ABD ve İran arasında 22 Nisan’da dolacak ateşkesi uzatmak için diplomasi trafiği hızlandı. Trump, nükleer silaha geçit vermeyeceklerini vurgularken; nükleer program, Hürmüz Boğazı ve tazminat başlıkları masadaki yerini koruyor
ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık ateşkesin süresi dolmadan uzatılması ve müzakerelerin yeniden başlatılması için arabulucular temaslarını yoğunlaştırdı. Tarafların prensipte uzatma konusunda anlaştığı belirtiliyor.
AP‘nin haberine göre ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası ve Tahran’ın yeniden yükselen tehditleri, bir haftalık ateşkes anlaşmasını riske attı.
Buna rağmen yetkililer, taraflar arasında ilerleme kaydedildiğini ifade etti.
Üç kritik başlıkta uzlaşı aranıyor
22 Nisan’da sona erecek ateşkes öncesinde arabulucular, üç temel anlaşmazlık konusu üzerinde uzlaşma sağlamaya çalışıyor:
İran’ın nükleer programı
Hürmüz Boğazı’nın durumu
Savaş zararlarına ilişkin tazminatlar
Bu başlıkların, geçtiğimiz hafta sonu doğrudan görüşmelerin kesilmesine neden olduğu belirtildi.
Yetkililer, hassas müzakereler nedeniyle isimlerinin açıklanmaması koşuluyla değerlendirmede bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, önümüzdeki günlerde müzakerelerin yeniden başlayabileceğini ifade etti.
Çatışmalarda şu ana kadar:
İran’da en az 3.000 kişi,
Lübnan’da 2.100’den fazla kişi,
İsrail’de 23 kişi,
Körfez Arap ülkelerinde ise bir düzineden fazla kişi hayatını kaybetti.
Ayrıca 13 ABD askeri de yaşamını yitirdi.
Savaş küresel ekonomiyi sarstı
Yedinci haftasına giren savaş, küresel ekonomiyi ciddi şekilde etkiledi. Deniz taşımacılığının aksaması ve bölgedeki hava saldırılarının askeri ve sivil altyapıya zarar vermesi, piyasalarda dalgalanmaya yol açtı.
Çatışmaların sona erebileceği yönündeki beklentilerle petrol fiyatları düşerken, ABD borsaları ocak ayındaki rekor seviyelere yakın bir yükseliş kaydetti.
Buna karşın ABD’nin ablukayı sürdürmesi, ateşkesin devamına ilişkin belirsizlik yaratıyor. Ablukanın, İran’ın savaş süresince dayandığı ekonomik kaynakları kesme riski taşıdığı belirtiliyor.
Trump’ın Fox News’e verdiği röportaj
Trump, Fox News’e verdiği röportajda İran’la 28 Şubat’tan bu yana devam eden savaş ve etkileri hakkında değerlendirmelerde bulundu.
İran’ın nükleer silah yapma girişimi devam ettiği sürece anlaşma olmayacağını söyleyen Trump, “Her şey yok edilmiş durumda. Hava savunma ekipmanları yok, radarları yok, liderleri yok. Şu anki liderler, yeni bir rejim, tamam mı? Ve açıkçası, karşılaştırınca oldukça makul olduklarını düşünüyoruz. Gerçekten yeni bir rejim ve bence çok iyi gidiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Trump, “Yani ortada hiçbir anlaşma yok. Bu bütün mesele, nükleerin olmamasıyla ilgili. Onlar nükleer silaha sahip olamazlar.” diyerek, İran’ın nükleer silaha sahip olması durumunda “bir süre daha onlarla uğraşmak zorunda kalacaklarını” söyledi.
ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukası için bekledikleri tepkiyle önceden karşılaştıklarını ifade eden Trump, bu konuda da iyi gittiklerini savundu.
Yeni görüşmeler henüz planlanmadı
ABD’li bir yetkili, İran ile yeni görüşmelerin gündemde olduğunu ancak henüz bir takvim belirlenmediğini açıkladı.
Pakistan Maliye Bakanı Muhammed Aurangzeb ise ülkesinin arabuluculuk çabalarından vazgeçmediğini belirtti.
Lübnan-İsrail arasındaki durum ne?
ABD ile yürütülen diplomatik temaslara rağmen İsrail, Lübnan’daki hava ve kara operasyonlarını sürdürdü.
Lübnan Ulusal Haber Ajansı, ülkenin güneyinde, özellikle Bint Cibeyl çevresinde yoğun hava saldırıları ve topçu atışları gerçekleştirildiğini duyurdu.
İsrail güçlerinin Hizbullah unsurlarını kuşattığı bildirildi. İsrail ve Lübnan yetkilileri, onlarca yıl sonra ilk doğrudan görüşmelerini gerçekleştirdi.
İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter, iki ülkenin Hizbullah’tan “Lübnan’ı kurtarma” konusunda aynı hedefte olduğunu savundu.
Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh Moawad ise görüşmeleri “yapıcı” olarak nitelendirdi ancak çatışmaların sona ermesi çağrısında bulundu. Mart ayından bu yana Lübnan’da 1 milyondan fazla kişinin yerinden edildiği bildirildi.
