ABD istihbarat raporlarına göre İran, Hürmüz Boğazı’na döşediği mayınların yerini bulamıyor ve temizleme kapasitesine sahip değil. Trump’ın ateşkes için “boğazın derhal açılması” şartı, bu teknik kriz nedeniyle çıkmaza girdi.
New York Times’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, İran’ın Hürmüz Boğazı’na döşediği mayınlar büyük bir krize dönüştü. Tahran yönetiminin, döşediği mayınların yerini tespit edemediği ve bu patlayıcıları temizleme kapasitesine sahip olmadığı bildirildi.
The Guardian‘ın haberine görebu durum, dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği kritik su yolunun yeniden trafiğe açılmasını engelliyor.
İran, geçtiğimiz ay ABD ve İsrail’in savaş ilan etmesinin ardından küçük teknelerle boğazın dört bir yanına gelişigüzel patlayıcılar bırakmıştı. ABD tarafı, bu küçük teknelerin takibinin zorluğu nedeniyle su yoluna kaç adet mayın döşendiği ve bu mayınların tam konumları konusunda belirsizlik yaşıyor.
İslamabad zirvesinde mayın engeli
ABD ve İranlı müzakereciler, savaşı sona erdirecek nihai bir ateşkesi görüşmek üzere bu hafta sonu İslamabad’da bir araya geldi.
Boğazın kapalı kalmaya devam etmesi, görüşmelerin önündeki en büyük engel olarak görülüyor. ABD Başkanı Donald Trump, mevcut çatışma molasının kalıcı olabilmesi için Hürmüz Boğazı’nın derhal ve tamamen açılmasını şart koşmuştu.
ABD’li yetkililer, İran’ın mayınları herhangi bir işaretleme yapmadan “rastgele” yerleştirdiğini ve bazı mayınların akıntıyla orijinal konumlarından saptığını vurguluyor.
Özellikle ABD’nin İran donanmasının büyük bölümünü imha etmiş olması nedeniyle, şu an ne İran ne de ABD bu suları hızlıca mayınlardan arındıracak teknik kapasiteye sahip.
Teknik sınırlar ve diplomasi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, daha önce yaptığı bir açıklamada boğazın “teknik sınırlamalar dikkate alınarak” açılacağını söylemişti. Washington bu ifadeyi, Tahran’ın mayınları temizleme konusundaki acizliğinin bir itirafı olarak yorumluyor.
Öte yandan krizin diplomatik boyutu da derinleşiyor. İran, iki haftalık ateşkesin Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini savunurken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Lübnan konusunda ülkeler arasında bir “yanlış anlaşılma” olduğunu iddia ediyor.
Küresel ekonomi uçurumun eşiğinde
Boğazın kapalı kalması ve Orta Doğu’daki enerji altyapısının tahrip olmasıyla fırlayan petrol fiyatları, küresel enflasyonu körüklüyor. Ekonomistler, bu krizin etkilerinin henüz tam olarak hissedilmediği konusunda uyarıyor. Temel mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki artışın, dünya genelinde yoksulluk oranlarını ciddi şekilde artırması bekleniyor.
