2001 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanan Stiglitz, savaş nedeniyle ABD’de stagflasyon riskinin ‘çok yüksek’ olduğunu ve en riskli ülke konumunda olduğunu söyledi.
Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle ABD’de stagflasyon riskinin çok yüksek olduğunu söyledi.
Birleşmiş Milletler’in Cenevre’deki merkezinde AFP‘ye konuşan Stiglitz, ABD’nin savaş öncesi dönemde bile stagflasyona yakın olduğunu, savaşla birlikte ülkenin stagflasyonun eşiğine geldiğini söyledi.
Stagflasyon, bir ülkede yüksek enflasyon, zayıf ya da negatif büyüme ve yüksek işsizliğin aynı anda görüldüğü durumlara verilen isim. Normalde yüksek enflasyon ve zayıf büyüme bir arada nadiren görüldüğü için stagflasyon, klasik ekonomide oldukça ters ve zor bir kriz hali.
Piyasaların asimetrik bilgi koşullarında nasıl işlediğine dair analizleriyle 2001 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanan Stiglitz, tıpkı 1970’lerdeki petrol şokları sırasında olduğu gibi ABD’nin stagflasyona düşme riski en yüksek ülke olduğunu söyledi.
New York’taki Columbia Üniversitesi’nde profesör olan Stiglitz, “ABD için stagflasyon riski oldukça yüksek görünüyor” dedi.
ABD Başkanı Bill Clinton’ın ekonomik danışmanlar konseyine başkanlık ettikten sonra 1990’ların sonlarında Dünya Bankası’nda baş ekonomist olarak görev yapan Stiglitz’e göre, diğer bölgelerdeki durum ise bu kadar net değil.
Savunma harcamaları Avrupa’da büyüme yaratabilir
Stiglitz’e göre Avrupa da enerji alanında enflasyonist baskılarla karşı karşıya kalacak. Ancak Washington’un “savunmanız için artık ABD’ye güvenemezsiniz” mesajını çok net vermesinin ardından savunma harcamalarını hızla artırması, Avrupa için aynı zamanda bir büyüme “teşviki” anlamına geliyor.
Stiglitz, Trump’ın politikalarının ise savaş başlamadan önce bile ABD ekonomisini önemli ölçüde zayıflattığını savundu ve 2025’te iş gücüne katılım artışının görülmemesi ve geçen ay işsizliğin yükselmesi gibi endişe verici göstergelere dikkat çekti.
Ekonomide büyüme olsa da bunun “dengesiz” olduğunu belirten Stiglitz, büyümenin yaklaşık üçte birinin yapay zekâ veri merkezlerinin kurulmasından kaynaklandığını söyledi.
Stiglitz, “Buna karşılık borsa iyi gidiyor çünkü yapay zekâ ve teknoloji şirketlerinin ağırlığı fazla. Borsanın geri kalanına baktığınızda ise aslında sürünüyor” diye konuştu.
Gümrük tarifeleri enflasyonu artırabilir
Stiglitz aynı zamanda, Trump’ın gümrük tarifesi politikasının enflasyonu artırmasını beklediğini söyledi.
Ekonomiste göre normalde bir ülke tarifeler uyguladığında, daha az mal ithal ettiği için para biriminin değer kazanması beklenir; bu da enflasyonu düşürücü etki yapar.
Ancak bunun aksine ABD’de dolar değer kaybediyor.
Stiglitz’e göre bunun nedeni ise “Trump’ın Amerika’ya ve dolara olan güveni sarsmış olması.”
“Zayıf dolar, tarifelerden kaynaklı enflasyonun azalması yerine artmasına yol açıyor. İthal ettiğimiz her şey dolar cinsinden daha pahalı hale geliyor.”
Buna şimdi savaş kaynaklı enflasyon ve hanehalkları ile şirketler arasındaki artan belirsizlik de eklenmiş durumda.
Stiglitz’e göre insanlar ve şirketler “tarifelerin ne olacağını, bu savaşın ne kadar süreceğini, enerji fiyatlarının ne olacağını bilmiyor.”
Bu koşullar da işletmelerin yatırım yapılması zor bir belirsizliğin içine düşmesi anlamına geliyor.
