ABD istihbarat kaynakları, Çin’in önümüzdeki birkaç hafta içinde İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlandığını iddia etti. Pekin’in “arabuluculuk” rolüyle çelişen bu hamle, özellikle ABD uçakları için büyük tehdit oluşturan omuzdan atılan füzeleri (MANPADS) kapsıyor
ABD istihbarat değerlendirmelerine yakın üç kaynağın aktardığına göre Çin, önümüzdeki birkaç hafta içinde İran’a yeni hava savunma sistemleri teslim etmeye hazırlanıyor.
Bu hamle, Pekin’in hafta başında İran ve ABD arasındaki savaşı durduran hassas ateşkes anlaşmasına aracılık ettiğini açıklamasından hemen sonra gelmesi nedeniyle oldukça provokatif olarak değerlendiriliyor.
CNN International‘ın haberine göre söz konusu istihbarat, İran’ın ateşkes sürecini, kilit dış ortaklarının yardımıyla belirli silah sistemlerini yenilemek için bir fırsat olarak kullandığını da gözler önüne seriyor. İki kaynak, Pekin’in sevkiyatın gerçek menşeini gizlemek amacıyla rotayı üçüncü ülkeler üzerinden geçirmeye çalıştığını belirtti.
ABD uçaklarına karşı asimetrik tehdit
Pekin’in transfer etmeye hazırlandığı sistemlerin, omuzdan atılan hava savunma füzeleri (MANPADS) olduğu bildirildi. Bu sistemler, beş haftalık savaş boyunca alçaktan uçan ABD askeri uçakları için asimetrik bir tehdit oluşturmuştu. Uzmanlar, ateşkesin bozulması durumunda bu füzelerin yeniden en büyük tehlike haline geleceği konusunda uyarıyor.
Çin’in Washington Büyükelçiliği sözcüsü ise iddiaları reddederek, “Çin, çatışmanın hiçbir tarafına asla silah sağlamamıştır; söz konusu bilgiler gerçek dışıdır” açıklamasını yaptı. Sözcü, ABD’yi “temelsiz iddialarda bulunmaktan ve sansasyon yaratmaktan kaçınmaya” çağırdı.
F-15’i düşüren füze Çin malı mı?
ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, geçen hafta İran üzerinde düşürülen F-15 savaş uçağının “ısıya güdümlü, el yapımı bir omuz füzesi” ile vurulduğunu belirtmişti.
İran tarafı ise uçağı düşürmek için “yeni” bir hava savunma sistemi kullandığını duyurmuş ancak ayrıntı vermemişti. Bu sistemin Çin yapımı olup olmadığı henüz netlik kazanmadı.
MANPADS sevkiyatının gerçekleşmesi, ABD ve İsrail’in Şubat ayında başlattığı ortak askeri harekattan bu yana Çin’in İran’a verdiği destekte ciddi bir tırmanış anlamına gelecek.
Çinli şirketlerin daha önce İran’a yaptırım uygulanan çift kullanımlı teknolojiler sattığı biliniyordu; ancak hükümetin doğrudan silah sistemi transfer etmesi, yardımı yeni bir boyuta taşıyacak.
Pekin dışarıdan tarafsız gözüküyor ama…
İstihbarat kaynaklarından biri, Çin’in çatışmaya açıkça dahil olup İran’ı ABD ve İsrail’e karşı korumakta gerçek bir stratejik değer görmediğini, çünkü bunun kazanılamaz bir savaş olduğunu bildiğini belirtiyor. Bunun yerine Pekin, petrol bağımlısı olduğu İran ile dostluğunu korurken, savaş bittikten sonra “inkar edebilirliğini” sürdürmek için dışarıdan tarafsız görünmeye çalışıyor.
Kaynaklara göre Çin, bu sistemlerin saldırı değil “savunma” amaçlı olduğunu savunarak kendisini Rusya’dan ayrıştırmaya çalışabilir. Rusya’nın savaş boyunca İran rejimiyle istihbarat paylaşımı yaparak ABD varlıklarının hedef alınmasına yardımcı olduğu CNN tarafından daha önce bildirilmişti.
İran, Ukrayna savaşında Rusya’ya Shaded dronları sağlayarak; Çin’e ise yaptırım uygulanan petrolünün büyük kısmını satarak her iki ülke ile olan askeri ve ekonomik bağlarını uzun süredir koruyor.
Trump’ın önümüzdeki ay Pekin’de Şi Cinping ile bir araya gelmesi beklenirken, bu sevkiyat iddialarının zirvenin en gergin maddesi olacağı tahmin ediliyor.
