GLP-1 sınıfı zayıflama ilaçlarını kullanan kişilerin yaklaşık yarısı bir yıl içinde tedaviyi bırakıyor.
Araştırmalar, ilacı bırakanlarda kilonun kısa sürede geri döndüğünü ve kan şekeri, kolesterol ile tansiyon değerlerinin başlangıç seviyesine gerilediğini gösteriyor.
Obezite ve Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 sınıfı ilaçların, “hızlı kilo verme” amacıyla giderek daha fazla tercih edilmesi, uzmanları endişelendiriyor. Obezite doktorları ve araştırmacılar, bu ilaçların yaşam tarzı çözümü olarak değil, kronik hastalıklar için sürekli kullanım gerektiren tedaviler olarak tasarlandığını vurguluyor.
Wall Street Journal’in haberine göre ABD’de yetişkinlerin yaklaşık %18’i söz konusu ilaçları kilo vermek veya kronik hastalık tedavisi amacıyla denedi. Ancak kullanıcıların yaklaşık yarısı bir yıl içinde tedaviyi bırakıyor. Uzmanlara göre sorun, birçok hastanın bırakma sonrası ne olacağını bilmemesi.
Araştırma: Kilo 1,5 yılda geliyor
British Medical Journal’da yayımlanan analiz, GLP-1 ilaçlarının bırakılmasının ardından kaybedilen kilonun ortalama 1,5 yılda geri alındığını ortaya koydu.
Ortalama olarak kullanıcılar ilaçla yaklaşık 32 pound (yaklaşık 14,5 kg) verirken, bırakıldıktan sonraki ilk yılda 21 pound (9,5 kg) geri alıyor.
Aynı incelemeye göre, GLP-1 kullananların kilo artış hızı, diyet ve egzersizle kilo verenlere kıyasla dört kat daha yüksek. Davranışsal yöntemlerde ise eski kiloya dönüş ortalama dört yıl sürüyor.
Metabolizma ve açlık mekanizması devreye giriyor
Oxford Üniversitesi’nden fizyolog Sam West, sağlık göstergelerindeki iyileşme ile kilo geri dönüşünün neredeyse paralel ilerlediğini belirtiyor. Kan şekeri, kolesterol ve tansiyon gibi değerler, ilaç bırakıldıktan sonra ortalama 1,4 yılda başlangıç seviyelerine dönüyor.
Uzmanlara göre kilo kaybında iki mekanizma belirleyici:
Metabolizma yavaşlıyor: Vücut daha az kalori yakmaya başlıyor.
İştah artıyor: NIH’den Kevin Hall, ilacın devreden çıkmasıyla “iştahın başlangıç seviyesinden daha da yükseldiğini” ve bunun aşırı kalori alımını tetiklediğini ifade ediyor.
Weill Cornell Medicine’den Dr. Katherine Saunders, ilacı bırakan birçok hastada “şiddetli açlık ve gıda odaklı düşüncelerin geri döndüğünü” belirtiyor.
Bu nedenle, ilacı aynı etkiyle ikinci veya üçüncü kez kullanmanın her zaman mümkün olmadığını söylüyor.
Vücudun dengesi baştan sona değişiyor
Uzmanlar, sık kilo alıp verme döngüsünün yağ-kas oranını olumsuz etkileyebileceği konusunda da uyarıyor. Kilo kaybının yaklaşık %25-%33’ünün kas dokusundan geldiği, ancak geri kazanılan kilonun daha büyük bölümünün yağ dokusu şeklinde olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, obezitenin yüksek kolesterol veya diyabet gibi kronik bir hastalık olduğunu, ilaç bırakıldığında sonuçların geri dönmesinin bu yüzden şaşırtıcı olmadığını belirtiyor. Bu çerçevede GLP-1 kullanımının uzun vadeli stratejiyle planlanması gerektiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, kısa süreli kullanımın tamamen anlamsız olmadığını ancak mutlaka uzun vadeli bir stratejiyle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu strateji şunları içerebiliyor:
Daha düşük maliyetli başka ilaçlara geçiş
Beslenme ve egzersiz müdahaleleri
Davranışsal tedaviler
Doktorlar, hastalara tedaviye başlarken bırakma sonrası senaryonun da planlanmasını öneriyor.