Dünyanın en radikal kentsel dönüşüm projesi olarak tanımlanan İsveç’in en kuzeyinde bulunan Kiruna şehrinin tahliyesi, binlerce sakin ve hanenin şehrin üç kilometre doğusunda kurulan yeni bir yerleşkeye yerleşmesiyle devam ediyor…
Kuzey Kutup Dairesi’nin 145 kilometre kuzeyinde bulunan İsveç’in en kuzeydeki şehri Kiruna’da çok sayıda şehir sakini tahliye ediliyor.
CNBC relokasyon projesi kapsamında yapılan bu değişimi dünyanın en radikal kentsel dönüşümlerinden biri olarak nitelendiriyor. Binlerce kişi ve binanın yerinden edildiği Kiruna’da bir yeraltı demir cevheri madeni genişliyor; bu genişleme zeminin çökmesine sebep olduğu için şehir fiziksel olarak hareket ediyor. 2035 yılına kadar tamamlanması beklenen proje kapsamında Kiruna’nın yaklaşık üç kilometre doğusunda yeni bir ev inşa ediliyor.
Kiruna tek bir şirkete bağımlı olmakla mücadele ediyor
İsveç Göteborg Üniversitesi’nde kıdemli öğretim görevlisi olarak çalışan Jennie Sjöholm, CNBC’ye “Burası pek çok kişiye egzotik gelebilecek bir yer ama aynı zamanda diğer birçokları gibi küçük bir kasaba; tek bir şirkete bağımlı olmakla mücadele ediyor” diyor.
125 yıl önce devlet şirketi LKAB’nin demir cevheri madenciliği faaliyetleri için bir şehir olarak kurulan Kiruna, hem Avrupa’nın uzay merkezi hem de dünyanın en büyük yer altı demir cevheri madenine ev sahipliği yapan küçük bir yerleşim yeri. LKAB, küresel ölçekte küçük olsa da Avrupa Birliği’nde çıkarılan tüm demir cevherinin yüzde 80’ini karşılayan önemli bir bölgesel oyuncu.
Avrupa’nın bilinen en büyük nadir toprak yatağı
CNBC’ye göre, çelik üretim sürecinin ayrılmaz bir parçası olan demir cevheri operasyonlarının yanı sıra, Avrupa’nın bilinen en büyük nadir toprak yataklarından birini tespit ederek yeşil geçiş için gerekli malzemelerin çıkarılması da LKAB’nin konumunu güçlendiriyor. Kiruna’nın başarılı bir şekilde yeniden yerleştirilmesinin önünde çok sayıda engel bulunuyor; yelpazedeki aktörler politik, ekonomik ve çevresel kaygıları dile getiriyor. Belediye ve LKAB, dönüşüme uyum sağlamak için daha fazla arazinin serbest bırakılmasının yanı sıra devletten daha fazla mali destek talep ediyor.
Şehrin taşınmasına ilk kez 2004 yılında karar verilmiş; Kiruna Kilisesi’nin Ağustos 2025’teki taşınması uluslararası ilgi görmüştü. Aynı tarihte LKAB, demir cevheri madeninin genişletilmesinin ek olarak altı bin kişinin ve iki bin 700 evin yer değiştirmesinin gerekeceğini de duyurmuştu. LKAB, 10 yıl içinde 2,4 milyar dolar tutarında tazminat maliyeti tahmininde bulunmuştu.
