Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) raporu yapay zekanın işgücü üzerindeki etkisine dikkat çekerken, kısa vadede sınırlı istihdam kaybı, uzun vadede ise daha belirgin bir düşüş riski öngörüyor. WEF’e göre ABD’nin Çin’e yönelik teknoloji ihracat kısıtlamaları sürecek
Dünya Ekonomik Forumu (WEF) Cuma günü Başekonomistler Görünümü (Chief Economists’ Outlook) Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre, küresel ekonomik görünüm ılımlı bir iyileşme gösterse de varlık değerlemeleri, artan borç yükü, jeoekonomik yeniden düzenlemeler ve yapay zekanın hızla yaygınlaşmasının yarattığı fırsat ve riskler nedeniyle belirsizlikler devam ediyor.
Başekonomistlerin yüzde 53’ü önümüzdeki yıl küresel ekonomik koşulların zayıflamasını beklerken bu oran, Eylül 2025’teki yüzde 72’lik karamsar tabloya kıyasla önemli bir iyileşmeye işaret ediyor.
Dünya Ekonomik Forumu Genel Müdürü Saadia Zahidi süreci şu sözlerle özetliyor:
“Başekonomistler anketi, 2026 yılı için üç belirleyici eğilimi ortaya koyuyor.
Birincisi artan yapay zeka yatırımları ve bunun küresel ekonomi üzerindeki etkileri, ikincisi maliye ve para politikalarında eşi benzeri görülmemiş değişimler, üçüncüsü ise ticaretteki yeniden yapılanmalar.”
Yapay zekanın etkilerine dair öngörüler nasıl?
Yapay zeka odaklı hisselerdeki yükselişler, ekonomistlerin görüşlerini ikiye bölmüş durumda. Ekonomistlerin yüzde 52’si yapay zeka bağlantılı ABD şirketlerinin önümüzdeki yıl gerilemesini beklerken, yüzde 40’ı ise artacağını öngörüyor.
Kripto paralar için beklentiler daha karamsar. Ekonomistlerin yüzde 62’si düşüş bekliyor.
Altın için ise ekonomistlerin yüzde 54’ü son rallilerin ardından zirvenin görüldüğünü belirtiyor.
Yapay zeka getirileri konusunda bölge ve sektörler arasında farklılıklar mevcut.
Başekonomistlerin beşte dördü ABD ve Çin’de iki yıl içinde verimlilik artışı beklerken, yapay zekayı en hızlı benimseyecek sektörün bilgi teknolojileri olacağı öngörülüyor. Finansal hizmetler, tedarik zinciri, sağlık ve mühendisliğin 1-2 yıl içinde hız kazanması bekleniyor.
Yapay zekanın istihdama etkisinde ise katılımcıların üçte ikisi 2 yıl içinde ılımlı bir istihdam düşüşü olacağını, 10 yıllık vadede ise net iş kaybı bekleyenlerin oranı yüzde 57. Yüzde 32’lik kesim ise yeni mesleklerin doğmasıyla beraber istihdamın artacağını düşünüyor.
ABD ve Çin’in kısıtlamaları sürdürmesi bekleniyor
Küresel ticaret ve yatırımlar, yeni ve rekabetçi bir gerçekliğe uyum sağlıyor.
ABD ve Çin arasındaki ithalat tarifelerinin istikrarlı süreceği beklense de, kısıtlamaların artacağı bekleniyor.
Katılımcıların yüzde 91’i ABD’nin Çin’e yönelik teknolojik ihracat kısıtlamalarının aynı kalacağını veya artıracağını düşünüyor. Yüzde 84’ü de Çin’in kritik minerallere ilişkin kısıtlamalarının süreceğini ya da artacağını tahmin ediyor.
Başekonomistlerin yüzde 94’ü ikili ticaret anlaşmalarının artacağını, yüzde 69’u ise bölgesel ticaret anlaşmalarında büyüme yaşanacağını öngörüyor. Ayrıca katılımcıların yüzde 89’u, Çin’in ABD dışındaki pazarlara ihracatını arttırmasını bekliyor.
Uluslararası yatırım akışlarının artmaya devam edeceğini öngörülürken, yüzde 57’si ABD’ye yapılan doğrudan yabancı yatırımların artacağını bekliyor. Buna karşılık, Çin’e yapılan yatırımların artacağını bekleyenlerin oranı ise yüzde 9.
Bölgesel büyüme beklentileri
Başekonomistlerin büyüme beklentilerinde Güney Asya öne çıkıyor. Katılımcıların yüzde 66’sı güçlü performans beklerken bunun en büyük sebebi ise Hindistan’daki büyüme. Doğu Asya ve Pasifik için katılımcıların yüzde 45’i güçlü büyüme, yüzde 55’i ılımlı büyüme öngörüyor. MENA (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) bölgesi için ise katılımcıların yüzde 36’sı güçlü, yüzde 64’ü ise ılımlı büyüme öngörüyor.
ABD’nin görünümü önemli ölçüde iyileşti. Eylül 2025’te yüzde 49 olan ılımlı büyüme beklentisi yüzde 69’a yükselirken, güçlü büyüme beklentisi sadece yüzde11’de kaldı.
Çin’in görünümü ise karışık.
Başekonomistlerin yüzde 47’si ılımlı büyüme, yüzde 24’ü güçlü büyüme beklerken, yüzde 29 ile neredeyse aynı oranda zayıf büyüme beklentisi mevcut.
Avrupa en zayıf görünümle karşı karşıya. Başekonomistlerin yüzde 53’ü zayıf büyüme, yüzde 44’ü ılımlı büyüme ve sadece yüzde 3’ü güçlü büyüme bekliyor.
Savunma harcamaları kesin artacak
Politika yapıcılar için harcama baskılarının arttığı bu dönemde yükselen borç yönetimi zorlu bir hal aldı. Örneğin savunma harcamalarının artacağına kesin gözüyle bakılıyor.
Başkomserlik yüzde 97’si gelişmiş ekonomilerde savunma harcamalarının artacağını, yüzde 74’ü ise gelişmekte olan ülkelerde harcamaların artacağı görüşünde.
Diğer birçok alanda harcamaların sabit kalması beklenirken, katılımcıların yüzde 60’ı çevre korumaya yönelik harcamaların hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerde gerileyeceğini düşünüyor.
Ayrıca katılımcıların neredeyse yarısı gelişmekte olan piyasalarda önümüzdeki yıl borç krizlerinin yaşanacağını tahmin ediyor.
Başekonomistlerin büyük bir çoğunluğu, hükümetlerin borç yüklerini azaltmak için yüksek enflasyona güveneceğini bekliyor. Bu oran gelişmiş ekonomilerde yüzde 67, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 61.
Vergi artışlarında ise katılımcıların yüzde 62’si gelişmiş ekonomilerde yaşanacağını, yüzde 53’ü gelişmekte olan ülkelerde yaşanacağını düşünüyor.
Başekonomistlerin yaklaşık yüzde 53’ü, gelişmekte olan ekonomilerde beş yıl içinde borç yönetimi stratejisi olarak borç yeniden yapılandırması veya temerrüdün görüleceğini öngörürken, bu oran gelişmiş ekonomilerde sadece yüzde 6.
