Yeni bir araştırmaya göre, Mounjaro veya Wegovy gibi kilo verme enjeksiyonlarını bırakan kişiler, yalnızca diyet ve egzersizi bırakanlara kıyasla verdikleri kiloları yaklaşık dört kat daha hızlı geri alıyor
British Medical Journal’da yayımlanan verilere göre, zayıflama enjeksiyonu kullanan fazla kilolu bireyler vücut ağırlıklarının ortalama yüzde 20’sini kaybediyor. Ancak tedavi sona erdiğinde ayda ortalama 0,8 kilogram geri alıyorlar. Bu hızla kilo artışı, kişilerin yaklaşık 18 ay içinde tedavi öncesi kilolarına dönmesi anlamına geliyor.
BBC’de yer alan habere göre, çalışmanın başyazarlarından Oxford Üniversitesi’nden Dr. Susan Jebb, bu ilaçları kullanan kişilerin tedavi sona erdiğinde hızlı kilo geri dönüşü riski konusunda bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı. Jebb, bulguların klinik denemelere dayandığını, gerçek yaşam verilerinin sınırlı olduğunu ve uzun vadeli etkiler üzerine daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu da belirtti.
Araştırmada, 9 binden fazla hastayı kapsayan 37 çalışma incelendi. Bunlardan yalnızca sekizi Wegovy ve Mounjaro gibi yeni GLP-1 ilaçlarını ele alırken, bu çalışmalarda ilaç bırakıldıktan sonraki takip süresi en fazla bir yılla sınırlı kaldı. Bu nedenle kilo geri alımına ilişkin rakamların tahmini olduğu ifade edildi.
Araştırmacılara göre, diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kilo veren kişiler genellikle enjeksiyon kullananlara kıyasla daha az kilo kaybediyor. Ancak tedavi sonrasında kilo geri alımı daha yavaş gerçekleşiyor ve ortalama aylık artış 0,1 kilogram civarında oluyor; yine de bu hız kişiden kişiye değişebiliyor.
Tekrar kilo alma riski
Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), bu enjeksiyonları yalnızca obeziteye bağlı sağlık sorunları olan bireyler için öneriyor; estetik amaçla kilo vermek isteyenler kapsam dışı bırakılıyor. Uzmanlar, ilaçların mutlaka sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte kullanılması gerektiğini vurguluyor.
Bazı hekimler, tekrar kilo alma riskinin yüksek olması nedeniyle bu tedavilerin uzun süreli, hatta yaşam boyu düşünülmesi gerektiğini savunuyor. İlacı bırakan bazı kullanıcılar, açlık hissinin aniden ve yoğun biçimde geri döndüğünü, bunun kontrol edilmesini zorlaştırdığını dile getiriyor.
Surrey Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Dr. Adam Collins’e göre, bu durum ilaçların beyindeki etki mekanizmasıyla ilişkili. GLP-1 hormonunu taklit eden enjeksiyonlar, iştahı baskılıyor. Ancak uzun süre yüksek düzeyde yapay GLP-1 alınması, vücudun doğal hormon üretimini azaltabiliyor veya bu hormona duyarlılığı düşürebiliyor. İlacın kesilmesiyle birlikte iştah üzerindeki kontrol hızla ortadan kalkıyor ve aşırı yeme riski artıyor.
Collins, bu etkinin özellikle ilaca güvenip beslenme alışkanlıklarını ve davranışlarını değiştirmeyen kişilerde daha belirgin olduğunu ifade ediyor.
Kullanım yaygınlaşıyor
Son tahminlere göre, Birleşik Krallık’ta son bir yılda yaklaşık 1,6 milyon yetişkin bu enjeksiyonları kullandı; bunların büyük kısmı özel reçetelerle temin edildi. Önümüzdeki yıl içinde 3,3 milyon kişinin daha bu ilaçları kullanmaya istekli olduğu belirtiliyor. Bu da her 10 yetişkinden birinin ya bu enjeksiyonları denediği ya da denemeyi düşündüğü anlamına geliyor.
Kullanım kadınlar arasında erkeklere kıyasla iki kat daha yaygınken, en yüksek talep 40’lı ve 50’li yaş gruplarında görülüyor.
Obezite kronik bir durum
Glasgow Üniversitesi’nden Prof. Naveed Sattar, kilo verme enjeksiyonlarının hızlı kilo kaybı sağlayarak ek sağlık faydaları sunabileceğini belirtiyor. Kısa süreli bile olsa kilo kaybının eklemler, kalp ve böbrekler üzerindeki yükü azaltabileceğini söyleyen Sattar, bu etkilerin netleşmesi için daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Ayrıca, ilaçların üç-dört yıl boyunca kullanılması halinde, yaşam tarzı değişiklikleriyle elde edilmesi zor olan kalıcı kilo kaybının mümkün olabileceğini ifade ediyor.
NHS kapsamında bu ilaçlar otomatik olarak reçete edilemiyor; yalnızca belirli klinik kriterleri karşılayan hastalara sunuluyor. Wegovy en fazla iki yıl süreyle reçete edilebilirken, Mounjaro için şu an bir süre sınırı bulunmuyor.
İlaç üreticileri ise kilo verme tedavilerinin sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve tıbbi takip ile birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Tedavi sona erdiğinde kilo artışının yaşanmasının, bireysel irade eksikliğinden değil, obezitenin biyolojik ve kronik doğasından kaynaklandığı belirtiliyor.
