İsrail saldırıları ve Lübnan’ın güneyindeki işgal, milyonlarca kişiyi evlerinden etti. Geleneksel yöntemler yetersiz kalırken, dijital cüzdanlar Lübnanlıları acil nakit ve gıda desteğini hızlı şekilde ulaştırıyor
Mart ayından bu yana İsrail’in Beyrut’a yönelik saldırıları ve güney Lübnan’daki işgal, ülke genelinde yaklaşık bir milyon kişinin evlerini terk etmesine yol açtı.
Aileler çoğunlukla yakın akrabalarının yanında kalıyor, kiralık ev bulabiliyorlarsa oraya yerleşiyor ya da arabalarında ve açık alanlarda barınıyor. Uluslararası Göç Örgütü (IOM) verilerine göre, 130 binden fazla kişi de Suriye’ye geçti ve acil gıda, nakit yardım ve barınma ihtiyacı içinde bulunuyor.
Wired’ın aktardığına göre artan insani ihtiyaçlar, yurt dışından gelen mali desteğin hızlı hareket etmesini gerektiriyor. Ancak geleneksel yöntemler yeterli değil. Bağışlar artık dijital finans teknolojileri aracılığıyla sahadaki güvenilir kişilere yönlendiriliyor. Bu kişiler parayı doğrudan yerinden edilmiş ailelere ulaştırıyor veya temel ihtiyaçları satın alıyor.
Yurt dışı para transferleri Lübnan ekonomisinin üçte birini oluşturuyor
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (UNDP) göre Lübnan, yıllık 6-7 milyar dolar civarında yurt dışı para transferi alıyor. Bu, ülke ekonomisinin yaklaşık üçte birine denk geliyor. Transfer maliyetleri ortalama yüzde 11 ile dünya ortalamasının üzerinde seyrediyor. Kriz dönemlerinde bu fonlar, giderek dijital cüzdanlar üzerinden anlık ve kişiler arası transferlerle hareket ediyor.
Lübnanlı avukat Jad Essayli, yalnızca sosyal medya ve dijital transferler aracılığıyla 10 günde 65 bin 125 dolar bağış topladı. Whish Money, PayPal, Zelle ve Venmo gibi platformlar bu süreçte en çok tercih edilen araçlar arasında. Whish Money, başlangıçta hediye kartlarını dijitalleştirmek için kurulmuş ancak zamanla uluslararası havale ve ödeme platformuna dönüşmüş bir şirket.
Sosyal medya kampanyaları, bağışların şeffaflığını da sağlıyor. Bağışçılar, paranın nerede ve nasıl kullanıldığını anlık olarak takip edebiliyor. Bu durum, yardım sürecinde güveni artırıyor.
Bankalar para akışını durdurmuştu
Lübnan’da bankalar mevduatları dondurup çekimlere kısıtlama getirdi. Bu durum, bankasız veya sınırlı bankacılık hizmeti alan kişiler için acil nakit erişimini kritik hâle getirdi. Whish Money gibi dijital platformlar, kullanıcıların yurt dışındaki hesaplarını doğrudan cüzdanlarına bağlamasına izin vererek, bu boşluğu doldurdu.
Koussa’ya göre, dijital cüzdanlar kriz döneminde hızla yaygınlaşıyor. Aileler temel ihtiyaçlarını stokluyor ve market harcamaları belirsizlik nedeniyle artıyor.
Önceden 200 dolar civarında olan alışverişler, şimdi yükselen fiyatlar ve stok ihtiyacı nedeniyle artış gösteriyor.
Dijital cüzdanlar, Lübnan’daki insani yardımın merkezine yerleşmiş durumda. Acil nakit ve temel malzeme ihtiyaçları, ailelere hızlı ve güvenli şekilde ulaştırılıyor. Uzmanlar, dijital finansal altyapının kriz dönemlerinde yardım dağıtımını hızlandırdığı ve şeffaflığı artırdığı görüşünde.
Kısa vadede bu yöntem acil çözümler sağlasa da, savaş ve yerinden edilme krizinin uzun süre devam etmesi, Lübnan’ın kırılgan altyapısı üzerinde ciddi baskı yaratmaya devam edecek.
