Washington’un Çin’e bağımlılığı kırmak için Pakistan’ın yer altı zenginliklerine yönelttiği ilgi, Afganistan’dan kalan ABD silahlarıyla güçlenen cihatçı isyanlar nedeniyle ölümcül bir sınavdan geçiyor.
Afganistan sınırına sadece 16 kilometre mesafedeki Hindu Kuş Dağları’nda yer alan Muhammad Khel Bakır Madeni, dünyanın en denetimsiz coğrafyalarından birinde bir servet barındırıyor. Geçtiğimiz yıl buradan çıkarılan 22 bin ton bakırın neredeyse tamamı, metal ve mineral iştahı kesilmeyen Çin’e gönderildi.
Washington, komşu eyalette bulunan ve Amerika’nın yıllık bakır ihtiyacının beşte birini karşılayabilecek kapasitedeki yeni bir sahayı gözüne kestirmiş durumda.
CNN International‘ın haberine göre Pakistan yönetimi, toprakları altında bakırdan lityuma, kobalttan altına kadar yaklaşık 8 trilyon dolarlık bir zenginlik yattığını savunuyor. Bu potansiyel, mineral tedarikini dış politikasının merkezine koyan ABD Başkanı Donald Trump ile Pakistan arasında beklenmedik bir yakınlaşma başlattı.
Washington-İslamabad hattında durum ne?
Dünyadaki rafine edilmiş nadir toprak elementlerinin %90’ından fazlasını kontrol eden Çin’in bu tekelini kırmak isteyen Trump, Pakistan’ın sunduğu fırsatı stratejik bir koz olarak görüyor. Eylül ayında Beyaz Saray’ı ziyaret eden Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Mareşal Asım Munir, Trump’a Pakistan topraklarından çıkarılan nadir toprak elementleriyle dolu bir sandık hediye etti. Bu jestin ardından Trump, Munir’den “en sevdiğim mareşal” olarak bahsetmeye başladı.
Aralık ayında ise ABD Exim Bankası, dünyanın en büyük işlenmemiş bakır rezervlerine sahip olduğu belirtilen Reko Diq maden sahası için 1,25 milyar dolarlık finansman paketini onayladı.
Geri tepilmez tehlike: ABD silahları isyancıların elinde
Ancak madenlerin bulunduğu sınır bölgeleri, 2021’de ABD’nin Afganistan’dan kaotik çekilişiyle geride kalan silah enkazının yarattığı büyük bir güvenlik kriziyle karşı karşıya. CNN ekibinin sahada yaptığı incelemelerde, militanlardan ele geçirilen yüzlerce tüfek, makineli silah ve keskin nişancı tüfeğinin üzerinde şu ibare açıkça görülüyor:
“Property of US Govt.” (ABD Hükümeti Malıdır).
Afganistan’daki savaştan kalan bu yüksek teknolojili cephanelik, bugün Pakistan Talibanı (TTP) ve Belucistan Kurtuluş Ordusu (BLA) gibi örgütleri “süper güç” mühimmatıyla donatıyor.
Savaşın yeni yüzü
Güvenlik krizinin bedelini ise Pakistan askerleri ödüyor. Peşaver’deki askeri hastanede yatan yaralı askerlerden biri olan 30 yaşındaki Allah Uddin, Muhammad Khel Madeni çevresinde pusuya düşürülerek iki bacağını kaybetti. Uddin, militanların elindeki silahların kendi silahlarından çok daha etkili ve gelişmiş olduğunu söylüyor.
Askeri cerrahlar, artık basit patlayıcı yaralarından ziyade, gece görüş cihazları ve uzun menzilli Amerikan tüfekleriyle gerçekleştirilen keskin nişancı atışlarının neden olduğu ağır yaraları tedavi ettiklerini belirtiyor. 2025 yılı verilerine göre, Pakistan’da militan saldırılarında ölenlerin sayısı 2021’e oranla iki katına çıkarak 1.200’ü aşmış durumda.
Afganistan: Dünyanın en büyük silah pazarı
Eski ABD özel müfettişi John Sopko’ya göre Afganistan, bugün dünyanın en büyük silah pazarı haline gelmiş durumda. Geride bırakılan yaklaşık 300 bin adet hafif silah, gece görüş sistemleri, roketatarlar ve haberleşme cihazları bölgedeki istikrarsızlığı körüklüyor.
Bu durum, ABD’nin mineral politikasının uygulanabilirliği konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor.
Pakistan Ordusu Sözcüsü Korgeneral Ahmed Şerif Çaudri, bölgeyi güvenli hale getirmekten başka seçenekleri olmadığını belirtse de; bu, Amerikan silahlarıyla donanmış militanlara karşı daha kanlı ve zorlu bir savaş anlamına geliyor.
Pakistan’ın yer altındaki 8 trilyon dolarlık serveti, şimdilik yer üstünde akan kanla ölçülmeye devam ediyor.
