eBay’de ortaya çıkan 12 siyah-beyaz fotoğraf, 1 Mayıs 1944’te Nazi işgali altındaki Atina’nın Kaisariani banliyösünde infaz edilen 200 kişiyi belgeliyor
Çevrimiçi müzayede platformu eBay’de sarıya çalan 12 siyah-beyaz fotoğraf geçen hafta ortaya çıktı. Kareler, 1 Mayıs 1944’te Nazi işgali altındaki Atina’nın Kaisariani banliyösünde Yunan direnişçilerin infazını belgeliyor.
Yunanistan’daki University of Thessaly’de sosyal tarih profesörü olan Polymeris Voglis, fotoğrafları ilk gördüğünde sarsıldığını söylüyor.
Voglis, “İki yüz direnişçinin infazı bilinen bir tarihsel olaydı. Ancak bugüne kadar buna dair hiçbir fotoğrafik kanıt yoktu” diyor. Tarihin en karanlık anlarından birine ait bu görüntüler, France24’e göre yalnızca bir infazı değil ölüme yürüyenlerin onurunu da kayda geçiriyor.
Fotoğrafların ortaya çıkışı Yunanistan’da da yankı uyandırdı. Neredeyse tüm medya kuruluşları, karelerin bir müzayede sitesinde satışa çıkarıldığını manşetlerine taşıdı. Satışı, II. Dünya Savaşı’na ait belge ve madeni paralar üzerine ticari bir platform işleten koleksiyoner Tim de Craen organize etti.
Bazı fotoğraflar, kamuoyundan yükselen tepkiler kaldırılmadan önce 2 bin doların üzerinde teklif aldı. De Craen, Kathimerini’ye yaptığı açıklamada “Bu fotoğrafların özellikle hassas bir tarihsel nitelik taşıdığını tamamen anlıyorum” şeklinde konuştu.
Kaisariani’deki olaylar, Nazi işgal güçlerinin savaş yıllarında Yunanistan’da işlediği en ağır vahşetlerden biri olarak anılıyor. Tarihçi Spyridon Tsoutsoumpis, infazların 27 Nisan 1944’te Yunan Halk Kurtuluş Ordusu’nun (ELAS) bir Alman konvoyuna düzenlediği saldırıya misilleme olarak gerçekleştirildiğini söylüyor.
Hayatını kaybeden erkeklerin önemli bir kısmı, 1936’da iktidara gelen Ioannis Metaxas rejimi tarafından savaş öncesinde tutuklanmış ve cezaevinde tutulmaya devam edilmişti. Yunanistan’ın teslim olmasının ardından Mihver güçlerine devredildiler. Diğerleri ise işgal yıllarında gözaltına alındı.
Olaylar bugün hala Yunanistan’ın kolektif hafızasında derin bir iz taşıyor. Tsoutsoumpis’e göre, Yunan solu için Kaisariani atış poligonu bir hafıza mekanı. “Sol 2015’te iktidara geldiğinde bunun sembolik karşılığı vardı” diyor. Alexis Tsipras da başbakanlık görevindeki ilk gününde infaz edilenleri anmak üzere Kaisariani atış poligonunu ziyaret etmişti.
Tarihçilerin bildiği kadarıyla, yeni ortaya çıkan fotoğraflar söz konusu infazı doğrudan gösteren tek görsel kayıt niteliğinde. Voglis de Yunanistan’daki Alman misillemelerine dair birkaç fotoğraf bulunduğunu ancak infaz anlarını belgeleyen karelerin son derece nadir olduğunu belirtiyor ve şöyle diyor:
“Bugüne kadar Kaisariani’de ne olduğunu yalnızca anlatılardan biliyorduk”.
Görüntüler, infazlara dair yıllardır anlatılagelen efsaneleri de doğrular nitelikte. Voglis, bu durumu şöyle anlatıyor: “Siyasi tutuklular, infaz mangasına doğru gururlu ve meydan okur bir biçimde yürüdü”.
Spyridon Tsoutsoumpis ise fotoğrafları önemli bir keşif olarak değerlendiriyor: “Nazi şiddetinin hedefindeki insanlara dair nadir bir bakış sunuyor. Ayrıca sahnelenmemiş olmaları ve o ana dair doğrudanlıkları nedeniyle de büyük önem taşıyorlar”. İngilizce yayın yapan haber sitesi Greek Reporter’a göre, Communist Party of Greece (KKE) yerel araştırmacıların da desteğiyle fotoğraflardaki erkekleri teşhis etmeye başladı. Şimdiye kadar iki isim netleşti:
Siyasi aktivist Thrasyvoulos Kalafatakis ve sendika lideri Dimitris Papadopoulos.
Yetkililer, fotoğrafların büyük olasılıkla Adolf Hitler’in propaganda bakanı Joseph Goebbels için çalışan gazeteci Gunther Heysing tarafından çekildiğini söylüyor. Çeşitli medya kuruluşları da karelerin o dönemde Yunanistan’da konuşlu teğmen Hermann Heller tarafından çekilmiş olabileceğini öne sürüyor.