensörlerin titreşime duyarlı olması nedeniyle testler sırasında uzun süre sessiz kalındığı ve kontrollü biçimde beton yüzeylere ritmik vuruşlar yapıldığı aktarıldı.
Arama ve Kurtarma Afet Yardımı (Saraid) adlı yardım kuruluşunun ulusal direktörü Gary Francis, teknolojinin özellikle karmaşık ve çökmüş yapı ortamlarında operasyonları daha hızlı ve güvenli hale getirebileceğini söyledi.
Imperial College, toplumsal fayda sağlayan düşük maliyetli projeleri destekleyen yarışmada birincilik kazanan öğrencilere 7 bin sterlin ödül verdi. Üniversitenin Doğa Bilimleri Fakültesi araştırmadan sorumlu dekan yardımcısı Ramón Vilar Compte, kısa sürede hayat kurtarma potansiyeline sahip bir yenilik geliştirilmesinin dikkat çekici olduğunu belirtti.
