BBC’ye konuşan İranlı aileler, yakınlarının cenazesini almak için güvenlik güçlerince para talep edildiğini söyledi. Bağımsız kaynaklara göre ölü sayısı 2500’e yaklaştı
İran’da devam eden protestolarda hayatını kaybeden sivillerin aileleri, güvenlik güçlerinin cenazeleri teslim etmek için yüksek meblağlarda para talep ettiğini BBC Farsça’ya anlattı. Birden fazla kaynağa göre cenazeler hastane morglarında tutuluyor ve ailelere ödeme yapılmadıkça teslim edilmiyor.
İnsan hakları kaynaklarına göre, ülke çapında iki haftayı aşkın süredir süren eylemlerde en az 2.435 kişi hayatını kaybetti.
BBC’ye konuşan Rasht kentindeki bir aile, yakınlarının cenazesinin Poursina Hastanesi morgunda tutulduğunu ve teslim edilmesi için 700 milyon tümen (yaklaşık 5.000 dolar) talep edildiğini belirtti. Ailenin ifadesine göre morgda en az 70 protestocunun cenazesi bulunuyor.
Tahran’da ise Kürt mevsimlik bir inşaat işçisinin ailesi cenazeyi teslim almaya gittiğinde kendilerinden 1 milyar tümen (yaklaşık 7.000 dolar) istendi. Aile bu parayı bulamayınca cenazeyi alamadan hastaneden ayrıldı. İran’da bir inşaat işçisinin aylık kazancı genellikle 100 doların altında.
Hastanelerden aranıyorlar
Bazı vakalarda ise hastane personelinin aileleri gizlice arayarak cenazelerini güvenlik güçleri gelmeden almaları için uyardığı bildirildi. Londra’da yaşayan bir akraba, BBC Farsça’ya yaptığı açıklamada bir kadının eşinin öldüğünü hastane çalışanlarından gelen telefonla öğrendiğini söyledi.
Kadının, iki çocuğuyla birlikte hastaneye giderek cenazeyi bir pickup aracına yüklediği ve yedi saatlik yolculuk ile memleketlerine götürüp kendi imkanlarıyla defnettiği aktarıldı.
“Yedi saat boyunca aracın kasasında eşimin başında ağladım, çocuklarım önde oturuyordu,” ifadeleri aktarılırken, güvenlik güçlerinin para talebi sebebiyle ailelerin cenaze krizine sürüklendiği kaydedildi.
Cenazelerin ‘şehit’ sayılması için baskı
BBC Farsça, Tahran’daki Beheşt-i Zehra morgunda bazı ailelere cenazelerinin Besiç milis üyesi olduğunu söylemeleri halinde ücretsiz teslim edileceğinin iletildiği iddiasını da doğruladı. Bir aile, kendilerinden pro-hükümet gösterilerine katılıp cenazeyi “şehit” olarak göstermeleri istendiğini söyledi ancak bu teklifi reddetti.
Morg baskınları
Başka bir kaynak, Tahran’da bazı ailelerin cenazelerin devlet tarafından gizlice defnedileceği korkusuyla hastane morguna girerek cenazeleri zorla çıkardığını aktardı. Cenazelerin saatlerce hastane bahçesinde bekletildiği, ailelerin özel ambulans temin edene kadar nöbet tuttuğu ifade edildi.
İnternet kesintileri nedeniyle sahadaki durumun doğrulanması güçleşirken, uluslararası insan hakları kuruluşlarının ülkeye doğrudan erişimi bulunmuyor. Yabancı basın kuruluşlarına da İran hükümeti tarafından sahada çalışma izni verilmiyor.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA)’ya göre olayların başlangıcından bu yana 2.435 protestocu, 13 çocuk ve 153 güvenlik görevlisi veya hükümet çalışanı hayatını kaybetti. Aynı rapora göre en az 18.470 protestocu gözaltına alındı.
Gözaltılar halen ülke çapında devam ediyor. Güvenlik güçleri ve Devrim Muhafızları İstihbarat birimleri aktivistleri, avukatları ve sıradan vatandaşları hedef almayı sürdürüyor.
