AB’nin ABD’ye bağımlılığı azaltma planları askeri güçten ekonomiye kadar uzanıyor. Son olarak Avrupa Komisyonu, finansal sistemin dış politika hedefleri için kullanılabileceği endişesiyle bir dizi adım atarak dolar egemenliğini azaltma planı hazırladı. Politico, 5 adımlık planın detaylarını yazdı.
Avrupa’nın ABD’ye olan bağımlılığına son verme planları para politikalarına kadar uzanıyor.
Uzun yılardır Amerikan doları uluslararası piyasaları domine eden kur konumunda. Uzun vadeli borçlardan petrole kadar birçok ödeme dolarla yapılıyor.
Bu da ABD’ye önemli bir avantaj kazandırıyor. Zira yurt dışında dolara olan talep; daha düşük borçlanma maliyetleri, daha ucuz ithalat, uluslararası ticarette kur maliyetlerinin olmaması ve jeopolitik nüfuz kullanabilme imkânı anlamına geliyor.
Ancak Trump yönetiminin tahmin edilemez yapısı ve dış politika hedefleri için doları bir araç olarak kullanma potansiyeli Avrupa’yı harekete geçmeye ikna etmiş durumda.
Politico’ya göre Avrupa Komisyonu, dolar egemenliğine karşı bir plan hazırlamış durumda. Bu plan, geçen hafta bir araya gelen AB ülkelerinin maliye bakan yardımcıları toplantısında gündeme geldi.
İşte 5 maddede Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı dolar planı:
1) Tamamlanmamış projeleri tamamla
İlk adım, halihazırda AB gündeminin üst sıralarında yer alan bir konu: ekonomik verimliliği artırmak ve AB finansal piyasalarını entegre etmek. Liderler 12 Şubat’ta ekonomik rekabet gücünü görüşmek üzere gayriresmî olarak bir araya gelecek ancak ülkeler şu ana kadar reformlardan ziyade düzenlemeleri azaltma konusunda çok daha istekli bir tutum izliyor.
Yatırım için gerçek anlamda tek bir pazar oluşturmayı hedefleyen temel öneriler yaklaşık on yıldır gündemde ve Komisyon’un ‘Tasarruf ve Yatırımlar Birliği’ adıyla yeniden markalaştırması sayesinde yeni bir ivme kazanmış durumda. Ancak ulusal çıkarlar ve piyasa aktörlerinin çıkarları bu girişimin önünde duran engellerden biri.
Parasal bir birlik inşa etmeye gelince, AB hâlâ banka mevduatları için ortak bir güvenceye sahip değil. Bunun başlıca nedeni Almanya’nın risk paylaşımına direnci. Bu arada İtalya da zor durumdaki bankalar için bir likidite arka planı oluşturulmasını engellemeyi sürdürüyor.
2) Yatırımcılara euro cinsinden borçlan
Yatırımcıların euroyu kullanmasını istiyorsanız, bunun basit yollarından biri AB destekli tahviller aracılığıyla onlardan euro cinsinden borçlanmaktır.
AB’nin Covid sonrası toparlanma için oluşturduğu 750 milyar euroluk fon bu yılın sonunda sona ererken, Komisyon Ukrayna’yı finanse etmek ya da öngörülemeyen acil durumlarla mücadele etmek için önümüzdeki yedi yıllık bütçede bu tür ortak borçlanmayı artırmak istiyor. Ancak bu fikirden hoşlanmayan Almanya ve Hollanda başta olmak üzere mali açıdan muhafazakâr ülkelerin direncini aşmak zor olacak.
3) Kripto piyasasına sen de gir
ABD yönetimi, kendi ekonomik politikaları doları zayıflatırken para biriminin küresel hâkimiyetini korumak için dolara sabitlenmiş kripto paralara bel bağlıyor.
Komisyon da benzer bir yaklaşım istiyor.
Komisyon raporunda, “AB için euro cinsinden stablecoin’lerin benimsenmesini teşvik etmek hayati önem taşıyor” diye yazıldı ve ‘euro cinsinden dijital varlıkları güçlendirmek’ için tüm seçeneklerin değerlendirilmesi çağrısında bulunuldu. Şu anda dolara sabitlenmiş stablecoin’lerin payı yüzde 90’ın üzerinde.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) ile Komisyon, dolara sabitlenmiş stablecoin’lerin nasıl ele alınacağı konusunda defalarca karşı karşıya geldi. ECB fırsatlardan ziyade risklere daha fazla odaklanıyor.
Fransa Merkez Bankası Başkanı François Villeroy de Galhau, Davos’ta yaptığı açıklamada, “Hem (euro cinsinden) stablecoin’lere hem de tokenleştirilmiş mevduatlara, yani yeni tür banka mevduatlarına sahip olabiliriz. Ancak bunların hiçbirine sahip olmazsak egemenlik konusunda endişe duyarım” demişti.
4) Dijital euro çıkmazını aş
Komisyon, sınır ötesi ödemelerde kullanılabilecek merkez bankaları tarafından ihraç edilen bir dijital para birimi olan dijital euronun, geleceğin finans dünyasında euroyu güçlendirmenin bir yolu olduğunu düşünüyor. Bu nedenle AMB’nin bu para birimini ihraç etmesine imkân tanıyacak bir yasanın bu yıl onaylanmasını tavsiye ediyor.
Ancak Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in Avrupa Halk Partisi, parlamentodaki düzenleme çalışmalarına liderlik etmesi için projeye yüksek sesle karşı çıkan İspanyol milletvekili Fernando Navarrete’yi seçti. Politico‘ya konuşan kaynaklar, görüşmelerden bir anlaşma çıkıp çıkmayacağı konusunun belirsiz olduğunu vurguluyor.
5) Sözleşmelerde ve ticaret anlaşmalarında euro kullan
Komisyon yıllardır AB dışındaki ülkelerle yapılan enerji sözleşmelerinde euronun kullanımını nasıl artırabileceğini araştırıyor. Ancak enerji arzını Rusya’dan ayrıştırma ve ABD gibi ülkelerden gaz ithalatını artırma çabaları, euro cinsinden işlemlere geçiş ihtimalini daha da düşürüyor.
AB yürütme organı, kritik ham maddeler, hava taşımacılığı ve savunma dahil olmak üzere diğer kilit sektörlerde sözleşmelerde euro kullanımını teşvik ederek bu çabaları yeniden canlandırmak istiyor. Ayrıca Hindistan’la kısa süre önce imzalanan anlaşma gibi yeni ticaret anlaşmaları kapsamında euro ödeme altyapısının nasıl desteklenebileceğini de incelemeyi planlıyor.
Buradaki temel engel, Avrupa içindeki bir dirençten ziyade, uluslararası piyasalarda geleneksel olarak doları kullanan üçüncü ülkelerdeki yerleşik uygulamaları değiştirme zorluğu.
