Belarus’un NATO’nun en hassas bölgelerinden Suwałki Koridoru yakınındaki askeri tatbikatları ve son dönemde artan hibrit saldırılar, Avrupa’da Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı daha geniş bir alana taşıyabileceği endişesini güçlendirdi
Avrupa’da Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını NATO ülkelerine taşıyabileceği endişesi giderek daha görünür hale geliyor. Belarus’un NATO’nun en hassas noktalarından biri olarak görülen Suwałki Koridoru yakınlarında düzenlediği geniş çaplı askeri tatbikatlar, Avrupa başkentlerinde güvenlik hazırlıklarını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
CNN’de yer alan analize göre Fransa, Almanya ve İngiltere’den Polonya ve İsviçre’ye kadar birçok Avrupa ülkesi, yalnızca doğrudan bir askeri saldırıya değil; sabotaj, siber saldırı, insansız hava araçları ve kritik altyapıya yönelik operasyonlar gibi “gri bölge” tehditlerine karşı da hazırlıklarını artırıyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, siyasi parti liderlerini gizli bir istihbarat brifingi için bir araya getirirken, Rusya kaynaklı hibrit saldırılara karşı kritik altyapının korunmasını güçlendirecek yeni önlemler açıkladı. Polonya Başbakanı Donald Tusk ise Rusya’nın NATO ülkelerine yönelik İHA veya füze saldırılarını “kaza” gibi göstermeye çalışabileceği uyarısında bulundu.
İngiltere hükümeti de vatandaşlara olası bir savaş durumuna karşı hazırlıklı olmaları ve konserve gıda ile içme suyu gibi temel ihtiyaçları stoklamaları yönünde çağrılar yaptı. İngiltere Genelkurmay Başkanı ülkenin son onlarca yılın “en tehlikeli” dönemlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Almanya ise olası bir Rus saldırısı halinde sağlık sisteminin kapasitesini artırmak için hastanelerini hazırlıyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa’nın “özgürlüğünü ve barışını savunmak” açısından belirleyici bir dönemden geçtiğini belirtti. Geleneksel tarafsızlık politikasıyla bilinen İsviçre de yeni ulusal güvenlik stratejisinde silahlı saldırılara karşı savunma kapasitesinin ve toplumsal dayanıklılığın artırılmasını hedefledi.
NATO’nun kritik noktası: Suwałki Koridoru
Avrupa’daki endişelerin merkezindeki bölgelerden biri, Polonya ile Litvanya arasında yaklaşık 100 kilometre boyunca uzanan Suwałki Koridoru. Litvanya, Letonya ve Estonya’yı NATO’nun geri kalanına karadan bağlayan tek güzergah olması nedeniyle bölge uzun süredir İttifak’ın en kırılgan noktalarından biri olarak görülüyor.
Koridorun bir tarafında Rusya’nın Kaliningrad bölgesi, diğer tarafında ise Moskova’nın en yakın askeri müttefiki Belarus bulunuyor. Bu nedenle bölgede çıkabilecek sınırlı bir çatışmanın bile NATO’nun kolektif savunma mekanizmasını doğrudan sınayabileceği değerlendiriliyor.
CNN’in analizinde olası bir senaryo olarak, Rusya’nın Belarus’la birlikte koridorun bir bölümüne sınırlı bir askeri müdahalede bulunabileceği ve bunu geniş çaplı bir NATO ülkesini işgal girişimi olarak sunmaktan kaçınabileceği belirtiliyor. Böyle bir adımın temel hedefinin bölgeyi ele geçirmekten çok NATO ülkelerinin kolektif savunma taahhütlerini test etmek olabileceği değerlendirmesi yapılıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte daha önce Suwałki Koridoru’na yönelik benzer senaryoların İttifak tatbikatlarında düzenli olarak ele alındığını ve NATO topraklarına yapılacak bir saldırının güçlü bir karşılıkla sonuçlanacağını söylemişti.
Siber saldırı, sabotaj ve İHA tehdidi
Avrupa ülkelerinin hazırlıkları yalnızca konvansiyonel savaşa odaklanmıyor. Son yıllarda siber saldırılar, sabotaj girişimleri, kundaklama olayları, İHA ihlalleri ve kritik altyapılara yönelik saldırılar Avrupa güvenlik gündeminde giderek daha fazla yer tutuyor.
ABD’de federal savcılar da bu hafta Rus istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen beş kişiyi, ABD dahil çeşitli ülkelerde saldırı ve suikast planları hazırlayan bir ağın parçası olmakla suçladı. Savcılara göre aynı yapılanma Avrupa’daki sivil ve askeri altyapıya yönelik saldırıların planlanmasında da rol aldı.
Bu tür operasyonların NATO açısından en önemli sorunlarından biri, doğrudan bir savaş eylemi ile örtülü saldırı arasındaki sınırı bulanıklaştırması. Bir havalimanının İHA ile faaliyet dışı bırakılması, enerji altyapısının sabote edilmesi ya da suç örgütleri üzerinden saldırı düzenlenmesi, NATO’nun askeri karşılık vermesini gerektiren eşiğin nerede başladığı tartışmasını beraberinde getiriyor.
NATO Ukrayna’dan ders çıkarıyor
Ukrayna savaşı, Avrupa ülkelerinin savunma anlayışını da değiştirdi. Artık askeri kapasitenin yanı sıra enerji şebekelerinin, hastanelerin, iletişim sistemlerinin ve ulaşım altyapısının uzun süreli saldırılar altında çalışmaya devam edebilmesi de güvenliğin temel unsurları arasında görülüyor.
NATO bu hafta üye ülkelerin kriz ve çatışma dönemlerindeki dayanıklılığına ilişkin güncellenmiş gereklilikleri kamuoyuyla paylaştı. Bu gereklilikler arasında devlet yönetiminin devamlılığı, enerji ve gıda arzı, içme suyu, sağlık hizmetleri ve iletişim altyapısının korunması bulunuyor.
NATO yetkilileri, Ukrayna’nın yıllardır devam eden Rus saldırıları altında elektrik, sağlık ve diğer temel kamu hizmetlerini nasıl sürdürdüğünü de inceliyor. Böylece savaşın başında ağırlıklı olarak NATO’dan destek ve eğitim alan Ukrayna, artık Avrupa ülkelerinin krizlere hazırlanmasında önemli bir örnek haline geliyor.
Avrupa’nın bir diğer kaygısı ABD
Avrupa’daki hazırlıkların hızlanmasında Washington’a ilişkin belirsizlikler de etkili. ABD, Avrupa’daki NATO varlığını sürdürürken aynı zamanda Orta Doğu ve Hint-Pasifik’te önemli askeri kaynaklar kullanıyor. Hava savunma sistemlerinden mühimmat stoklarına kadar birçok kapasitenin aynı anda farklı bölgelerde ihtiyaç duyulması, Avrupa’nın kendi savunma yükünü artırması gerektiği tartışmalarını güçlendiriyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise Polonya’da kalıcı bir Amerikan kara kuvvetleri üssü kurulması yönünde ilerleme sağlandığını açıkladı. Trump yönetimi ayrıca kısa süre önce CIA Direktörü’nü Moskova’ya göndererek NATO topraklarına yönelik olası saldırılar konusunda Rusya’ya uyarıda bulundu.
CNN’in analizine göre Avrupa’nın temel kaygısı, Rusya’nın Ukrayna’dakine benzer geniş çaplı yeni bir işgal başlatmasından ziyade gerilimi aşamalı biçimde artırarak NATO’nun birlik ve kolektif savunma iradesini sınaması.
Soğuk Savaş’ın sona ermesinden sonraki yaklaşık 30 yıl boyunca birçok Avrupa ülkesinde askeri harcamalar, asker sayıları ve sivil savunma kapasitesi gerilemişti. Ukrayna savaşıyla birlikte bu yaklaşım hızla değişiyor. Avrupa başkentleri artık yalnızca bir saldırıya nasıl karşılık verileceğini değil, savaş halinde devletin ve toplumun günlük yaşamını nasıl sürdürebileceğini de planlıyor.
