Sınır Tanımayan Gazeteciler’in raporuna göre, son iki yılda dünya genelinde tespit edilen ‘deepfake’ saldırılarının yüzde 74’ü kadın gazetecileri hedef aldı.
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), Aralık 2023 ile Aralık 2025 tarihleri arasında 27 ülkede 100 gazetecinin sesini veya görüntüsünü taklit eden sahte içerik vakasını belgeledi. Raporda, bu teknolojinin dolandırıcılıktan itibarsızlaştırmaya, fiziksel güvenlik tehditlerinden cinsiyet temelli şiddete kadar geniş bir yelpazede zarar verdiği vurgulandı. Raporda, kadın gazetecilerin deepfake saldırılarında orantısız bir şekilde hedef alındığı aktarıldı.
İncelenen kadın gazeteci vakalarının yüzde 13’ünün, “kişileri aşağılamak amacıyla üretilen taciz içeriklerden oluştuğu” belirtildi.
RSF, Arjantinli gazeteci ve Futurock radyosunun kurucusu Julia Mengolini’nin kendisine ait bir ‘deepfake’ videosunun kurbanı olduğunu belirtti. Raporda “Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, gazetecinin tacizi durdurma çabalarıyla alay eden bir gönderiyi paylaşarak kampanyayı körükledi. Mengolini, Devlet Başkanı ve ekibi hakkında şikayetçi oldu” denildi.
Siyasi manipülasyon ve dezenformasyon aracı olarak kullanılıyor
Siyasi arenada deepfake videoların, kamuoyunu manipüle etmek ve gazetecileri taraf gibi göstermek için kullanıldığı kaydedildi. Voice of America (VOA) muhabiri Cristina Caicedo Smit’in, Şubat 2025’te kendi sesi ve görüntüsüyle oluşturulan sahte videoları X platformunda yayıldı. Videolarda Smit’in sahte kopyasının, ABD Başkanı Donald Trump ve Elon Musk’a saldırırken, Trump yönetiminin hedefindeki bir kurum olan USAID’i savunduğu belirtildi. “Hedef alınacağımı hiç düşünmemiştim” diyen Smit, olay sonrası güvenliğini sağlamak amacıyla çekimlere iki hafta ara verdiğini belirtti. RSF, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ise gazetecilerin görüntülerinin, “siyasi istikrarsızlık yaratmak amacıyla çalınarak sahte videolarda kullanıldığını” aktardı.
“Neye inanmak istiyorlarsa onu seçiyorlar”
Raporda, “Portekiz kanalı TV1’in sunucusu Pedro Benevides’in yüzü ve sesinin, hükümetin ilaç endüstrisiyle işbirliği yaparak aşı zorunluluğu getirdiği yalanını yayan bir videoda kullanıldığı” kaydedildi. Benevides, “görüntünün sahte olduğunu açıklamasına rağmen etkisinin sürdüğünü” ifade etti. Benevides, “Bu insanlar neye inanmak istiyorlarsa onu seçiyorlar. ‘Bu sahte, ben böyle konuşmam’ diyen videomu yayınladığımda bile birçok kişi ‘Tamam video sahte olabilir ama içerik gerçek’ şeklinde yorumlar yazdı” dedi.
Raporda, sosyal medya platformlarının tutumu da eleştirildi. Bazı gazeteciler Meta’nın (Facebook ve Instagram) şikayetlere hızlı dönüş yaptığını belirtirken, Julia Mengolini gibi mağdurlar yanıt alamadıklarını aktardı. RSF, kaldırıldığı sanılan içeriklerin X gibi platformlarda hızla yeniden dolaşıma girdiğini tespit etti.
Deepfake nedir?
‘Deepfake’ teknolojisi, yüz fotoğrafı ya da tablodan, yüksek gerçekçiliğe sahip, konuşan, gülen ya da yüz ifadelerini kullanan sahte videolar üretilmesine olanak sağlıyor, bunun yanı sıra herhangi bir videodaki konuşmayı değiştirip düzenleyebiliyor. Farklı yapay zeka sistemleri kullanılarak videolar elde edilen söz konusu teknoloji, herhangi bir videodaki konuşmacının söylediklerinin kolaylıkla değiştirilmesine izin veriyor.
Konuşmaya yeni sözler eklenip çıkarılabilen programla, herhangi bir videodaki konuşmanın değiştirilmesinin, bir yazının ya da kelimenin kopyalanıp yapıştırılması kadar kolay hale geldiği iddia ediliyor. Sinema ve televizyon sektöründe kullandığında, hata yapılan bir diyaloğun yeniden çekime gerek duyulmadan düzeltilmesine olanak sağlayabilecek bu teknolojinin, kötü niyetli kişilerin kullanımı açısından bakıldığında ise önemli risk ve tehlikeleri içerisinde barındırdığı kaydediliyor.