The New York Times, CIA Direktörü John Ratcliffe’in Moskova’da FSB Başkanı Aleksandr Bortnikov ile yaptığı gizli görüşmeyi kaleme aldı. Ratcliffe’in Rusya’ya, askeri ve ekonomik koşullar kötüleşmeden Ukrayna savaşını sona erdirecek bir anlaşmaya varma çağrısı yaptığı belirtildi.
Adam Entous, Julian E. Barnes / The New York Times
Görevdeki ve eski yetkililerin aktardığına göre CIA Direktörü John Ratcliffe, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın gidişatına ilişkin karamsar değerlendirmesini paylaşmak ve askeri ve ekonomik koşullar daha da kötüleşmeden Moskova’yı anlaşmaya ikna etmek amacıyla bu hafta gizlice Moskova’ya gitti.
Ratcliffe, mesajını Rusya’nın iç istihbarat servisi FSB’nin Başkanı Aleksandr Bortnikov’a iletti. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bu değerlendirmeyi dikkate almayıp savaşı sürdürmesi durumunda Moskova’nın karşılaşabileceği olası sonuçlara ilişkin herhangi bir tehditte bulunmadı.
CIA analistleri, Putin’in danışmanlarının savaşın gidişatı konusunda kendisine dürüst değerlendirmeler sunup sunmadığını uzun süredir sorguluyor.
CIA, FSB ve SVR olarak bilinen Rusya Dış İstihbarat Servisi ile yıllardır iletişim kanallarını açık tutuyor.
Yetkililerin verdiği bilgiye göre Ratcliffe ile Bortnikov arasındaki istihbarat kanalı; ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’ın Putin’in diğer üst düzey danışmanlarıyla kurduğu ayrı temaslara paralel ilerliyor.
Bazı yetkililer, kendisi de eski bir istihbaratçı olan Putin’in CIA direktöründen gelen mesajı geleneksel diplomatik kanallardan iletilenlerden daha acil ve inandırıcı bulmasını umduklarını söyledi.
Geçen yılın büyük bölümünde Trump ve bazı üst düzey danışmanları, Rusya’nın daha kalabalık nüfusu ve nükleer cephaneliği nedeniyle Ukrayna karşısında savaş alanında kazanacağı zaferin kaçınılmaz olduğu düşüncesine sahip görünüyordu.
Ancak Rusya çok ağır kayıplar verdi ve cephedeki ilerleyişi durma noktasına geldi.
Ratcliffe’in mesajının ABD’nin Rusya veya Ukrayna politikasında herhangi bir değişikliğe işaret edip etmediği henüz bilinmiyor.
Tıkanan müzakerelerin yeniden canlanması için son adım
Ratcliffe’in ziyareti, Trump yönetiminin tıkanan müzakereleri yeniden canlandırmak için attığı son adım oldu. ABD’nin askeri desteği azalsa da Ukrayna’nın ülkenin doğusundaki mücadelesinden vazgeçmeyeceği giderek daha net görülüyor.
Ratcliffe, Rusya’nın içinde bulunduğunu söylediği olumsuz askeri ve ekonomik tabloyu dikkate alarak Bortnikov’a, savaşı sona erdirmek için Moskova’nın ciddi müzakerelere başlamasının zamanının geldiğine inandığını söyledi.
Trump’ın yeniden göreve gelmesinden bu yana ABD, Ukrayna’ya sağladığı askeri desteği azalttı. Bu durum Kiev’i Avrupalı müttefiklerine daha fazla bel bağlamak zorunda bıraktı.
CIA ise Ukrayna ile on yılı aşkın süre önce başlayan yakın istihbarat iş birliğini sürdürdü.
Ratcliffe’in Ukrayna konusunda Bortnikov’a kapalı kapılar ardında ilettiği mesaj, daha önce kamuoyu önünde yaptığı bazı açıklamalarla da örtüşüyordu.
Ratcliffe geçen ay, Rusya’nın savaş boyunca verdiği asker kayıplarına ve Moskova’nın cephede ilerleyememesine dikkat çeken sert açıklamalarda bulundu. Cephe hattındaki bir Rus askerinin ortalama yaşam süresinin 35 dakikadan az olduğunu söyledi.
Ratcliffe ayrıca, CIA direktörlüğü görevini üstlenmesinden bu yana geçen 18 ayda Rusya’nın Ukrayna topraklarının yalnızca yaklaşık yüzde 1’ini ele geçirebildiğini belirtti. Bunu, Ukrayna’nın insansız hava aracı teknolojisindeki “ustalığına” bağladı.
Ratcliffe, Moskova’da Bortnikov ile görüşmeden önce Ukraynalı mevkidaşlarıyla konuştu. Onlara, Rusya’nın tutumunu anlamaya çalışacağını ancak Ukrayna adına herhangi bir taviz vermeyeceğini söyledi.
Avrupalı diplomatlar, önümüzdeki kış aylarında Rusya ile Ukrayna arasında bir barış anlaşmasına varılması için fırsat doğabileceği görüşünde. Bu değerlendirmede, Rusya’nın Donbas’taki taarruzunun büyük ölçüde durması ve Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılarla Rusya’ya ağır bedeller ödetmeyi sürdürmesi etkili oluyor.
Avrupalı yetkililerden bazıları, Rusya’yı bir barış anlaşmasına ikna etmeye çalışan isimlerin arasına ulusal güvenlik alanında görevli bir yetkilinin de eklenmesi için Trump yönetimine baskı yapıyordu. Bu yetkililer, Ratcliffe’in bu hafta ilettiği türden sert bir mesaj verebilecek bir ismin sürece dahil edilmesini istiyordu.
Ukraynalılar, Witkoff ve Kushner’ı uzun süredir Rusya’ya gereğinden fazla yakın buluyor. Rusya’ya karşı yıllardır sert bir tutum benimseyen Ratcliffe’i ise daha tarafsız olabilecek bir arabulucu olarak görüyorlar.
Trump, Ratcliffe’i daha önce de birçok kez mesajlarını iletmekle görevlendirdi.
Ratcliffe, ocak ayında ABD Özel Harekât Kuvvetlerinin Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu ele geçirmesinden sonra Venezuela’yı ziyaret eden ilk kabine üyesi oldu.
Mayıs ayında Küba’ya giden Ratcliffe, ABD’nin petrol ablukasıyla karşı karşıya kalan Küba ekonomisinin durumuna ilişkin karamsar değerlendirmesini ülke yöneticilerine aktardı. Koşullar daha da kötüleşmeden kapsamlı siyasi ve ekonomik değişiklikler yapmaları çağrısında bulundu.
ABD ve Rusya’nın istihbarat başkanları arasındaki doğrudan temaslar son yıllarda aralıklı olarak gerçekleşti.
Kasım 2021’de, Biden yönetiminin CIA Direktörü William Burns, Putin’i Ukrayna’ya karşı geniş çaplı bir işgal başlatmaması konusunda uyarmak amacıyla Moskova’da Bortnikov ve diğer üst düzey Rus yetkililerle yüz yüze görüştü.
Bir yıl sonra, Kasım 2022’de Türkiye;
Burns ile Rusya Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Narışkin arasında Ankara’da yapılan yüz yüze görüşmeye ev sahipliği yaptı. ABD istihbarat kurumları, Ukrayna’nın o sonbaharda düzenlediği karşı taarruzdaki ilerleyişini yavaşlatmak amacıyla Rusya’nın nükleer bir silah kullanma ihtimalini ele aldığı bazı haberleşmeleri tespit etmişti. Burns, bu tehdidin hayata geçirilmesi durumunda Rusya’nın ciddi sonuçlarla karşılaşacağı uyarısını Narışkin’e iletti.
Türk yetkililer, bu görüşmenin Washington ile Moskova arasındaki gerilimi azaltacak kalıcı ve doğrudan bir iletişim kanalının başlangıcı olmasını istiyordu. Ancak görüşmenin ardından Rus tarafının toplantıyı kamuoyuna açıklaması CIA’nın tepkisini çekti. Burns ve Narışkin bir daha yüz yüze görüşmedi; buna karşın zaman zaman telefonla iletişim kurmayı sürdürdü.
Trump’ın geçen yıl göreve başlamasının ardından Ratcliffe ile Bortnikov bir tutuklu takasının ayrıntılarını birlikte kararlaştırdı. Ancak bu hafta Moskova’da yapılan toplantı, ikilinin ilk yüz yüze görüşmesi oldu.
