Trump, İran savaşının Cumhuriyetçilere seçim kaybettirdiğini kabul ederken üç seçenek arasında kaldı. Yeniden bombardıman, müzakere veya abluka ve yaptırımlarla ekonomik baskıyı sürdürmek. Tahran’ın zafer söylemi ve yaklaşan siyasi baskı, Washington’un kararını daha da zorlaştırıyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşının ara seçimlerde Cumhuriyetçilere ağır kayıplar yaşattığını kabul etti. Trump şimdi kayıplarını sınırlayarak bir anlaşmaya varmak ile savaşı tırmandırarak yeniden bombardımana başlamak arasında karar vermek zorunda.
Axios‘un haberine göre Trump’ın önündeki seçeneklerin tamamı sorunlu görünüyor:
İlk seçenek saldırılara yeniden başlamak.
Savaşa geri dönmek kamuoyunda büyük tepkiyle karşılanabilir. Bu adım, benzin fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasına yol açarken askerî açıdan da daha iyi bir sonuç getirmeyebilir.
Bir diğer seçenek müzakere etmek.
İranlı yetkililerin taviz vermeyi reddetmesi ya da Trump’ın seçim yenilgisini zayıflık işareti olarak görerek taleplerini artırması halinde ABD Başkanı’nın anlaşmaya varması zorlaşabilir.
Üçüncü seçenek ise Trump’ın yardımcılarının ifadesiyle İran’ı “boğmak”.
Bu seçenek, mevcut durumun sürdürülmesi anlamına geliyor. Buna göre ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını ve ülke ekonomisini felce uğratan yaptırımları devam ettirerek İran rejiminin “çürümesini” bekleyecek.
Aynı zamanda Tahran’ın anlaşmaya ne kadar istekli olduğu sınanmaya devam edilecek. Ancak bu yöntemin sonuç vermesi aylar alabilir.
‘Trump iki kez kaybeden gibi görünmek istemiyor’
Trump, haftalardır seçimlerin ardından savaşı bir şekilde sona erdireceğini söylüyordu.
Eski danışmanlarından biri Axios’a yaptığı açıklamada, “Ara seçimleri kaybetmek başka bir şey. Ancak Trump iki kez kaybeden biri gibi görünmek istemiyor” dedi.
Bu durum, Trump’ın en yakın yardımcılarının bile bundan sonra nasıl bir adım atacağından emin olamamasına yol açtı.
JD Vance’in dikkat çeken çıkışı
Başkan Yardımcısı JD Vance, çarşamba sabahı yaptığı olağanüstü açıklamada, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde aldığı ağır yenilginin sorumlusu olarak doğrudan İran savaşını gösterdi. Vance’in açıklaması, Trump’ın kararına yeni bir siyasi boyut ekledi.
Vance, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Kaybetmemizin nedeni savaş” dedi. Vance, “Başkan da dün gece bunu bizzat söyledi.
Önümüzdeki altı yıl boyunca Senatoyu kaybetmenin buna değdiğini savunmak istiyorsanız, bunu yapın. Neden kaybettiğimizi herkes biliyor. Bundan sonra nasıl ilerleyeceğimize ilişkin dürüst bir değerlendirme de buradan başlamalı” ifadelerini kullandı.
Vance ayrıca ABD’nin İsrail ile ilişkisini Cumhuriyetçiler açısından ciddi bir siyasi yük olarak nitelendirdi.
Trump, çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, savaşın benzin fiyatlarını yükseltmesi nedeniyle Vance’in değerlendirmesinin “büyük ölçüde doğru” olduğunu söyledi. Ancak Trump, gerekmesi halinde savaşı yeniden başlatacağını belirterek, “Başka seçeneğimiz yoktu.
İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremezsiniz” dedi.
Savaşı ne zaman sona erdireceği sorulan Trump ise “Ne zaman istersem. Ancak bunun doğru şekilde yapılması gerekiyor çünkü onların nükleer silaha sahip olmasına izin verilemez” yanıtını verdi.
..
Perde arkasında neler yaşandı?
Son aylarda Vance, Trump’ın yakın çevresinde İran ile anlaşmaya varılarak savaşın sona erdirilmesini savunan bir gruba öncülük etti. Kaynaklara göre Vance, özel görüşmelerinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu İran konusunda “her konuda yanılmakla” suçladı.
Kaynaklar, Vance’in savaşın kamuoyunda büyük ölçüde desteklenmediği ve Cumhuriyetçilere seçimleri kaybettirebileceği uyarısında bulunduğunu aktardı.
Trump’ın çevresindeki üst düzey yetkililerin çoğu da Vance’in görüşlerini paylaşıyordu. Ancak Trump, savaşı yeniden başlatmaya daha yakın duruyordu.
Netanyahu’nun baskı yaptığı bir dönemde Trump, ara seçimlerden önce İran’a saldırı düzenlemeyi bile değerlendirdi.
Trump sonunda beklemeye karar verdi. Ancak en yakın danışmanlarının tavsiyelerine rağmen geçen hafta İsrail’de yapılan seçimlerde Netanyahu’ya destek verdi.
Sahadaki son durum
ABD’li yetkililere göre ABD ordusu, İran’da büyük çaplı askerî operasyonların yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlıklarını tamamlıyor. Bu kapsamda bölgeye daha fazla askerî unsur gönderiliyor.
Öte yandan bölgesel kaynaklara göre Katarlı arabulucular, çatışmaların yeniden başlamasını önleyecek bir taslak anlaşma için ABD ve İran’ın desteğini almaya çalışıyor. Bu anlaşma, önümüzdeki günlerde doğrudan müzakerelerin yeniden başlamasının da önünü açabilir.
Arabulucular, seçimlerden önce Beyaz Saray yetkililerine Trump’ın seçimi kaybetmesi halinde nasıl bir adım atacağını sordu. Konuya ilişkin bilgi sahibi bir kaynağa göre Trump’ın danışmanları, bu konuda kesin bir yanıt veremedi.
ABD’li bir yetkili, “Herkese önce seçimlerin bizim açımızdan nasıl sonuçlanacağını görmek istediğimizi söyledik” dedi.
İran cephesi ne diyor?
İranlı yetkililer, Trump’ın seçim yenilgisini kutlayarak bunun savaşı kazandıklarını gösterdiğini savundu.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, X hesabından yaptığı paylaşımda, “İran milleti, Trump’a savaş alanında ve Hürmüz’de stratejik bir yenilgi, Washington’da ise SİYASİ BİR YENİLGİ yaşattı” ifadelerini kullandı.
Rızai, “Bu sırada Amerikalılar onun savaşının faturasını ödemek zorunda kaldı. İran’a meydan okuyan herkes bedelini öder; savaş alanından kendi kapısının önüne kadar” dedi.
İran’ın açıklamaları Trump’ın kararını etkileyebilir
Arabuluculuk çalışmalarında yer alan diplomatlar, Trump’ın danışmanları ve Orta Doğu uzmanları, İran’ın zafer ilan eden açıklamalarının ABD Başkanı’nı savaşa geri dönmeye daha yatkın hale getirebileceğini belirtti.
Uluslararası Kriz Grubu Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı Direktör Yardımcısı Ali Vaez, Axios’a yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
“Tahran’ın, Trump’ın siyasi zayıflığını askerî zayıflıkla karıştırması ve elini olduğundan fazla güçlendirmeye çalışması muhtemel. Oysa daha akıllıca olan, Washington hala anlaşma yapmak isterken bir anlaşmayı güvence altına almak.”
Başka bir ihtimal de var
Trump, “Ne savaş ne anlaşma” şeklindeki mevcut durumu sürdürmeyi de tercih edebilir.
CIA Direktörü John Ratcliffe, Hazine Bakanı Scott Bessent ve diğer danışmanları, Trump’ın deniz ablukası ile ekonomik baskı politikasının daha uzun süre uygulanmasına izin vermesini ve İran üzerindeki baskının giderek artırılmasını istiyor.
