CIA raporuna göre İsrail derinleşen ekonomik sorunlar toplumsal ayrışmalar ve tırmanan siyasi gerilimler nedeniyle iç savaş veya devlet çöküşü riskiyle karşı karşıya. Rapor, yaklaşan seçim öncesinde ülkenin tek bir kıvılcımla patlamaya hazır bir iç çatışmanın eşiğinde olduğunu vurguladı
CIA tarafından hazırlanan gizli bir değerlendirmeye göre İsrail, Gazze’deki yıllardır süren savaş, Lübnan ve İran’daki çatışmaların ülke içindeki siyasi, ekonomik ve toplumsal ayrışmaları derinleştirmesi nedeniyle iç savaş veya devlet çöküşü riskiyle karşı karşıya.
Ağustos ayında hazırlanan ve “İçeriden Ayrışma” (Fracture From Within) başlığını taşıyan rapor, CIA bünyesinde kuruma “alternatif analiz” sunmakla görevli Red Cell birimindeki uzmanlar tarafından hazırlandı.
İki ABD’li kaynak, raporun içeriğini Drop Site News’e aktardı.
Konuya yakın kaynaklar; değerlendirmenin, açık kaynak verileri ile ABD istihbarat raporlarının birleştirilmesiyle hazırlandığını belirtti.
Değerlendirmenin yalnızca İsrail’in Yahudi vatandaşlarına atıfta bulunduğu ve ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan Filistinli vatandaşları dikkate almadığı görülüyor.
Filistinli vatandaşlar, Uluslararası Af Örgütü ve diğer insan hakları kuruluşlarının daha geniş bir sisteminin parçası olarak nitelendirdiği çeşitli ayrımcılık biçimleriyle karşı karşıya.
Seçimler öncesi biriken baskılar
CIA uzmanları, İsrail’in 27 Ekim’deki seçimleri öncesinde bir araya gelen ve ülke içindeki gerilimi artırabilecek bir dizi baskıya dikkat çekti.
Bu baskılar arasında ekonomik kriz ve hızla yükselen askeri harcamalar, uzun süreli çatışmalardan dönen ve birçoğu ciddi psikolojik travma yaşayan ağır silahlı eski askerler, ultra-Ortodoks erkeklerin askerlik hizmetinden muaf tutulmasına yönelik öfkenin büyümesi, işgal altındaki Batı Şeria’da yerleşimci şiddetinin tırmanması ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun iktidarda kalma mücadelesi verirken anayasal krizi derinleştirmesi bulunuyor.
CIA’nın “kırmızı ekipleri”, mevcut varsayımlara meydan okuyan ve istihbarat mekanizması içinde yerleşebilecek grup düşüncesi ya da kör noktaları ortaya çıkaran analizler ve fikirler geliştirmekle görevli.
İstihbarat topluluğundan bir kaynak, rapor hakkında, “Bunu yazanlar İsrail uzmanları. Bu fantastik bir ‘ya şöyle olursa’ senaryosu değil. Yaklaşan seçim ve İsrail’deki çatlaklar göz önüne alındığında, İsrail’in gerçek bir iç çatışmadan yalnızca bir kıvılcım uzakta olduğu yönündeki sonuçlarını ciddiye almalıyız” dedi.
En derin ayrışmalardan biri askerlik hizmeti
İsrail siyasetindeki en derin ayrışmalardan biri ülkenin savaş suçlarına yönelik muhalefetten değil, kimin savaşması gerektiği ve kimin askerlikten muaf tutulduğu konusundan kaynaklandı.
Katı din kurallarına göre yaşayan Haredi (Ultra-Ortodoks) Yahudi erkekleri, dindar oldukları gerekçesiyle öteden beri askerlikten muaf tutuluyor ve devletten mali yardım almaya devam ediyor.
Fakat yedek askerlerin sürekli göreve çağrıldığı bu savaş döneminde, söz konusu ayrıcalık toplumda büyük bir tepkiye yol açıyor.
Yedek askerlerin yıllardır tekrar tekrar işlerinden ve ailelerinden uzak kalmak zorunda bırakılması nedeniyle askerlik muafiyeti İsrail toplumunda güçlü bir tepki kaynağı haline geldi.
İsrail hükümetinin saldırgan politikalarının faturası ise halka kesiliyor. Yıllardır süren savaşın etkisiyle derinleşen hayat pahalılığı, gıda fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasıyla kriz boyutuna vardı. Taze meyve ve sebze dahil gıda maliyetleri son iki yılda yüzde 9,5 artarken, bu durum doğrudan İsraillilerin ekonomik durumunu etkiledi.
Netanyahu karşıtlığının odağında ne var?
Bununla birlikte Netanyahu’ya yönelik muhalefetin büyük bölümü, İsrail’in Filistinlilere yönelik uyguladığı şiddete karşı çıkmaktan ziyade Netanyahu’nun bu süreci nasıl yönettiğine yönelik öfkeden kaynaklanıyor.
Netanyahu karşıtı başlıca Siyonist partiler, liderlik ve koalisyon stratejisi konusunda kendi içlerinde bölünmüş durumda. Netanyahu’ya yönelik başlıca eleştirilerden biri de 7 Ekim’deki güvenlik zaafından sorumlu tutulması.
Son kamuoyu yoklamaları, hem Netanyahu yanlısı hem de Netanyahu karşıtı blokların hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşmakta zorlandığını gösterdi.
İsrail’in uluslararası yalnızlığı da artıyor
İsrail ayrıca yurtdışında giderek artan bir izolasyonla karşı karşıya. Buna, İsrailli yetkililerin kendilerinin de uzun vadeli bir tehdit olarak gördüğü ABD’deki desteğin aşınması da dahil.
Ağustos tarihli rapor, İsrail’in giderek bir “parya devlet” haline gelmesini devletin çöküşüne yol açabilecek faktörlerden biri olarak gösterdi.
Capital & Empire’ın Temmuz ayında yayımladığı başka bir CIA değerlendirmesine göre İsrailli yetkililer, ittifakın temelini oluşturan Amerikan siyasi uzlaşısının çözülmekte olduğuna ve milyarlarca dolarlık doğrudan ABD askeri yardımına sürekli bağımlılığın zamanla siyasi açıdan sürdürülemez hale gelebileceğine inanıyor.
İsrailli yetkililerin buna verdiği yanıt ise Amerikan askeri, istihbarat ve savunma kurumlarıyla daha derin bir bütünleşme arayışına girmek oldu. Bu bağların, gelecekteki hükümetlerin bu ilişkileri tersine çevirmesini daha zor hale getireceği değerlendiriliyor.
CIA olası iç çatışma senaryolarını değerlendirdi
CIA raporu ayrıca İsrail’in iç krizinin derinleşmesi halinde bu baskıların nasıl birbiriyle etkileşime girebileceğini değerlendirmeye çalıştı.
Raporda, tek bir kıvılcımın siyasi bölünmeyi açık bir iç çatışmaya dönüştürmesi halinde neler yaşanabileceği ve bunun ardından hangi gelişmelerin ortaya çıkabileceği ele alındı.
Kaynaklara göre raporda değerlendirilen senaryolar arasında yabancı teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin İsrail’den yatırımlarını veya personelini çekmesi ve bunun zaten baskı altındaki ekonomiyi daha da zayıflatması bulunuyor.
Raporda ayrıca bölge ülkelerinin İsrail’le daha derin normalleşme ilişkileri kurmanın siyasi ve stratejik değerini yeniden değerlendirmesi ve Hamas veya Hizbullah’ın ülkenin iç zayıflık yaşadığı bir dönemden yararlanması ihtimalleri de ele alındı.
Kaynaklara göre rapor, özellikle “iç çatışma” (civil conflict) ifadesini kullandı.
