Wall Street Journal’in haberine göre; Orta Doğu’da artan savaş riski küresel enerji piyasalarını sarsarken, yıllar önce siyasi kriz nedeniyle yarım kalan bir enerji altyapı projesi yeniden gündeme geldi. Uzmanlara göre bu proje bugün yalnızca bölge için değil, dünya petrol piyasaları için de kritik bir rol oynayabilir.
Körfez’de yaşanan gerilim nedeniyle petrol tankerlerinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin ciddi şekilde azalması, alternatif enerji rotalarının önemini yeniden artırdı. Bu noktada Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunan bazı petrol boru hatları küresel enerji akışını sağlayabilen en önemli seçenekler arasında gösteriliyor.
Uzmanlar, bu hatların tam kapasite kullanılması durumunda büyük bir enerji krizinin önlenebileceğini ancak risklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirtiyor.
Hürmüz Boğazı krizi petrol piyasasını sarstı
Dünya petrolünün önemli bir bölümü Basra Körfezi üzerinden taşınıyor. Ancak bölgede artan askeri gerilim tanker trafiğini ciddi şekilde düşürdü.
Enerji piyasası verilerine göre bazı dönemlerde tanker geçişleri savaş öncesi seviyelerin yalnızca yaklaşık yüzde 20’sine kadar geriledi. Bu durum petrol fiyatlarında hızlı dalgalanmalara yol açtı ve küresel enerji güvenliğini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı.
Uzmanlara göre alternatif petrol hatları olmasaydı dünya çok daha büyük bir enerji kriziyle karşı karşıya kalabilirdi.
Suudi Arabistan’ın dev hattı kritik rol oynuyor
Bu kriz sırasında en çok dikkat çeken altyapılardan biri Suudi Arabistan’ın doğu-batı petrol boru hattı oldu. Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki hat, petrolü Basra Körfezi’ni kullanmadan Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına ulaştırabiliyor.
Enerji şirketleri bu hat üzerinden günde yaklaşık 7 milyon varil petrol sevk edilebileceğini belirtiyor. Bu miktarın önemli bir bölümü küresel piyasalara ulaşabiliyor.
Ancak uzmanlara göre bu kapasite bile Basra Körfezi’nden taşınan petrolün tamamını karşılamaya yetmiyor.
Saddam Hüseyin’in kararı projeyi durdurmuştu
Bölgedeki enerji uzmanları, aslında çok daha büyük bir petrol taşıma projesinin 1990’larda hayata geçirilebileceğini söylüyor.
Irak ve Suudi Arabistan arasında planlanan bir boru hattı, Irak petrolünü doğrudan Kızıldeniz’e ulaştırmayı hedefliyordu. Ancak proje açıldıktan sadece birkaç ay sonra Irak lideri Saddam Hüseyin’in Kuveyt’i işgal etmesi tüm planları durdurdu.
Bu gelişmenin ardından proje fiilen rafa kaldırıldı ve bölgedeki enerji dengeleri tamamen değişti.
Bugün birçok analist, o hat aktif olsaydı Orta Doğu enerji krizlerinin çok daha kolay yönetilebileceğini söylüyor.
Dünya ekonomisi için kritik bir sınav
Enerji analistlerine göre Basra Körfezi’nde şu anda günde yaklaşık 10 milyon varil petrolün taşınmasında ciddi riskler bulunuyor.
Bu nedenle alternatif boru hatlarının güvenliği küresel ekonomi açısından hayati önem taşıyor. Ancak uzmanlar İran’ın bölgedeki enerji altyapılarını hedef alma ihtimalinin krizi daha da büyütebileceği uyarısında bulunuyor.
Kısacası, yıllar önce Saddam Hüseyin nedeniyle yarım kalan enerji projeleri bugün Orta Doğu’nun ve hatta dünya ekonomisinin kaderini etkileyebilecek bir konu haline gelmiş durumda.