Facebook’u Meta’ya dönüştüren metaverse vizyonu beş yıl sonra sarsıldı. Şirket, Reality Labs’te 1500 kişiyi işten çıkarıp VR stüdyolarını kapattı. Meta, pahalı sanal dünyalar yerine artık yapay zeka destekli akıllı gözlüklere odaklanıyor
Mark Zuckerberg, Ekim 2021’de Facebook’un adını Meta olarak değiştirdiğinde, bu hamleyi şirketin evrimindeki bir sonraki adım olarak sunmuş ve metaverse’yi hayata geçirme hedefini açıklamıştı.
Yahoo Finance’in haberine göre şirket, o dönemde yayımladığı basın bülteninde, “Meta, sosyal teknolojinin bir sonraki evrimini inşa etmeye yardımcı olmak için artırılmış ve sanal gerçeklik gibi sürükleyici deneyimlere yönelerek iki boyutlu ekranların ötesine geçiyor” ifadelerine yer vermişti.
Amaç, kullanıcıların tam teşekküllü başlıklar veya yüksek teknolojili gözlükler kullanarak, 3D avatarlar aracılığıyla birbirine bağlı sanal dünyalarda çalışması ve eğlenmesiydi.
Metaverse vizyonu çöktü
Beş yılda milyarlarca dolar harcadıktan sonra ise bu vizyonun çöktüğü görülüyor.
Meta, Çarşamba günü metaverse işinin yürütüldüğü Reality Labs biriminden 1500 çalışanı işten çıkardı ve üç VR oyun stüdyosunu kapattı. Engadget’e göre şirket, Aralık ayında Meta’nın VR işletim sistemiyle çalışması planlanan ASUS ve Lenovo imzalı üçüncü taraf VR başlık projelerini de askıya aldı.
“Ready Player One” tarzı bir gelecek yerine Meta, işten çıkarmalar sonucu elde ettiği tasarrufların bir bölümünü akıllı gözlükler ve giyilebilir cihazlar işine yönlendiriyor.
Tüketicilerden uzun vadeli ilgi gelmemesi ile bacaksız avatarlar ve zayıf grafiklerle ilgili sosyal medyada yayılan espriler de bu çabayı zora soktu.
Bu durum metaverse’ün genel anlamda tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Meta bu teknolojiden uzaklaşıyor gibi görünse de, metaverse yatırımları şirketin yapay zeka destekli gözlük hamlesine zemin hazırladı.
Meta’nın aşırı vaatleri
Meta’nın metaverse stratejisi daha en baştan sorunluydu. Zuckerberg, kullanıcıların neler bekleyebileceğini fazlasıyla abarttı ve bilim kurgu filmlerini andıran bir tanıtım videosunda, başlıklar aracılığıyla 3D dünyalarda avatarlarla iletişim kurulan parlak bir gelecek sundu.
Ancak ortaya çıkan tablo bu olmadı.
IDC mobil cihazlar araştırma direktörü Ramon Llamas, Yahoo Finance’e yaptığı açıklamada, “En başta inanılmaz bir pazarlama vardı. Ancak tam anlamıyla hayata geçmiş bir metaverse görmemiz için gerçekleşmesi gereken çok fazla şey vardı” dedi.
Llamas, “O sunumu hatırlarsanız… Zuckerberg bizzat çıkıp ‘metaverse adında harika bir şeyimiz olacak, ancak bunun için henüz gerçekleşmemiş pek çok yeniliğe ve gelişmeye güveniyoruz’ demişti” ifadelerini kullandı.
Quest serisi başlıklar tutmadı
Meta, Quest serisi sayesinde sanal gerçeklik başlıklarında en büyük satıcılardan biri haline geldi. Ancak Meta Horizon yazılım platformu kullanıcılar arasında hiçbir zaman gerçek anlamda tutunamadı.
Bir dönem bacaksız avatarlar da dahil olmak üzere vasat grafikler eklendiğinde, Meta’nın neden zorlandığını anlamak kolaylaşıyor.
Üstelik başlıklar hala hantal ve uzun süre takmak için rahatsız edici. Hatta Apple’ın Vision Pro gibi üst düzey başlıklar bile beklentileri karşılayamadı.
Counterpoint Research’e göre, 2025’in ilk yarısında küresel VR başlık sevkiyatları yıllık bazda yüzde 14 geriledi.
Ekim ayında Galaxy VR başlığını piyasaya süren Samsung bile, bu cihazın şirketin akıllı gözlük girişimi için daha çok temel bir başlangıç noktası olduğunu kabul etti.
Metaverse hedefleri beklentileri karşılamamış olsa da, bu süreç Meta’nın popüler Ray-Ban Meta akıllı gözlüklerini ve Ray-Ban Meta Display modellerini geliştirmesine katkı sağladı.
Meta, akıllı gözlüklerin akıllı telefondan sonra bir sonraki büyük bilişim platformu olacağına inanıyor. Amaç, kendi popüler donanımına sahip olarak Apple ve Google’ın uygulama mağazası kurallarına bağlı kalmamak.
Ancak Apple, Google, Samsung, XReal ve birçok şirket Meta’nın bu alandaki avantajını yakalamaya çalışıyor.
Meta metaverse’ten uzaklaşıyor olsa da bu kavramın tamamen bittiği anlamına gelmiyor. Gartner analisti Tuong Nguyen’e göre metaverse, tek bir ürün ya da platform değil; internetin evrimiyle bağlantılı daha geniş bir eğilim.
Nguyen, metaverse’yi başlıklar, dijital ekranlar, akıllı gözlükler ve daha fazlasını kapsayan yeni teknolojilerin birleşimi olarak düşünmenin daha doğru olduğunu söylüyor. Ancak bunun ne zaman gerçekten yaygınlaşacağı hala belirsiz.
