Rusya’nın Ukrayna’ya salı sabahı yüzlerce insansız hava aracı ve füzeyle gerçekleştirdiği güç gösterisi, Moskova’nın dört yıldır süren savaşta giderek belirginleşen zayıflık işaretlerini gizleyemiyor
Lara Jakes / New York Times
Rusya’nın Ukrayna’daki ilerleyişi neredeyse durma noktasına geldi. Moskova, ülke içindeki asker toplama çabaları yetersiz kaldığı için işgal altındaki doğu Ukrayna’da zorla seferberliği artırdı. Ülke içinde hoşnutsuzluk büyürken Avrupa Ukrayna’ya yeni destek sağlıyor. ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmeleri ise fiilen sona ermiş durumda.
Analistlere göre tüm bunlar Rusya’nın ivme kaybettiğine işaret ediyor.
Viyana merkezli askeri analist Franz-Stefan Gady, salı günü verdiği röportajda, “Ukrayna’nın konumu şimdi bir yıl öncesine göre çok ama çok daha güçlü” dedi.
Bazı analistler, Rusya’nın son dönemde saldırılarını şiddetlendirmesinin, olası barış görüşmelerinde avantaj elde etmeye ve dikkatini Ukrayna savaşından çok İran’daki savaşa yönelten Trump yönetiminin ilgisini yeniden çekmeye yönelik bir girişim olduğuna inanıyor.
Buna rağmen, Londra merkezli düşünce kuruluşu Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü’nün (RUSI) kıdemli araştırmacılarından Jack Watling, bu hafta yayımladığı değerlendirmede Ukrayna’nın cephede elde ettiği kazanımların savaşın gidişatını değiştirdiğini yazdı.
Rusya’nın sahadaki askeri gücü zayıflıyor
Watling, Foreign Affairs için kaleme aldığı analizde, “Kiev’de Ukrayna’nın Rusya’yı ateşkese zorlayabilecek kadar savaşabileceğine dair giderek büyüyen bir iyimserlik var” ifadelerini kullandı. Watling, “İHA saldırıları ve topçu atışları sürse de Rusya’nın muharebe performansı geriliyor” dedi.
Bu durum, geçen yaz yaşanan tablonun tam tersine işaret ediyor. O dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin zaferden o kadar emindi ki savaşın nasıl sona erdirileceğini görüşmek üzere ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelmek için Alaska’ya gitmişti. Bugün ise çatışmaların hızla sona ermesi için bastıran taraf Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski.
Moskova’da salı günü konuşan Putin’in baş sözcüsü, Ukrayna’nın Donbas bölgesinden çekilmesi halinde savaşın hemen sona erebileceğini söyledi. Rusya söz konusu bölgede hak iddia ediyor.
Sözcü Dmitriy Peskov, görüşmelerin durma noktasında olduğunu kabul etmesine rağmen, “Barış müzakerelerine açık olmaya devam ediyoruz” dedi.
Peskov ayrıca Rusya’nın ateşkes görüşmelerine dönmeden önce hedeflediği gibi Donbas’ın tamamını 2026 sonuna kadar kontrol altına almasının da pek olası görünmediğini ifade etti.
Ukrayna’nın cephedeki konumu, Avrupa’dan gelen ilave askeri yardımlarla güçlendi. Bunlar arasında Finlandiya’nın açıkladığı yaklaşık 149 milyon dolar değerindeki silah paketi ile İsveç’in gönderdiği 16 adet Gripen savaş uçağı da bulunuyor.
Aynı zamanda Ukraynalı açık kaynak istihbarat platformu DeepState UA analistleri, Rus ordusunun mayıs ayında kazandığından daha fazla toprak kaybetmiş göründüğünü bildirdi. Bu, Ukrayna’nın 2023 karşı taarruzundan bu yana Rusya’nın net toprak kaybı yaşadığı ilk ay oldu.
Bu durum, Rus saldırılarının sayısında yüzde 37,5’lik artış yaşanmasına rağmen gerçekleşti. Analistler, Rus cephe birliklerinin bazı durumlarda saldırıları başlatmak için yalnızca bir veya iki askere kalacak kadar zayıflamış olabileceğini belirtti.
DeepState analistleri değerlendirmelerinde, “Savaş yeni bir aşamaya giriyor ve Ukrayna devletinin inisiyatifi kaybetmemesi büyük önem taşıyor” sonucuna vardı.
Batılı yetkililerin son tahminleri, Rusya’nın savaş alanında çok ağır kayıplar verdiğine işaret ediyor. Geçen hafta İngiliz istihbarat teşkilatı MI5’ın Başkanı Anne Keast-Butler, savaşın Şubat 2022’de başlamasından bu yana yaklaşık 500 bin Rus askerinin öldüğünü söyledi.
Keast-Butler, Londra’da yaptığı konuşmada, “Ukrayna’ya desteğimiz sürerken Putin cephede geriye gidiyor” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da mayıs ayında Rusya’nın her ay 15 bin ila 20 bin asker kaybettiğini söyledi.
Rubio, Fox News’e verdiği röportajda, “Yaralananlardan bahsetmiyorum, ölenlerden söz ediyorum. Bu kötü bir savaş” ifadelerini kullandı.
İşte bu nedenle Moskova, doğu Ukrayna’dan daha fazla asker sağlamaya çalışıyor.
Washington merkezli politika kuruluşu Jamestown Foundation’dan Maksym Beznosiuk’a göre işgal altındaki Luhansk ve Donetsk bölgelerinde öğrencilerin askerlik erteleme hakları kaldırıldı. Rus işgal yönetimleri ise Ukraynalıları Rus ordusuna katılmaya zorlamak için zorunlu kayıt uygulamaları, baskınlar ve hukuki yaptırım tehditlerine başvuruyor.
Rus ordusu ve AB-Ukrayna ilişkileri konusunda uzman olan Beznosiuk, bu hafta yayımladığı analizde, “Kremlin’in işgal altındaki bölgelerdeki seferberlik stratejisi, Rus ordusunun felaket boyutundaki personel kayıplarından kaynaklanan açığı kapatmayı ve bazı Ukraynalı sakinleri bölgeden uzaklaştırarak demografik dengeyi yeniden şekillendirmeyi amaçlıyor” diye yazdı.
Zelenski ise salı sabahı yaptığı açıklamada son saldırıyı, “büyük çaplı bir saldırı ve Rusya’nın tamamen açık bir mesajı” olarak nitelendirdi.
Zelenski, “Eğer Ukrayna balistik füzeler ve diğer füze saldırılarına karşı korunmazsa bu saldırılar devam edecek” dedi.
Fox News’e verdiği röportajda Rubio, ABD’nin Ukrayna’da bir barış anlaşması sağlama çabalarının “çeşitli nedenlerle son birkaç ayda ivme kaybettiğini” kabul etti.
Rubio, “Umarım yakında her iki tarafın da yeniden masaya döndüğü bir noktaya ulaşırız. Arabuluculuk yapmaya ve sürecin sonuçlanmasına katkı sunmaya hazırız” dedi.
Rubio ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının Rusya’ya ek gelir sağladığını ve Kremlin’in savaş çabalarını sürdürmesine ekonomik bir can simidi sunduğunu belirtti.
Buna rağmen Rubio, “Ukraynalılar cephedeki konumlarına giderek daha fazla güven duyuyor” ifadelerini kullandı.
