İspanya’da 29 Kasım’da yapılacak seçimlerde oy oranını ikiye katlaması beklenen aşırı sağcı Vox Partisi, Latin Amerika’dan Washington’a uzanan siyasi ilişkileriyle Avrupa aşırı sağında da etkisini artırıyor
İspanya’nın aşırı sağcı Vox Partisi, Avrupa aşırı sağı ile dünyanın farklı bölgelerindeki siyasi hareketler arasında bağlantı kuran önemli aktörlerden biri haline geliyor. Macaristan’da Viktor Orbán’ın iktidardan ayrılmasıyla birlikte Vox’un Avrupa’daki etkisinin daha da artması bekleniyor. Parti, Latin Amerika’dan ABD’deki MAGA hareketine uzanan uluslararası ilişkileri sayesinde ülke içindeki seçim gücünün ötesinde bir siyasi etki alanı oluşturdu.
Vox, Fransa’daki Marine Le Pen liderliğindeki Ulusal Birlik veya Orbán’ın Fidesz partisi kadar köklü bir siyasi geçmişe sahip değil. İspanya Parlamentosu’na ancak 2019’da girebilen parti, buna rağmen hızlı bir yükseliş kaydetti. Anketler, Vox’un 29 Kasım’da yapılacak genel seçimlerde parlamentodaki temsilini ikiye katlayabileceğine işaret ediyor. Bu sonuç, partiyi muhafazakâr Halk Partisi’nin (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo’nun kurabileceği koalisyon hükümetinde vazgeçilmez bir ortak haline getirebilir.
Böyle bir senaryo, Vox’un ülke içindeki seçim gücüyle kıyaslandığında uluslararası alanda çok daha büyük bir nüfuz kazanması anlamına gelecek. Parti, son yıllarda sessizce geliştirdiği uluslararası ağ sayesinde Latin Amerika’daki siyasi liderlerle ve Washington’daki MAGA hareketinin etkili isimleriyle ilişkiler kurdu.
Vox’un 2020’de kurduğu Madrid merkezli Disenso Vakfı, bu ağın temel araçlarından biri. Vakıf aracılığıyla Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ve Şili’de aşırı sağın önde gelen isimlerinden José Antonio Kast gibi siyasetçilerle ilişkiler geliştirildi. Bu hareketler birbirinden farklı olsa da siyasi kurumlara ve yerleşik düzene karşı ortak bir tutum sergiliyor.
Vox’un Avrupa Parlamentosu üyesi ve Disenso Vakfı Direktörü Jorge Martín Frías, POLITICO’ya yaptığı açıklamada, bunun yalnızca siyasi alanda daha fazla yer edinme çabası olmadığını belirterek, “Bu bir hareket” dedi. Frías, partinin müttefiklerinin benzer engellerle ve siyasi etiketlerle karşılaştığını, bu ortak deneyimlerin aralarında bir dayanışma duygusu oluşturduğunu söyledi.
Latin Amerika’dan Washington’a uzanan ağ
Vox, İspanya, Portekiz ve Amerika kıtasındaki İspanyolca ve Portekizce konuşulan ülkeleri kapsayan İbero-Amerika bölgesine özel önem veriyor. Partinin bu bölgeyle ilişkileri yalnızca siyasi ittifaklarla sınırlı değil; ekonomik ve kültürel politikalar da bu yakınlaşmanın parçası.
Frías, Latin Amerika’yı “umut kıtası” olarak nitelendirerek bölgenin ekonomik açıdan Avrupa’nın önüne geçtiğini savundu.
Arjantin’de Milei’nin deregülasyon politikalarını ve Şili’de Kast’ın yabancı yatırımları çekmek için vergi teşvikleri ile düzenleyici değişikliklere yönelmesini örnek gösterdi.
Vox’un Latin Amerika’daki ilişkilerinin kurumsal temelini Disenso Vakfı oluşturuyor. Vakfın başlıca girişimlerinden Foro Madrid, kıtadaki sağ partileri, siyasetçileri ve kuruluşları bir araya getiriyor. Vox, son altı yılda Disenso’ya milyonlarca euro aktararak bu ilişkileri geliştirmek için önemli kaynak sağladı.
Siyaset bilimci Guillermo Fernández Vázquez’e göre Vox, Milei ve Kast gibi isimlerle siyasi hareketleri henüz küçükken ilişki kurmaya başladı. Bu erken temaslar, bugün ülkelerinde iktidarda veya önemli siyasi konumlarda bulunan liderlerle yakın ilişkilere dönüştü.
Ağ, Vox lideri Santiago Abascal’a Latin Amerika’nın önde gelen muhalif isimlerine de doğrudan erişim sağladı. Venezuela muhalefetinin lideri María Corina Machado, nisan ayında Madrid’i ziyaret ettiğinde Abascal ile görüştü. Machado’nun bu ziyaret sırasında İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ile görüşme teklifini kabul etmemesi dikkat çekti.
Vox’un uluslararası ilişkilerinde ulusal çıkarlar arasındaki farklılıkları geri planda tutabilmesi de etkili oldu. Frías, Arjantin’in Vox’un karşı çıktığı AB-Mercosur ticaret anlaşmasını desteklemesini örnek gösterdi. Her ülkenin kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini belirten Frías, bu farklılıkların ittifak kurmaya engel olmadığını söyledi.
Partinin Latin Amerika bağlantıları Washington’a da uzanıyor. Frías, 2024’te Abascal ile birlikte Washington’daki Muhafazakâr Siyasi Eylem Konferansı’na (CPAC) katıldı. Ayrıca Heritage Foundation tarafından düzenlenen etkinliklerde, 2026 Miami Güvenlik Forumu da dahil olmak üzere, konuşmalar yaptı.
Brüksel merkezli Freedom & Sovereignty Initiative Europe düşünce kuruluşunun başkanı Frank Furedi, Vox’un Latin Amerika’ya ilgisinin diğer Avrupa aşırı sağ partilerinden ayrıştığını belirtti. Furedi’ye göre parti, siyasi ittifakların yanı sıra çağdaş Hispanik kültürünü geliştirmeyi de hedefliyor.
Macaristan’ın eski Başbakanı Viktor Orbán’ın eski siyasi direktörü ve Macaristan’daki MCC’nin üst düzey isimlerinden Balázs Orbán ise Vox’un İngilizce ve İspanyolca konuşabilen üyeleri sayesinde Atlantik’in iki yakası arasında etkili bir bağlantı kurduğunu söyledi.
Orbán sonrası Avrupa aşırı sağında liderlik yarışı
Vox’un uluslararası ilişkileri, Brüksel’deki siyasi konumunu da güçlendirdi. Parti, Avrupa aşırı sağının farklı kanatları arasında arabulucu bir rol üstleniyor.
Abascal, Fidesz, Fransa’daki Ulusal Birlik, İtalya’daki Lega, Belçika’daki Vlaams Belang ve Portekiz’deki Chega gibi partileri bir araya getiren Avrupa Parlamentosu siyasi grubu Patriots for Europe’un başkanlığını yürütüyor.
Siyaset bilimci Fernández Vázquez, Vox’un seçim gücünün Avrupa aşırı sağı içindeki ağırlığına kıyasla sınırlı olduğunu, buna rağmen Latin Amerika’nın yeni sağı, Avrupa aşırı sağı ve Trump yanlısı hareket arasında bir iletişim merkezi ve köprü haline geldiğini söyledi.
Viktor Orbán’ın iktidardan ayrılmasıyla birlikte Avrupa aşırı sağında onun daha önce sahip olduğu nüfuz için rekabet başladı. Furedi, Macaristan’daki Fidesz’in etkisini korumak istediğini, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin de Orbán’ın Avrupa siyasetindeki eski konumuna benzer bir rol üstlenmeye çalıştığını belirtti.
Ancak Furedi’ye göre Vox, hem farklı siyasi aktörler arasında arabuluculuk yapabilmesi hem de küresel ölçekte ilişkiler kurması nedeniyle öne çıkıyor.
Vox’un Avrupa’daki rolü, Abascal’ın Fransa Ulusal Birlik lideri Jordan Bardella ve diğer aşırı sağcı liderlerle kurduğu ilişkilerle de güçleniyor. Parti, farklı ülkelerdeki hareketlerin ulusal çıkarlarını ve siyasi önceliklerini ortak bir çatı altında buluşturmaya çalışıyor.
Frías, Vox’un Orbán’ın siyasi mirasını devralmayı beklediği yönündeki değerlendirmeleri reddetti. Partinin hedefinin, Avrupa Komisyonu gibi kurumlara karşı benzer görüşleri paylaşan siyasi hareketleri bir araya getirmek olduğunu söyledi. Avrupa Birliği’ni iyi bir siyasi proje olarak nitelendiren Frías, kurumların mevcut işleyişini eleştirdiklerini ve AB’nin ulus devletlerin egemenliğini koruyan bir yapıya dönüşmesini istediklerini belirtti.
Macaristan’ın eski başbakanı Orbán’ın siyasi çevresinden Balázs Orbán da aşırı sağda bir liderlik devrinden ziyade daha geniş bir ittifakın oluştuğunu savundu.
Viktor Orbán’ı “vatansever hareketin kurucu babası” ve düşünsel öncülerinden biri olarak tanımlayan Balázs Orbán, Fidesz’in artık hükümette olmaması nedeniyle Brüksel’de faaliyetlerini hızlandırmak için daha fazla zamana sahip olduğunu söyledi.
Vox, 29 Kasım seçimlerinin Avrupa’daki bu siyasi hedefler açısından önemli bir fırsat oluşturmasını bekliyor. Frías’a göre Avrupa ülkelerinde hükümetlerin değişmesi, Avrupa Konseyi’ndeki dengeleri de değiştirebilir.
Bu yaklaşımın Avrupa Parlamentosu’nda şimdiden görüldüğünü savunan Frías, merkez sağdaki Avrupa Halk Partisi’nin (EPP) giderek Patriots for Europe ile çalışmak zorunda kaldığını söyledi. Frías, bunun siyasi ilkelerden çok seçmen baskısından kaynaklandığını ileri sürdü.
