Ukrayna’da Rus birlikleriyle savaşan Sırp milliyetçileri, Bosna’ya döndüklerinde paramiliter bir çatışmayı tetikleyebilir. Gençleri savaş saflarına çekmek için sosyal medyada aktif kampanyalar yürütülüyor…
Yeni nesil etnik Sırp milliyetçileri, Bosna’da olası bir savaşa hazırlanıyor. The Telegraph’ın elde ettiği bilgilere göre, yüzlerce militan, “Anavatan Rusya”nın kendilerine kaybettikleri Sırp topraklarını geri almalarında yardımcı olacağı inancıyla, Rus birlikleriyle savaşmak üzere Ukrayna’ya gitti. Bu topraklar arasında özellikle Kosova öne çıkıyor.
Bosna Savaşı’ndan kalma deneyimli savaşçılar ve genç milliyetçiler, sosyal medyayı kullanarak Sırpları Rusya’ya katılmaya teşvik ediyor. Bazıları, Ukrayna’da savaşmaları karşılığında gençlere 23 bin sterlinlik ödeme teklif ediyor.
Uzmanlar, bu savaşçıların Bosna’ya döndüğünde paramiliter çatışmayı tetikleyebileceği konusunda uyarıyor; Bosna Savaşı’nın sona ermesinin üzerinden 30 yıl geçti.
Dario Ristic: Ukrayna’dan dönen bir örnek
Sırp milliyetçisi Dario Ristic, bu sürecin çarpıcı bir örneğini oluşturuyor. Protez bacağıyla güçlükle yürüyen ve yeni vatandaşlık belgelerini taşıyan Ristic, Ukrayna’dan Bosna’ya döndü. Ristic, Perm’den gelen “Bears” adlı Rus birliğiyle savaşırken yaralanmıştı.
Ukrayna’da kendisine ironik olarak “Speedy” takma adı verilmiş ve Avdiivka gibi şehirlerde keskin nişancı ve drone saldırıları gerçekleştirmişti. Sosyal medyada, TikTok ve Rus ağı Vkontakte üzerinden, Sırp gençlerini cephe hattında savaşmayı cazip göstererek milliyetçi mesajlarla etkilemeye çalıştı.
Ristic’in Rus birliği, savaş suçlusu Ratko Mladiç için doğum günü kartı bile göndermişti. Mladiç, Lahey’de Bosnalı Müslümanlara karşı işlediği suçlardan dolayı müebbet hapis cezası almıştı.
Telegram’da paylaşılan bir videoda Ristic, bir diğer Sırp ile poz veriyor ve izleyicilere şunları söylüyordu:
“Buradaki NATO faşistleriyle işimizi bitirince, kutsal yerlerimizi ve haklarımızı geri almak için döneceğiz. Tanrı’ya şan, Anavatan Rusya’ya şan – zafer için!”
Bosna’ya döndüğünde Ristic, yabancı bir paramiliter birliğe katıldığı için Saraybosna Havalimanı’nda gözaltına alındı, ancak daha sonra serbest bırakıldı ve dava süreci tamamlanana kadar ev hapsine alındı.
Sosyal medya ve gençlerin hedeflenmesi
Ristic, Modrica’daki evinde The Telegraph’a şunları söyledi:
“Seninle konuşmak isterim. Ama kanunlar yüzünden şu anda konuşmam yasak, belki gelecekte mümkün olur.”
Halen ön cepheden uzak olmasına rağmen, Ristic 10 binden fazla çevrimiçi takipçisiyle hala önemli bir asker toplama riski oluşturuyor. Ristic’e çevrimiçi olarak katılan diğer Sırp milliyetçileri, mesajlarını yaymaya devam ediyor. Bu grup, Bosna Savaşı’nda savaşmış deneyimli savaşçılardan oluşuyor ve genç erkekler üzerinde bölücü ideolojiyi yaymaya devam ediyor.
Latal, bölgede bir analist, “Bu aşırı uç milliyetçiler arasında yaygın inanç, Anavatan Rusya’nın bir gün kan borcunu ödeyerek Büyük Sırbistan’ı geri getireceği yönünde. Sayıları az olsa da, diğer huzursuz gençleri milliyetçi mesajlara çekebiliyorlar. Kuzey İrlanda’daki eski IRA gibi, barışı tehdit etmek için çok sayıda silahlı kişiye gerek yok” dedi.
Davor Savicic ve paramiliter eğitim
Ristic ve diğer genç savaşçılar üzerinde etkili olan kişilerden biri, çevrimiçi takipçileri tarafından “Kurt” olarak bilinen Davor Savicic. 1990’larda Yugoslav savaşlarında Arkan’ın Kaplanları adlı seçkin bir paramiliter birimde savaşmış ve sivillere yönelik çok sayıda vahşete karışmıştı. Rusya’nın düşmanlarına karşı savaşa başlamasıyla Savicic de hızla saflara katıldı; Kırım ve Suriye’de savaşmış ve Wagner Grubu’nda görev almıştı.
Ristic, Ukrayna’daki yaralanmasının ardından sızdırılan tıbbi raporlara göre, İngiltere’de 2018’de Sergei Skripal’e karşı gerçekleştirilen Novichok saldırısından sorumlu olan Rus istihbarat birimi GRU’da albay olarak görev yaptı. GRU, Sırpların ve diğer gönüllülerin kendi ülkeleri tarafından tespit edilmesini engellemek için inşaat gibi sektörlerde sahte şirketler kurdu, çalışma izinleri ve seyahat planları organize etti.
Gençler için cazip teklif ve sosyal baskı
Sarajevo’dan araştırmacı gazeteci Nino Bilajac, “Bazı mesajlaşma servislerine gönüllü gibi sızdık. Rusya, yeni savaşçıları çekmek için ücretleri artırıyor. Bana yakın zamanda kayıt olursan 23 bin sterlin peşinat ve aylık yaklaşık 2.500 sterlin maaş teklif edildi” sözlerini kullandı.
Modrica gibi yüksek işsizlik oranına ve aylık 500 sterlin civarında düşük maaşlara sahip kasabalarda yetişmiş milliyetçi gençler için teklif oldukça cazip. Hem Sırbistan hem Bosna yasaları, yabancı güçler için savaşmayı yasaklıyor ve cezalar 5 yıla kadar çıkabiliyor, ancak uygulama nadiren gerçekleşiyor.
Ristic’in Modrica’daki dönüşü, kasabadaki Bosnalı Müslüman azınlık için pek de rahatlatıcı değil. Evine uzak olmayan bir camiden ezan okunuyor; bu cami, Bosna savaşlarının kanlı döneminden sonra yeniden inşa edilmişti. O bölgede yetişkinliğe ulaşan Edib Zilic, çocukken yaşadığı vahşetleri hatırlıyor:
“Tanklar geldiğinde sadece 10 yaşındaydım, babam sürüklendi, kardeşim neredeyse öldü, komşumuzun evi paramparça oldu. Bugün hala azınlık bir grup, bizi korkutmak ve o kötü günlere geri göndermek istiyor, ama korkarak yaşamayacağız.”
Devlet bağlantıları ve uluslararası riskler
Milorad Dodik, eski Republika Srpska başkanı ve hala fiili güce sahip isim, yıl başında Vladimir Putin ile Moskova’da yaptığı görüşmeden önce Davor Savicic ile fotoğraf çektirdi. Yetkililer, Rusya destekli bölgedeki paramiliter eğitimlerin İngiltere dahil Batı için güvenlik tehdidi oluşturabileceğini belirtiyor.
Moldova’daki sabotajcılar davasından alınan ifadeler, bölgenin Rusya destekli hibrit savaş eğitimi için kullanıldığını gösteriyor.
Eğitim, barışçıl protestoların şiddetli ayaklanmalara dönüştürülmesi ve silahsız ya da silahlı dronların sivil ve askeri altyapıyı bozmak için kullanılması gibi yöntemleri içeriyor. Bu yöntemler, Avrupa ve İngiltere’deki bazı hassas alanlarda, Moldova sabotajcıları tarafından da uygulanmış olabilir.
