İtalya hükümetinin en tehlikeli mafya mahkumlarının önemli bir bölümünü Sardinya’daki cezaevlerinde toplama planı, adada sert tepkilere yol açtı. Yerel yönetimler ve hukukçular, planın ekonomik kırılganlığı artıracağı ve mafya sızması riskini büyüteceği uyarısında bulunuyor
İtalya’nın Sardinya Adası’nda yer alan Nuoro kentinde, yüksek taş duvarlarla çevrili ve geçmişte üst düzey mafya liderleri ile terör suçlularını barındırmasıyla bilinen cezaevi, yeniden ülke gündeminin merkezine oturdu. Başbakan Giorgia Meloni hükümetinin hazırladığı yeni plan kapsamında, en sıkı güvenlik rejimi altında tutulan mafya mahkumlarının önemli bir bölümünün Sardinya’ya sevk edilmesi öngörülüyor.
Adanın turizmle anılan imajının zarar göreceğini savunan yerel halk ve yöneticiler, planın Sardinya’yı yeniden İtalya’nın “sürgün adası” haline getireceğinden endişe ediyor.
41-bis kapsamındaki 750 mahkum tek merkezlerde toplanacak
Aralık ayında Adalet Bakanlığı’ndan bir müsteşar, “41-bis” olarak bilinen ve Avrupa’nın en sert cezaevi rejimlerinden biri kapsamında tutulan yaklaşık 750 mahkumun, güvenliği artırmak amacıyla ülke genelinde yalnızca birkaç özel cezaevinde toplanacağını açıkladı.
Bu plan çerçevesinde Sardinya’nın, söz konusu mahkumların yaklaşık üçte birini barındırabileceği bildirildi. Mahkumların, halihazırda yaklaşık 90 kişinin bulunduğu Sassari, bu ay içinde 90 civarında tutuklunun sevk edilmesinin planlandığı Cagliari ve Nuoro cezaevlerine dağıtılması öngörülüyor.
Sardinya Bölgesel Yönetimi Başkanı Alessandra Todde, planı sert sözlerle eleştirerek, “Sardinya, İtalya’nın Cayenne’i olarak görülmeyi hak etmiyor” dedi. Todde, açıklamasında Fransa’nın Guyana’daki meşhur Şeytan Adası ceza kolonisinin yarattığı tarihsel travmaya atıfta bulundu.
Mafya ailelerinin adaya taşınmasından endişe ediliyor
1992 yılında mafya karşıtı yargıç Giovanni Falcone’nin öldürülmesinin ardından yürürlüğe giren 41-bis rejimi, mahkumlara neredeyse tam tecrit uyguluyor ve mafya liderlerinin cezaevinden örgütlerini yönetmesini engellemeyi amaçlıyor.
Mevzuat, bu rejimin “tercihen adalarda” uygulanmasını öngörüyor. Sicilya mafyasının eski lideri Salvatore “Toto” Riina da geçmişte Sardinya’da tutulan isimler arasında yer almıştı.
Ancak yerel yöneticiler ve savcılar, mahkumların yakınlarının Sardinya’ya taşınmasının, kara para aklama, ihalelere sızma ve ekonomik nüfuz kurma riskini beraberinde getireceğini savunuyor. Bu riskin özellikle, yaklaşık 30 bin nüfuslu ve ekonomik olarak kırılgan olan Nuoro gibi bölgelerde yüksek olduğu belirtiliyor.
Muhalefetteki Demokratik Parti milletvekili Silvio Lai, geçen ay Nuoro Cezaevi’ni ziyaret ettiğini ve tesiste halihazırda yenileme çalışmalarının başladığını söyledi. Lai’ye göre bu çalışmalar, en az 30 yeni yüksek güvenlikli mahkum için alan açılabileceğine işaret ediyor.
“Zayıf ekonomiler kolay sızılır”
Lai, Nuoro’nun turistik Costa Smeralda’ya sadece bir saat mesafede olduğuna dikkat çekerek, “Zayıf ekonomiler kolayca sızılabilir. Burada kurulacak bir mafya ağı, kısa sürede adanın en zengin bölgelerine ulaşabilir” dedi.
Adalet Bakanlığı ise yenileme çalışmalarıyla ilgili Reuters’ın sorularına yanıt vermedi.
Hükümet: Ulusal güvenlik artacak
Sardinya’da bugüne kadar bağımsız ve köklü mafya yapılanmalarının ortaya çıkmadığı belirtiliyor. Ancak savcılar, adanın kuzeyinde bazı klan bağlantılarına yönelik soruşturmaların açıldığını doğruluyor.
Cagliari Başsavcısı Luigi Patronaggio, özellikle Napoli merkezli Camorra örgütünün turizm, konaklama ve restoran sektörlerine yönelik yatırımlarının yakından izlendiğini söyledi.
Adalet Bakan Yardımcısı Andrea Delmastro Delle Vedove ise Aralık ayında yapılan bir toplantıda, mafya ailelerinin topluca Sardinya’ya taşınacağı yönündeki kaygıları küçümseyerek, 41-bis mahkumlarının yakınlarının genellikle örgüt kontrolündeki bölgeleri terk etmediğini savundu.
Delmastro’ya göre plan, “ulusal güvenliği artıracak” ve cezaevlerini yalnızca bu rejim için eğitilmiş özel birliklerin korumasına bırakacak.
“Bir kez kök salarsa kurtulamayız”
Cagliari’de ceza infazından sorumlu yargı merciinin başkanı Maria Cristina Ornano ise daha temkinli bir tablo çizdi. Ornano, daha fazla mafya mahkumunun adaya gönderilmesi halinde polis ve yargı için ek kaynak şart olduğunu vurguladı.
“Organize suç bir kez buraya kök salarsa, ondan kurtulamayız. Güney İtalya’nın bazı bölgelerinde bunun bedelini ekonomik ve sosyal olarak hâlâ ödüyoruz” dedi.
Şiddet değil, “beyaz yakalı suç” endişesi
Nuoro’daki yetkililer ve bölge halkı, günümüzde asıl tehdidin silahlı şiddet değil, ihaleler ve kamu kaynakları üzerinden işlenen suçlar olduğunu söylüyor.
Avukat ve yerel siyasetçi Sebastian Cocco, “Mafya artık silah sıkmıyor, kamu ihalelerine giriyor. Avrupa Birliği fonlarının arttığı bir dönemde bu risk daha da büyüyor” dedi.
2025 Ticaret Odası verilerine göre, Nuoro bölgesinde turizmin ekonomik payı yalnızca yüzde 7 seviyesinde. Bölge ekonomisi büyük ölçüde tarım ve küçük ölçekli işletmelere dayanıyor.
Cezaevinden çıkan mahkumların topluma kazandırılması için çalışan rahip Pietro Borrotzu ise düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşullarının, mafya için “ideal insan kaynağı” yarattığını savundu.
Sağlık sistemi de baskı altında
Sardinya, yaşlanan nüfusu ve kırılgan sağlık altyapısıyla da dikkat çekiyor. 1,5 milyon nüfuslu adanın, İtalya’daki en yüksek mahkum-nüfus oranlarından birine sahip olduğu belirtiliyor. Mahkumların sağlık harcamalarının da ülke ortalamasının üzerinde olduğu ifade ediliyor.
Bir mafya hükümlüsünün hastaneye sevki için onlarca gardiyanla eskort gerektiğini belirten Uta Belediye Başkanı Giacomo Porcu, artan sevklerin hastanelerde tüm servislerin geçici olarak kapatılmasına yol açabileceğini söyledi.
Bölgedeki tutuklu hakları temsilcisi Irene Testa ise hükümetin cezaevi sağlık hizmetlerini güçlendirmeye yönelik somut bir taahhütte bulunmadığını belirtti.
“Cezaevlerimiz zaten dizlerinin üzerinde. İtalya’nın yeniden ceza kolonisi olmayı kabul edemeyiz” dedi.
