ABD’de peş peşe işlenen cinayetlerin ardından gelen Green Card çekilişini durdurma kararı Türkiye’den yapılan 1 milyonun üzerindeki başvuruyu da etkileyecek. Kararın olası yansımalarını danışmanlık şirketlerine sorduk…
ABD’nin en saygın eğitim kurumlarında işlenen cinayetler Green Card uygulamasının durdurulmasına yol açtı. İlk saldırı, Ivy League üniversitelerinden biri olan Brown’ın mühendislik binasında 13 Aralık günü gerçekleşti. 48 yaşındaki Portekiz uyruklu fail Claudio Neves Valente 2 kişiyi öldürdü, 9 kişiyi yaraladı. 15 Aralık’ta yine ülkenin önde gelen üniversitelerinden Massachusetts Institute of Technology (MIT) profesörlerinden ve aynı zamanda eski sınıf arkadaşı olan Nuno Loureiro’yu evinde katletti. Saldırgan Neves Valente’nin cansız bedeni 18 Aralık’ta bir depoda bulundu. 2017 yılında Green Card hakkı kazanarak ülkede yasal biçimde ikamet etme hakkı elde eden Neves Valente’nin cesedine ulaşıldığı gün İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, ABD Başkanı Donald Trump’ın kararıyla Green Card uygulamasının süresiz olarak durdurulduğunu açıkladı. Neves Valente’nin ABD’ye ilk girişinin 2000 yılında Brown Üniversitesi’nde fizik doktorası yapmak için aldığı öğrenci vizesiyle olduğunu da belirtmek gerek.
1 milyondan fazla Türk başvurdu
Peki şimdi ne olacak? Bu durdurma kararı Türkiye’yi etkileyecek mi? Önce Green Card uygulamasına Türklerin katılımına bir bakalım. ABD makamlarının en güncel istatistiklerine göre 2019-2021 arası 3 yılda asıl başvuru sahipleri ve onlara bağlı olanlar birlikte olmak üzere toplam 1 milyon 16 bin 161 Türk, Green Card için başvurdu. Her mali yılda gerçekleştirilen çekilişlere baktığımızda ise, 2019’da hak kazanan 87 bin 610 kişiden 2 bin 411’i, 2020’de 83 bin 884 kişiden 2 bin 709’u, 2021’de 132 bin 404 kişiden 2 bin 874’ü, 2022’de 119 bin 21 kişiden 2 bin 526’sı, 2023’te 119 bin 262 kişiden 3 bin 383’ü, 2024’te 143 bin kişiden 3 bin 684’ü, 2025’te 131 bin 60 kişiden 4 bin 194’ü, 2026’da ise 129 bin 516 kişiden 3 bin 191’i Türk vatandaşıydı.
Uygulamayı Cumhuriyetçiler getirdi
Greencard 7/24 danışmanlık şirketinin kurucusu Ozan Şirin, bu kararın her yıl başvuru yapan ortalama 250-500 bin arası Türk’ü etkileyeceğini söyleyerek şöyle devam ediyor: “Şu an henüz yeni bir karar olduğundan ne gibi sonuçlar doğuracağını tahmin etmek zor. İnsanların başka yollar tercih etmesi muhtemel. ABD’ye turist vizesi başvurularında artış olabilir.
Şimdi aklında Green Card başvurusu yapmak olan herkes ve bizim gibi kurumlar beklemede. Ama şunu belirtmek gerekiyor ki, bu bir iptal değil, yalnızca çekilişleri durdurdular. Trump ilk döneminde de Green Card sistemini durdurmak istemişti. Katilin ABD’ye ilk girişi de 25 yıl önce öğrenci vizesiyle olmuş. Green Card hakkını da 2017 yılında edinmiş. Şimdilik sadece başkan kararıyla durdurdular ama sistemin tamamen iptal edilmesi için Kongre onayı ve yasanın değiştirilmesi gerekiyor. Başkan kararı sadece uygulamayı durduruyor.”
Yeni başvuru almıyorlar
“Ben yasanın kaldırılacağını sanmıyorum. Sadece tüm dünyada yükselen göçmen karşıtı politikaların bir yansıması. Türkiye’den yıldan yıla değişmekle birlikte yaklaşık 250-500 bin kişi başvuru yapıyor. Bu her yıl artarak seyreden bir grafik fakat işin danışmanlık boyutunda bizim açımızdan pek artış yaşanmıyor. Çünkü insanlar internette araştırıp kendileri başvuru yapıyor. Green Card danışmanlığının kalkması işleri çok etkilemez çünkü ana hizmetlerimizden biri değil. Biz daha çok göçmenlik ya da turist vizesi danışmanlığı yapıyoruz. Green Card hizmetimize yönelik reklam bile yapmıyoruz, duyurmuyoruz.
Sadece müşterilere yok dememek adına sunduğumuz bir hizmet. Ama harcadığımız zaman ve emeğin karşılığı olarak çok karlı bir alan değil. Zaten reklam çalışması yapmadığımız ve müşterilerimizin büyük çoğunluğu ya tavsiye üzerine bize ulaşan kişiler ya da doğrudan eski müşterilerimiz olduğundan ‘Böyle bir durum var’ şeklinde bilgilendirme yaptık. Yeni başvuru almıyoruz. Sürecin normalleşmesini bekleyeceğini söyleyen müşterilerimizin başvurularını hazırladık, sistem açılır açılmaz başvurularını yapacağız.”
Bürokrasiye güven kırıldı
Vera Green Card Danışmanlık’ın kurucu ortaklarından Onuralp Demir, Green Card’ın durdurulması gibi bir durumu beklemediklerini söylüyor: “Trump 2017’de de çekilişin yapılmaması gerektiğini savunuyordu ama neredeyse tamamı göçmenlerden oluşan bir ülkenin böyle bir karar almasına şaşırdık. Bu seneki çekilişin durdurulması sadece bu seneki katılımcıları değil, son birkaç senedir talihli olup ABD’ye yerleşen ve Green Card’larını yeni alan yahut postalanmasını bekleyen danışanlarımızı da etkiledi. Şu an Green Card’lı herkes kendini son derece güvensiz hissediyor. Katılmayı düşünenlerin bir kısmı hala bir umutla resmi duyuruları takip ediyor. Bir kısmı ise rotasını Avrupa veya Uzak Doğu’ya çevirmiş durumda. Green Card çekilişinin durdurulması sadece çekilişe değil ABD bürokrasisine olan güveni de kırdı. Örnek vermek gerekirse Green Card haricinde ABD’ye yatırım yapma ya da gayrimenkul edinme gibi düşünceleri olan danışanlarımız şu an önlerini göremedikleri için bekleme aşamasında. Kısacası bu karar ABD hukukunun ve bürokrasisinin Trump karşısında ne kadar güçsüz olduğu düşüncesini doğurdu.”
İadeler başladı
“Biz butik bir danışmanlık şirketi olduğumuz için süreçleri titizlikle yönetmek adına başvuru aşamasındaki danışan sayımızı her yıl ortalama 100-150 bandında tutuyoruz. Bu yıl çekiliş tarihleri açıklanmadığı için 40 civarında tuttuk bu sayıyı. Biz büyük oranda Green Card gibi programlara yönelik hizmet verdiğimizden belirsizlik bizi çok olumsuz etkiliyor. Ama Avrupa’yla ilgili danışmanlık hizmetlerimize artan ilgi bunu dengeleyebilir. Sürümden ziyade danışanlarımızla itinayla ilgilendiğimizden fiyatlarımız sektör ortalamasının üstünde. Tek kişi başvuru fiyatımız 5 bin liradan başlıyor.
Durdurulma kararıyla ücret iadesi sürecini hemen başlattık. 15 danışanımıza ücret iadesini yaptık, 5 danışanımız sürecin kesinleşmesini bekliyor. 20 danışanımızla da temas halindeyiz.”
Uzun süreli paketler de var
Peki diğer firmaların danışmanlık ücretleri hangi fiyatlarda seyrediyor? Doruk Vize Danışmanlık’ın kurucusu Zülbiye Öztürk fiyat bilgilerini paylaşıyor: “Başvuran kişi bekarsa eğer, 750 lira hizmet bedeli alıyoruz. Evli çiftlerden bir kişi üzerinden başvuru yapılacaksa 900, iki kişi için de ayrı ayrı başvuru yapılacaksa 1200 lira alıyoruz. Sektör ortalaması da bu aralıkta seyrediyor. Biz ayrıca başvuruların ret ihtimaline karşın 3, 5 ya da 10 yıllık paketler de sunuyoruz. Bu paketlerle müşterilerimiz şu anki fiyatlardan toplam bedeli ödeyerek belirlenen zaman boyunca danışmanlığımızdan zamlardan etkilenmeden faydalanabiliyor.”
Green Card nedir?
ABD’nin her yıl düzenlediği Çeşitlilik Vizesi Programı (Diversity Visa Program), yaygın olarak “Green Card” ismiyle biliniyor. Green Card sahipleri ABD’de süresiz ikamet ve çalışma iznine erişiyor. Üniversitelerde ABD vatandaşlarıyla aynı harcı ödüyor, federal sağlık ve sigorta programlarından yararlanabiliyorlar. Kura sonucu yılda yaklaşık 50 bin kişiye Green Card veriliyor. Kuraya katılmak için lise mezuniyeti ya da son beş yılda en az iki yıl nitelikli iş tecrübesi şartları aranıyor. 1 dolar ücretle katılım sağlanabilen başvurular her yıl ekim veya kasım ayında resmi web sitesi üstünden yapılıyor. Sonuçlar ise bir sonraki yılın mayıs ayında ilan ediliyor. Hak kazanan adaylar önce vize başvuru formu dolduruyor. Sonra bir sağlık kuruluşunda tıbbi muayene yaptırıp ABD Büyükelçiliği’nde mülakata giriyor. Bu sürecin başlaması için kişi başı 330 dolar ödenmesi gerekiyor. Bu da olumlu sonuçlanırsa vizeyi aldıktan sonra altı ay içinde ABD’ye giriş yapılması gerekiyor. Beş yılın ardından Green Card sahipleri vatandaşlık başvurusunda bulunabiliyor. ABD dışında bir yıldan fazla kalanlar ise haklarını yitiriyor.
