Donald Trump, Suudi Arabistan ile imzalanan tarihi nükleer anlaşmayı onay için Kongre’ye gönderdi. Trump, Suudilerin İsrail ile el sıkışması şartından henüz geri adım atmadı.
ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile varılan tarihi nükleer anlaşmayı incelenmek üzere Kongre’ye sundu.
Wall Street Journal‘ın haberine göre Trump, Suudi hükümetinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesini şart koşan son dakika talebinden vazgeçmedi. Bu hamlenin, Amerikan nükleer sektörünü büyütürken Orta Doğu’da kitle imha silahlarının yayılmasını engelleme konusunda Kongre’de aylarca sürecek sert tartışmaları tetiklemesi bekleniyor.
ABD yasaları gereği Kongre’nin onayına sunulan anlaşmayı milletvekillerinin engellemesi oldukça zor. Anlaşmayı durdurmak için Kongre’nin ortak bir karar alması ve Trump’ın olası başkanlık vetosunu aşmak üzere üçte iki çoğunluğu yakalaması gerekiyor.
Suudi Arabistan tarafı ise sivil bir nükleer sanayiye ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Suudiler, kendi topraklarındaki uranyum yataklarını işleterek iç enerjiyi buradan karşılamayı, böylece petrolün daha fazlasını ihraç edip gelir artırmayı hedefliyor.
Anlaşma kapsamında ABD ve Suudi yetkililer, Amerikan şirketlerinin ülkede uranyum zenginleştirme tesisi kurmasının ticari mantığını anlamak için iki yıllık bir çalışma yürütecek.
Zenginleştirme gerekli görülürse, tesis hassas teknolojiler Suudilere devredilmeden tamamen Amerikan şirketlerince inşa edilecek.
‘Silahsızlanma politikası çöker’ uyarısı
Hükümet yetkilileri ABD’nin kontrolü sayesinde nükleer programın tamamen barışçıl kalacağını savunurken, eleştirmenler bu adımın Orta Doğu’da nükleer yarış başlatacağını söylüyor.
Demokrasileri Savunma Vakfı uzmanı Andrea Stricker, “Kongre, ABD tarafından işletilse bile Suudi topraklarında uranyum zenginleştirilmesine izin veren bu anlaşmaya dur demelidir. Çünkü bu adım, ABD’nin onlarca yıldır hassas nükleer yakıt teknolojilerinin yayılmasını önlemek için yürüttüğü politikayı çökertecektir” uyarısında bulundu.
İsrail ile normalleşme şartı masada
Trump’ın, Suudi Arabistan’ın İbrahim Anlaşmalarına katılarak İsrail’le normalleşmesini şart koşması anlaşmanın önüne yeni bir engel çıkardı.
Trump, imzalar atıldıktan sonra duyurduğu bu şarttan geri adım atmayarak “Suudi Arabistan İbrahim Anlaşmalarına katılmadıkça bu süreç ilerlemez” tutumunu koruyor.
ABD arabuluculuğunda 2020’de imzalanan anlaşmalar İsrail, BAE ve Bahreyn’i kapsıyordu.
Suudi Arabistan, Biden döneminde ABD ile savunma paktı ve sivil nükleer işbirliğini içeren paket dahilinde İsrail ile masaya oturmaya yaklaşmıştı.
Hamas’ın Ekim 2023 saldırıları ve İsrail’in Gazze’ye yönelik operasyonları sonrasında Suudi yönetimi bu süreçten tamamen çekilmişti.