Avrupa Birliği, Çin’e bağımlılığı azaltmak amacıyla kritik hammaddeler için ortak stok planını devreye almaya hazırlanıyor. Reuters’a konuşan kaynaklara göre finansmanda Fransa, tedarikte Almanya, depolamada ise İtalya kilit rol üstlenecek
Avrupa Birliği, kritik hammaddeler için ortak stok oluşturma planlarını hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Konuya yakın dört kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre, Çin’e bağımlılığı azaltmayı hedefleyen bu süreçte İtalya, Fransa ve Almanya öncü roller üstlenecek.
AB, Aralık ayında Çin’e olan bağımlılığı azaltmaya yönelik bir yol haritası açıklamış, bu kapsamda ortak stok oluşturulması ile yeniden kullanılabilir metal hurdası ve nadir toprak atıklarına ihracat kısıtlamaları getirilmesini gündeme almıştı. Ancak Avrupa Komisyonu planın ayrıntılarına ilişkin henüz kapsamlı bir açıklama yapmadı.
Dünyanın en büyük sanayi metalleri ve mineralleri üreticisi olan Çin, 2023’ten bu yana galyum, germanyum, tungsten, indiyum, molibden, antimon ile disprosyum ve terbiyum gibi ağır nadir toprak elementlerine ihracat kontrolleri uyguluyor. Bu adımlar, Çin dışındaki üreticilerin tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtı.
Avrupa’nın rafinasyon kapasitesinin sınırlı olması ve tedarik kaynaklarını çeşitlendirmenin uzun zaman alması nedeniyle, stratejik stokların Çin’in ihracat kısıtlamalarına karşı ekonomiyi koruyabilecek az sayıdaki araçtan biri olduğu değerlendiriliyor. Bu rezervlerin savunma sanayii üretimini güvence altına alması ve enerji dönüşümü hedeflerini koruması amaçlanıyor.
Roller netleşiyor
Kaynaklara göre, kritik mineraller için rezerv oluşturma yönünde somut adımlar atılmaya başlandı. Aralık ayında AB yetkilileriyle yapılan bir çevrim içi toplantıya katılan üç kaynağın aktardığına göre Fransa satın alımların finansmanını, Almanya tedariki, İtalya ise depolamayı üstlenecek.
İtalya ve Almanya, sanayileri için hayati önemdeki hammadde tedarik zincirlerini güvence altına almak üzere daha önce birlikte çalışma sözü vermişti. Avrupa Komisyonu’ndan bir sözcü, konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
Toplantılarda, İtalya merkezli Pacorini Global Services ile Hollanda merkezli C. Steinweg tarafından işletilen depolama tesisleri de ele alındı. Her iki şirket de Reuters’ın sorularına yorum yapmadı.
Kaynaklardan biri, AB’nin ilerleme hızından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, “Çok sayıda çalışma grubu var, çok konuşuluyor ama sahada somut adım az” ifadelerini kullandı.
Kaynaklar, Fransa’nın hangi bankalarla görüştüğüne ya da Almanya’nın hangi üreticilerle temas kurduğuna dair bilgiye sahip olmadıklarını belirtti. Başka bir kaynak ise İtalya’nın Komisyon’la ve Almanya ile Fransa’nın da dahil olduğu teknik çalışma grubu üzerinden üye ülkelerle koordinasyon görüşmeleri yürüttüğünü söyledi.
AB’nin kritik hammaddeler listesinde 34 madde yer alıyor. Bunların 17’si, yeşil ve dijital dönüşümün yanı sıra savunma ve havacılık açısından hayati önemde görülen “stratejik hammaddeler” olarak sınıflandırılıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ekim ayında AB’nin Avustralya, Kanada, Şili, Grönland, Kazakistan, Özbekistan ve Ukrayna gibi ülkelerle hammadde ortaklıklarını hızlandırmayı hedeflediğini açıklamıştı.
