Berlin’de Die Linke’nin adayı Elif Eralp’in zaferiyle sonuçlanan seçimlerin ardından dikkatler kentin konut sorununa çevrildi. Eralp’in en büyük vaatlerinden biri 3 binden fazla daireye sahip emlak şirketlerine ait mülklerin kamulaştırılması planıydı.
Die Linke’nin (Sol Parti) Türk asıllı adayı Elif Eralp’in zaferiyle sonuçlanan Berlin seçimlerinin ardından gözler, sol ittifakın seçim öncesi en ciddi vaatlerinden biri olan emlak şirketlerine ait bazı binaların kamulaştırılması planına çevrildi.
Bu plan, barınma krizi yaşanan kentte seçim sürecinin en hararetli tartışma konusu haline gelmişti.
Bir dönem düşük kiraları sayesinde uluslararası ve bohem bir kültürün gelişmesine zemin hazırlayan Berlin’de, uygun fiyatlı konut son yıllarda giderek daha yakıcı bir sorun haline geldi. Kent sakinlerinin altıda birinden daha azı yaşadığı evin sahibi. Kiralar ise son on yılda yaklaşık yüzde 70 arttı.
Sol Parti, 3 binden fazla daireye sahip emlak şirketlerinin mülklerinin kamulaştırılmasını öngören bir planla seçime girdi. Bu fikir, tarihsel olarak sola eğilimli Berlin’de geniş bir destek buldu.
2021’de yapılan referandumda seçmenlerin yaklaşık yüzde 60’ı büyük emlak şirketlerinin konutlarının kamulaştırılmasını destekledi. Referandumu başlatan örgüt, kentin 220 bine kadar daireyi piyasa değerinin yüzde 60’ına varan indirimlerle zorunlu olarak satın alabileceğini hesaplıyor. Bunun toplam maliyetinin yaklaşık 18 milyar euro olacağı belirtiliyor.
Kampanyayı yürütenlere göre bu para, kira gelirleri yoluyla yaklaşık bir asır içinde geri kazanılabilir.
Kamulaştırma planının hayata geçmesi kolay değil
Sandıkların kapanmasının ardından ilk açıklamasını yapan, 45 yaşındaki Eralp, giderek ağırlaşan kira sorununu başkentin “en büyük sosyal problemi” olarak nitelendirdi.
2021’de yapılan ve katılımcıların yüzde 58’inin kamulaştırma için yasal düzenleme yapılmasını desteklediği referanduma atıf yapan siyasetçi, büyük konut şirketlerini kamulaştırma sürecini ilerleteceğini ve “spekülasyonu Berlin’den söküp atacağını” söyledi.
Yaklaşık 220 bin konutun kamu mülkiyetine geçmesini öngören bu politikanın hayata geçirilip geçirilmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Infratest Dimap’ın yaptığı yeni bir ankette ise katılımcıların yalnızca yüzde 37’si bu politikayı destekledi.
Bir uzman komisyonu 2023 yılında kamulaştırma önerisinin hukuken uygulanabilir olduğu sonucuna varmış olsa da, planın hayata geçirilmesi kolay olmayacak.
Böyle bir adım, Almanya Anayasası’nın “toprak, doğal kaynaklar ve üretim araçlarının” kamu mülkiyetine geçirilebilmesine izin veren 15. maddesine dayandırılabilir. Ancak bu hüküm bugüne kadar hiç uygulanmadı.
Kamulaştırma politikasının hayata geçirilmesi halinde konunun neredeyse kesin olarak Anayasa Mahkemesi’ne taşınması bekleniyor. Hukukçular ise mahkemenin hangi yönde karar vereceği konusunda görüş ayrılığı içinde.
Merz hükümeti de eyalet düzeyinde emlak şirketlerinin kamulaştırılmasını engellemek amacıyla federal bir yasa çıkarma sözü verdi. Ancak söz konusu düzenlemenin metni henüz hazırlanmadı. Uzmanlar ayrıca federal hükümetin yerel kamulaştırma girişimlerini hukuken engelleme yetkisine sahip olup olmadığı konusunda da ikiye bölünmüş durumda.
Tüm bu engellere rağmen Sol Parti planın hayata geçirilebileceğine inanıyor.
Elif Eralp bu ay Berlin’de gazetecilere yaptığı açıklamada, “Federal hükümetin önerisine gelince, çok açık söylüyorum: Müdahale istemiyoruz. Bir hukukçu olarak da bunun anayasaya uygun olup olmadığı konusunda çok ciddi şüphelerim olduğunu söyleyebilirim” dedi. Eralp, “Bu nedenle tutumumuzun arkasındayız: Kamulaştırmak istiyoruz” ifadelerini kullanmıştı.
Yeşiller’den ittifak için ‘anti-semitizm’ şartı
Berlin’deki pazar günkü seçim, AfD’nin 6 Eylül’de Saksonya-Anhalt’ta elde ettiği başarının ardından Mecklenburg-Vorpommern eyaletindeki seçimde de birinci olduğu gün gerçekleşti. Parti, Berlin’de de tarihindeki en yüksek oy oranına ulaştı.
Bu yıl yapılan diğer dört eyalet seçiminde olduğu gibi, Alman ekonomisinin içinde bulunduğu zor durum ve geleceğe ilişkin belirsizlik Berlin’deki seçimde de etkili oldu. Ancak kampanyanın ana gündemini kira maliyetleri oluşturdu.
Buna karşın Eralp’in önünde hâlâ önemli engeller bulunuyor.
SPD ve çevreci Yeşiller, Sol Parti ile koalisyon kurmaya açık olduklarının sinyalini verdi. Ancak Yeşiller Eş Başkanı Felix Banaszak, Berlin’de Sol Parti’nin bazı kesimlerine yöneltilen antisemitizm suçlamalarının, bir ortaklığın kurulabilmesi için ele alınması gerektiğini söyledi.
Banaszak, “Antisemitizmle mücadele konusunda açık bir taahhüt gerekiyor; aksi halde bizimle iş yürümez” dedi.
