Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi olan BYD, Çin’de talebin daralması, azalan teşvikler ve sert rekabet nedeniyle büyüme baskısıyla karşı karşıya. Fiyat savaşları ve kapasite fazlası, sektörün kazananlarını azaltacak zorlu bir döneme işaret ediyor
Çinli otomobil üreticisi BYD, neredeyse her ölçüte göre durdurulamaz görünüyor.
Otomobil endüstrisinde kendine yer edinmek için on yıl boyunca mücadele ettikten sonra BYD, Tesla’yı geride bırakarak dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi haline geldi. Şirketin satışları Avrupa ve Latin Amerika’da hızla büyüyor ve Kanada gibi yeni ve potansiyel olarak kazançlı pazarlar da yakında önüne açılabilir.
Ancak yatırımcılar, BYD’nin az bilinen bir batarya üreticisinden otomotiv dünyasının hızla büyüyen segmentinin zirvesine yükselişine karşı daha temkinli davranıyor. Şirketin hisseleri geçen mayıs ayındaki zirvesinden yaklaşık yüzde 40 düştü ve ocak ayına ilişkin zayıf satış verilerinin açıklanmasının ardından geçen hafta hızlanan Çin elektrikli araç hisselerindeki geniş çaplı satış dalgasından en sert etkilenen şirketlerden biri oldu.
Yoğun rekabet kar marjlarını eritiyor, devlet teşvikleri ortadan kalkıyor ve daha hızlı üretim döngüleri hiçbir şirketin uzun süre lider kalmasına izin vermiyor.
Çinli şirketler sınıra yaklaştı
BYD, Çinli elektrikli araç şirketlerinin kendi başarılarının kurbanı haline gelmesinin tipik bir örneği. Kısmen devlet teşvikleriyle büyüyen iç pazar hızla genişledi, ancak Pennsylvania Üniversitesi profesörlerinden John Paul MacDuffie’ye göre Çinli şirketler, elektrikli araç satın almanın mantıklı olduğu kişi sayısının sınırına yaklaşmış durumda.
Satışlar, şarj altyapısının daha gelişmiş olduğu büyük şehirlerde yoğunlaşırken, ülkenin geri kalanının büyük bölümünde elektrikli araç sahibi olmak pratik değil.
Artık BYD ve diğer üreticilerin, tek seferlik alıcıları tekrar müşterilere dönüştürmesi ve köklü otomobil üreticilerinin uzun yıllardır dayandığı türden uzun vadeli marka ilişkileri kurması gerekiyor.
MacDuffie, “BYD o kadar hızlı büyüdü ki yeni yerli müşteri bulmakta zorlanıyor” dedi.
Çin elektrikli araç pazarındaki zorluklar geçen ay ortaya çıkmaya başladı. Geçen yıl yüzde 28 büyüyen BYD’nin elektrikli araç teslimatları ocak ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 33 düştü. Çin Otomobil Üreticileri Birliği’ne göre yeni elektrikli araçların toplam satışları da yaklaşık yüzde 20 geriledi.
BYD’ye göre satışlardaki düşüşün ana sebebi iç talebin zayıf kalması
Şirket, WeChat üzerinden yayımladığı bir açıklamada düşüşü zayıf iç talebe bağladı.
Büyümedeki yavaşlama, Çin hükümetinin teşvikleri azaltmasıyla aynı döneme denk geliyor. Pekin yıllar boyunca yeni araç alımlarındaki yüzde 10’luk vergiyi kaldırmıştı. Ancak bu yıl vergi, eski oranın yarısı seviyesinde yeniden uygulamaya kondu. Tam verginin 2027’den sonra geri dönmesi bekleniyor.
Bir diğer faktör ise rekabetin giderek zorlaşması. Otomotiv pazar araştırma şirketi JATO’ya göre 2025 yılında Çin’de satışta olan elektrikli araç modeli sayısı 2019’dakinin iki katından fazla ve yaklaşık 400’e ulaştı. Bunların 100’den fazlası son iki yılda piyasaya sürüldü.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde kıdemli danışman olan Scott Kennedy, sektörün bir savaş dönemine girdiğini söyledi. Uzun vadede sürdürülebilir olması için yüzlerce otomobil şirketinin sayısının yalnızca birkaçına düşmesi gerekeceğini belirtti.
Üreticiler arasındaki sert rekabet, Çin’de “involution” olarak adlandırılan bir aşağı yönlü fiyat sarmalına yol açtı. Şirketler, karlılığı zedelemesine rağmen hayatta kalmak için maliyetleri düşürmeye ve özellikleri artırmaya devam ediyor.
Otomobil üreticileri dev fabrikalar kurdu ve azalan karlılığı hacimle telafi edebilecekleri beklentisiyle birbiri ardına yeni modeller piyasaya sürdü.
Çin, Detroit’ten çok Silikon Vadisi’ne dönüştü
Ulaşım ve teknoloji analisti Tu Le, ülkenin Detroit’ten çok Silikon Vadisi’ne benzeyen yeni bir otomotiv endüstrisi inşa ettiğini söyledi.
Otomotiv döngüleri artık tüketici elektroniğine benzer hale geldi; yeni modeller ve özellik değişiklikleri her yıl piyasaya sürülüyor. Ford’un F-Serisi kamyonları son 40 yıldır Amerika’da en çok satan araç olurken, Çin’de son birkaç yılda zirve BYD, Geely veya Tesla arasında el değiştirdi. Tercihler bu kadar hızlı değiştiğinde, büyüme dönemleri için kurulan fabrikalar aynı hızda küçülmüyor ve kapasite fazlası ortaya çıkıyor.
Washington and Lee Üniversitesi’nden emekli otomotiv uzmanı Mike Smitka, Çin’in otomotiv üretim kapasitesinin yüzde 40’ının kullanılmadığını tahmin ediyor.
Atıl fabrikalar, yeni model fazlasına da yol açtı. Şirketler kendi tesislerini kurmak yerine mevcut fabrikalara üretim yaptırabiliyor. Çinli telekomünikasyon devi Huawei birçok elektrikli araç satıyor, ancak araçları kendisi üretmiyor.
Ancak tüm bu baskılara rağmen Çinli otomobil üreticileri, elektrikli araç yatırımlarını azaltarak benzinli kamyon ve SUV modellerine yönelen ABD’li üreticiler için bir tehdit olmaya devam ediyor. Ford ve Stellantis, bu yıl elektrikli araç planlarını küçülttükten sonra milyarlarca dolarlık zarar açıkladı. Tesla da geçen yıl elektrikli araçlardaki erken avantajını BYD’ye kaptırdı.
Şimdilik yüzde 100’lük gümrük vergileri Çin yapımı elektrikli araçların ABD pazarına girmesini engelliyor.
Ancak Tu Le’ye göre bu yalnızca bir zaman meselesi. Dünyanın geri kalanı elektrikliye geçiş sürecini başlatmış durumda, ancak “ABD bu mesajı henüz almış değil”
Aaron Krolik / New York Times
