Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu ay Hindistan’daki BRICS Zirvesi kapsamında düzenlenen dünya liderleri yemeğine son anda katılmamasının kendisini iyi hissetmemesinden kaynaklandığı belirtildi
Wall Street Journal‘in haberine göre Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bu ayın başında Hindistan’da düzenlenen dünya liderleri yemeğine kendisini iyi hissetmediği için katılmadı.
Şi, gelişmekte olan ekonomilerin oluşturduğu BRICS ülkeleri zirvesi kapsamında geçen cumartesi Yeni Delhi’de düzenlenen gala yemeğinden son anda çekildi.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Şi’nin yerine yemeğe katılarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ve diğer yabancı liderlerle bir araya geldi.
Şi’nin zirvenin öne çıkan sosyal etkinliğinde bulunmaması dikkat çekti.
Çin lideri, ilişkilerin yıllarca inişli çıkışlı seyrettiği Hindistan’ı yedi yıl sonra ilk kez ziyaret etmişti. Hindistan, ABD’nin iki ülkeye de uyguladığı yüksek gümrük tarifeleri karşısında son dönemde Pekin ile ortak noktalar bulmaya başladı.
Konuya yakın kişiler, Şi’nin Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin gala yemeği davetini kabul ettiğini belirtti.
Şi’nin yemeğe katılmaması, 73 yaşındaki liderin Çin’i süresiz olarak yönetmeye yetecek sağlık durumuna sahip olup olmadığı ve Washington ziyareti öncesinde Pekin’in liderinin sağlık durumuyla ilgili ne tür bilgiler paylaşmaya hazır olduğu yönündeki aylardır devam eden soru işaretlerini yeniden gündeme getirdi.
Şi’nin ağır hasta olduğuna dair kanıt bulunmuyor
Şi’nin ağır hasta olduğuna, felç geçirdiğine veya bu hafta sosyal medyada yayılan iddialarda öne sürüldüğü gibi bayıldığına dair herhangi bir kanıt bulunmuyor.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı bu iddiaları “sahte” olarak nitelendirdi.
Ülkenin başlıca haber ajansı Press Trust of India ise konuya yakın kişilere dayandırdığı haberinde Şi’nin “dinlenmek için otel odasına döndüğünü” aktardı.
Şi’nin uçağına yardım almadan merdivenlerden çıktığını gösteren görüntüler de yayımlandı.
Bununla birlikte konuya yakın kişiler, Çin liderinin kendisini iyi hissetmediğini söyledi.
Çin’in Washington Büyükelçiliği konuya ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Şi’nin ABD ziyareti planlandığı gibi sürüyor
Şi’nin gelecek hafta, on yıldan uzun bir süre sonra ilk devlet ziyareti kapsamında Washington’a gitmesi bekleniyor.
Gelecek perşembe düzenlenmesi planlanan zirvede Şi ile ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zeka, İran, Tayvan ve ticaretin de aralarında bulunduğu çok sayıda konuyu ele alması bekleniyor.
Şi’nin ziyarete katılmaması, ABD-Çin ilişkilerinin çok ötesinde yankı yaratabilecek bir gelişme olurdu.
Konuya yakın kişiler, ziyaretin halen planlandığı şekilde devam ettiğini belirtti.
Bu kapsamda Şi’nin ekonomi politikalarından sorumlu yetkilisi Hı Lifıng ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in liderler zirvesine hazırlık amacıyla bu hafta sonu New York’ta bir araya gelmesi bekleniyor.
Trump, cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Çok iyi bir toplantı yapacağız” dedi.
Veraset sorunu soru işaretlerini artırıyor
Şi’nin sağlık durumuna ilişkin gizlilik, Çin liderinin henüz çözüme kavuşturmadığı önemli bir soruyu da gündeme getiriyor:
Şi’nin yerine kim geçecek?
Şi, 2018’de devlet başkanlığı için uygulanan görev süresi sınırlamalarını kaldırdı ve kendisinden sonra gelecek bir lideri belirlemedi.
Bu durum, Çin’de net bir iktidar devri mekanizmasının bulunmamasına yol açtı. Dolayısıyla Şi’nin sağlık durumundaki herhangi bir zayıflık belirtisi potansiyel bir siyasi krize dönüşebilir.
Kaliforniya’daki Claremont McKenna College’da profesör olan ve China Leadership Monitor dergisinin editörlüğünü yapan Minxin Pei konuyla ilgili “Çin sistemindeki sorun, yerleşmiş ve güvenilir bir halefiyet sürecinin bulunmaması. En üst düzey lider fiziksel veya zihinsel açıdan güç kaybederse sistem bir krizi kaldıramaz” sözlerini kullandı.
Şi’nin sağlık durumuna ilişkin eski görüntüler yeniden gündemde
Şi’nin yemeğe katılmaması, son iki yılda Çin liderinin fiziksel durumuna ilişkin dikkat çeken bir dizi gelişmeyi yeniden gündeme getirdi.
Ağustos sonlarında Kırgızistan’a bölgesel bir zirve için yaptığı ziyaret sırasında Şi’nin uçak merdivenlerinden yavaş ve güçlükle indiğini gösteren bir görüntü geniş şekilde paylaşıldı. Görüntülerde Şi, eşi Peng Liyuan’ın elinden tutuyordu.
Çin devlet televizyonu CCTV, Şi’nin uçak kapısından el salladığı ve kırmızı halı üzerinde yürüdüğü görüntüleri yayımladı ancak merdivenlerden iniş anını yayınlamadı.
Eylül 2025’te Pekin’de düzenlenen askeri geçit töreninde ise açık kalan bir mikrofon, Şi ile Putin’in organ nakilleri ve 150 yaşına kadar yaşama ihtimali üzerine konuştuklarını kaydetti.
Şi’nin “70 yaş hala çocuk sayılır” dediği konuşmayı Putin daha sonra doğruladı. Çin televizyonu ise bu konuşmayı sonraki yayınlardan çıkardı.
Aralık 2024’te Şi, Makao’nun Çin yönetimine devredilmesinin 25. yıl dönümü nedeniyle bölgeyi ziyaret ettiğinde de uçak merdivenlerinde Peng’in elini tuttuğu görüntülendi.
Bazı Çinli denizaşırı medya kuruluşları, görüntülerde Peng’in eşine gizlice destek olduğunu ve ona “yavaşla” dediği sırada sansürcülerin ses kaydını kestiğini öne sürdü.
Çin devlet medyası ise aynı görüntülere farklı bir yorum getirdi.
Devlet medyası, el ele tutuşmayı eşler arasındaki sevginin göstergesi olarak sundu ve bu kez Şi’nin eşine yardımcı olduğunu savundu.