Slovakya Başbakanı Robert Fico, ittifakın kalbi sayılan 5. madde devreye girse dahi ülkesini askeri bir çatışmanın içine sokmayacağını ilan etti. “Savaştan korkuyorum” diyerek Batı ittifakında derin bir çatlak yaratan Fico’ya Çekya lideri Petr Pavel sert tepki gösterdi; diplomatik kriz tırmandı.
Avrupa’nın güvenlik mimarisinde taşları yerinden oynatacak en kritik itiraz Slovakya’dan yükseldi. Slovakya Başbakanı Robert Fico, Presov kentindeki bir üniversite hastanesinde tıp öğrencileriyle gerçekleştirdiği buluşmada, kıtada tansiyonu zirveye taşıyan esrarengiz bir çıkışa imza attı. Ukrayna’daki çatışmaların kontrolden çıktığını ve daha geniş bir küresel savaşa evrilebileceğini savunan Fico, Slovak askerlerinin sınır ötesine gönderilme ihtimaline kapıları kapattı.
Doğrudan NATO’nun 5. maddesi kapsamındaki kolektif savunma mekanizmasını hedef alan Fico, “Slovakya’nın herhangi bir 5. madde nedeniyle askeri bir çatışmanın parçası olmasını istemiyorum” ifadelerini kullandı. Açıkça “Savaştan korkuyorum” diyerek endişesini dile getiren Slovak lider, ülkesini çatışmaların tamamen dışında tutmak için her yolu deneyeceğini vurguladı.
Prag hattında sert kriz: “Dayanışmayı anlamamış”
Fico’nun bu ezber bozan çıkışı ittifak başkentlerinde anında yankı buldu.
Açıklamalara en sert tepki komşu Çekya Cumhurbaşkanı ve eski NATO Askeri Komitesi Başkanı Petr Pavel’den geldi. NATO üyeliğinin yalnızca güvenlik şemsiyesinden tek taraflı yararlanmak anlamına gelmeyeceğini belirten Pavel, saldırıya uğrayan bir müttefike arka çıkmamanın ittifakın dayanışma ilkesini dinamitlediğini kaydetti.
Fico ise Pavel’in suçlamalarına gecikmeden karşılık verdi. Çek liderin eski bir general olarak “savaşmak istemesini doğal karşıladığını” ima eden Fico, kendisinin barıştan yana tavır koyduğunu ileri sürdü.
Slovakya içinde de tepkiler çığ gibi büyüdü; eski Dışişleri Bakanı ve GLOBSEC uzmanı Miroslav Wlachovský, Başbakan’ın korkularını seslendirmek yerine ülkeyi olası tehditlere nasıl hazırladığını anlatması gerektiğini belirterek, Slovakya’nın güvenilirliğinin ağır yara aldığını dile getirdi.
5. madde neyi emrediyor ve doğu kanadında ne oluyor?
İttifakın kurucu antlaşmasında yer alan kolektif savunma maddesi, bir üyeye yapılan saldırıyı tüm üye ülkelere yapılmış kabul ediyor. Ancak madde, her müttefikin doğrudan muharip birlik sevk etmesini şart koşmuyor; saldırıya uğrayan tarafa lojistik, teçhizat ya da gerekli görülen yöntemlerle destek verilmesini de kapsıyor. İttifak tarihinde yalnızca 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından işletilen bu kural, ittifakın caydırıcılık zırhını oluşturuyor.
Slovakya topraklarında halihazırda NATO’nun çok uluslu caydırıcı askeri birlikleri görev yaparken, liderler Temmuz 2026’daki Ankara Zirvesi kapsamında 5. maddeye sarsılmaz bağlılıklarını teyit etmişti.
