Hollandalı bir üst düzey yetkiliye göre Rusya ve İran gibi ülkeler, Avrupa’da casusluk ve sabotaj için artık profesyoneller yerine sıradan vatandaşları kullanıyor. Bu durum güvenlik birimleri için yeni ve daha karmaşık bir tehdit alanı yaratıyo
Avrupa’da yabancı istihbarat servislerinin casusluk ve sabotaj faaliyetlerinde yöntem değiştirdiği belirtiliyor.
Politico‘ya konuşan Hollanda Ulusal Soruşturma ve Özel Operasyonlar Birimi’nde istihbarat ve ulusal tehditler direktörü olan Youssef Ait Daoud’a göre, Rusya ve İran gibi ülkeler artık profesyonel ajanlar yerine sıradan Avrupa vatandaşlarını devşiriyor.
Ait Daoud, bu kişilerin çoğu zaman internet üzerinden, para teklifi ya da “heyecan arayışı” gibi motivasyonlarla ikna edildiğini söylüyor. “Bazen teklif çok basit oluyor: ‘5 bin euroya bir şeyi ateşe vermek ister misin?’” diyen yetkili, bu yeni yöntemin tespit edilmesini zorlaştırdığını vurguluyor.
Son yıllarda Avrupa’da artan sabotaj, casusluk ve dezenformasyon faaliyetleri, özellikle Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra hız kazandı. Ancak yabancı müdahale girişimlerinin geçmişi daha eskiye uzanıyor. Örneğin Hollanda, 2018’de Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ne yönelik bir siber saldırı girişimi nedeniyle dört Rus askeri istihbarat görevlisini sınır dışı etmişti.
Yeni dönemde ise tehdit daha da dağınık ve belirsiz bir hal almış durumda.
Hollanda’nın yakın zamanda genişlettiği casusluk yasası kapsamında, devlet sırrı olmasa bile yabancı bir devlete bilgi veya nesne aktarmak suç sayılıyor. Ait Daoud’un başında olduğu yeni ekip, bu tür faaliyetlerle mücadele etmek için kuruldu.
Yetkili, bu değişimi “hizmet olarak suç” şeklinde tanımlıyor. “Eskiden operasyonları doğrudan istihbarat servisleri yürütürdü. Şimdi ise vatandaşlar, para ya da başka motivasyonlarla bu işlere dahil oluyor” diyor.
“Kullan-at ajanlar”
Avrupa genelinde güvenlik kurumları da vatandaşları bu tür girişimlere karşı uyarmaya başladı. Almanya’da yetkililer, “kullan-at ajanlar” konusunda kamuoyu kampanyası başlatırken, Hollanda ise hem yasal düzenlemeleri sıkılaştırdı hem de özel birimler kurdu.
Casusluk faaliyetlerinin doğası da değişmiş durumda. Terör saldırılarında ideolojik motivasyon ve belirli davranış kalıpları daha kolay tespit edilebilirken, istihbarat operasyonları çoğunlukla çevrimiçi ortamda ve “savaş ile barış arasındaki gri alanda” yürütülüyor.
Özellikle Telegram gibi platformların bu tür devşirme faaliyetlerinde önemli rol oynadığı belirtiliyor.
Eylül ayında yaşanan bir olay, bu yeni eğilimin çarpıcı bir örneği olarak öne çıktı. Hollanda’da üç 17 yaşındaki genç, Rusya bağlantılı olduğu iddia edilen bir plan kapsamında kritik noktalar çevresindeki internet trafiğini haritalamaya çalıştıkları gerekçesiyle gözaltına alındı. Hedefler arasında Kanada Büyükelçiliği ile Europol ve Eurojust ofislerinin bulunduğu öne sürüldü.
Ait Daoud, bu tür vakalarda yer alan kişilerin çoğunun “profesyonel suçlu ya da eğitimli ajan olmadığını” belirtiyor.
Araştırmalar, Rusya bağlantılı hibrit savaş faaliyetlerinde şüphelilerin genellikle 30’lu yaşlarda olduğunu gösterse de gençlerin de bu tür operasyonlarda yer alabildiği ifade ediliyor.
Yasal süreçler yetkililer için zorluk yaratıyor
Yetkililer için bir diğer zorluk ise hukuki süreçler. Yeni casusluk yasasına göre, bir kişinin yabancı bir devlet adına bilerek hareket ettiğinin kanıtlanması gerekiyor. Bu durum, dava süreçlerini zorlaştırıyor.
Nitekim bu hafta bir Hollanda mahkemesi, devlet belgelerini sızdıran bir kamu çalışanını 20 ay hapis cezasına çarptırdı.
Savcılar, söz konusu kişinin Fas adına casusluk yaptığını iddia ederek 12 yıl hapis talep etmişti. Ancak mahkeme bu iddiayı yeterli bulmadı.
Uzmanlara göre Avrupa, giderek daha karmaşık hale gelen bu “hibrit tehditler” karşısında hem yasal hem de teknolojik kapasitesini artırmak zorunda. Yeni dönemde casusluk, yalnızca profesyonel ajanların değil, sıradan bireylerin de dahil olduğu daha geniş ve öngörülmesi zor bir güvenlik sorunu olarak öne çıkıyor.
