İran genelinde protestolara müdahale eden güvenlik güçleri, doğrudan ateş açarak yüzlerce sivilin ölümüne yol açtı. Gösterilerde ölü ve yaralı sayısı hızla artıyor
İran genelinde en az altı şehirde güvenlik güçleri, protestoculara doğrudan ateş açarak kitlesel şiddeti artırdı. Ülkede internet günlerdir olmadığı için içeriden çok az bilgi dışarıya çıkabiliyor. Çıkan bilgi veya videoların da elbette doğrulanma ihtiyacı oluyor. ABD basınından Washington Post sosyal medyada ses getiren birçok görüntüyü doğruladı ve haberleştirdi.
Bir videoda, Tahran’daki karanlık bir sokak üzerinde bulunan bir çatıdan yaklaşık 20 saniye süren sürekli silah sesi duyuluyor. Protestocular kaçarken “Hamaney’e ölüm, korkmayın!” diye bağırıyor. Silah sesi kesiliyor, ardından tekrar başlıyor.
Hükümetin uyguladığı internet karartmasından sonra ortaya çıkan diğer videolar, ölü sayısının ve baskının boyutunu gösteriyor. Bir videoda, Tahran’daki morgda en az yüz ceset torbalara sarılmış şekilde kimlik tespiti için bekletiliyor.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency, protestoların 28 Aralık’tan bu yana 2.500’den fazla kişinin ölümüne yol açtığını, bunların arasında 147 güvenlik görevlisinin de bulunduğunu tahmin ediyor. Bu, İran’da devletin protestolara verdiği yanıtlar arasında en kanlı dalga olarak değerlendiriliyor. The Post, ölü sayısını bağımsız olarak doğrulayamadı.
Uzmanlar, videolarda İran güvenlik güçlerinin hem ölümcül mermiler hem de lastik mermiler kullanabilen pompalı tüfekler, ayrıca AK-47 tarzı saldırı tüfekleri kullandığını belirtiyor.
ABD’den uyarılar
ABD Başkanı Donald Trump, protestocuların öldürülmesinin ABD’nin askeri müdahalesini tetikleyebileceği uyarısında bulundu. İran yetkilileri ise baskıyı protestoların teröristler ve İsrail ajanları tarafından yönlendirildiği iddiasıyla meşrulaştırmaya çalıştı.
Çoğu video, hükümetin karartmasına rağmen kaçak Starlink terminalleriyle internete sızdırıldı. İranlı dijital hak aktivistlerine göre, yetkililer uydu hizmetini engellemeye çalışıyor; bu hizmetin ülkede bulundurulması ve kullanılması yasak.
Protestocuların risk altındaki çabaları
Videolar, protestocuların yaşadıkları tehlikeyi belgelemek için katlandıkları büyük riski gösteriyor. Tahran’dan bir videoda, sürekli silah sesleri arasında bir protestocu “Kaydet, kaydet, kaydet” diye bağırıyor. Kamerayı tutan kişi, bir arabanın arkasına çömelmiş ve telefonu yukarı kaldırmış. Yanındaki kişi ise uyarıyor: “Telefonu indir, elini vururlar. Aralarında keskin nişancı var.”
Batı Tahran’dan sosyal medyada yayılan bir fotoğrafta, zırhlı bir güvenlik görevlisi, pikap kasasında ağır makineli silahın başında poz veriyor. Güvenlik güçlerinin öldürücü güç kullanımı, güneydeki küçük şehirlerden Batı’daki tarihi Hamadan’a kadar geniş bir alana yayılmış durumda.
Abadan ve Neyriz’de kanlı müdahaleler
Irak sınırına sadece 2,5 km uzaklıktaki Abadan’da, binden fazla zırhlı güvenlik görevlisi bir sokaktan ilerliyor. Sivil kıyafetli göstericiler, yerdeki nesneleri toplayıp güvenlik güçlerine fırlatıyor. Videolardan birinde, bir güvenlik görevlisi kameraya doğrultarak ateş açıyor.
Neyriz’de de güvenlik güçleri, protestoculara 30 metre mesafeden ateş açtı. Videolarda, kalabalık hızla kaçarken silah sesleri ve çığlıklar duyuluyor.
Hastaneler ve morglar neredeyse dolu
Hastaneler ve morglar, ölüler için alan bulmakta zorlanıyor.
Tahran’daki Alghadir Hastanesi’nde, bir sokakta en az on ceset battaniye ve plastikle örtülmüş şekilde bekletiliyor. Yakınları sessizce ağlıyor.
Adli Tıp Merkezi’nde, en az yüz ceset torbası avluda birikmiş durumda. Beyaz koruyucu giysiler ve maskelerle çalışan görevliler, cesetleri yavaş yavaş büyük beyaz bir kamyona taşıyor.
İran İnsan Hakları Belgeleme Merkezi’nin yöneticisi Shahin Milani, bu şekilde dikkatsizce taşınan cesetlerin, rejime bağlı olmayan sıradan siviller olduğunu belirtti.
Başka bir video, son derece rahatsız edici içerik nedeniyle yayımlanmıyor; ancak yakınlarını arayan insanlar, kanlı cesetleri ve boş bakışlı yüzleri görünce yıkılıyor. İki erkek yakınlarının cesedinin başında gözyaşlarına boğuluyor, ellerini başlarına koyarak çöküyor.