Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, İran’daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatın aksamasının küresel gıda üretimini tehdit ettiğini belirterek, gübre eksikliğinin haftada 10 milyara kadar öğünün üretilememesine yol açabileceğini söyledi
BBC’ye konuşan Holsether, Körfez’deki çatışmaların gübre ve gübre üretiminde kullanılan temel hammaddelerin tedarikini riske attığını söyledi. Holsether’e göre mevcut durum nedeniyle dünyada şu anda yaklaşık 500 bin ton azotlu gübre üretilemiyor.
Holsether, “Bu gıda üretimi için ne anlama geliyor? Gübre eksikliği nedeniyle her hafta 10 milyara kadar öğün üretilemeyebilir” dedi.
En yoksul ülkeler daha ağır etkilenecek
Yara CEO’su, azotlu gübre kullanılmamasının bazı ürünlerde ilk sezonda verimi yüzde 50’ye kadar düşürebileceğini belirtti. Etkinin özellikle Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika’da daha hızlı hissedileceğini söyledi.
Holsether, Sahra Altı Afrika gibi zaten yetersiz gübre kullanılan bölgelerde verim kaybının daha da ağır olabileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı kritik geçiş noktası
Birleşmiş Milletler’e göre üre, potas, amonyak ve fosfat gibi dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri normal şartlarda Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. İran savaşı nedeniyle bu hattaki sevkiyatın aksaması, küresel gübre piyasasında sert fiyat artışlarına yol açtı.
Habere göre gübre fiyatları, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın başından bu yana yüzde 80 yükseldi.
Gıda için ihale savaşı uyarısı
Holsether, çatışmaların sürmesi halinde zengin ve yoksul ülkeler arasında gıda için bir “ihale savaşı” yaşanabileceğini söyledi. Avrupa’nın böyle bir fiyat yarışına dayanabilecek durumda olduğunu ancak bunun bedelini kırılgan ülkelerin ödeyebileceğini vurguladı.
Yara CEO’su, “Avrupa bu durumda gıdayı kimin elinden alıyor, bunu düşünmeli” diyerek gıda erişimi, kıtlık ve açlık riskine dikkat çekti.
Fiyat etkisi yıl içinde hissedilecek
Analistlere göre gübre sıkıntısının Asya’daki etkisi, ilkbaharda ekilmesi gereken ürünlerin yıl sonunda daha düşük rekolteyle hasat edilmesiyle gıda fiyatlarına yansıyacak.
İngiltere’de gıda kıtlığı beklenmese de üreticilerin artan maliyetlerinin önümüzdeki aylarda market fiyatlarına yansıması öngörülüyor. BM Dünya Gıda Programı ise Orta Doğu’daki çatışmaların 2026’da 45 milyon kişiyi daha akut açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini tahmin ediyor.
