ABD Başkanı Donald Trump Hürmüz Boğazı’nın açılması isteğini “Açın şu boğazı çılgın p*çler, yoksa cehennemde yaşayacaksınız” sözleriyle dile getirdi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı geniş çaplı hava harekatının ardından İran’ın misillemeleri ve ABD-İsrail’in saldırıları karşılıklı sürüyor. İran, saldırıya İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerine misillemelerle yanıt vermiş, Hürmüz Boğazı’nı da kapatmıştı.
Dünya petrol arzının neredeyse yüzde 30’unun geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik zincirinin kopması, petrol işleme noktaları ve doğalgaz sahalarına saldırılar fiyatları artırıyor.
Savaş karşılıklı füze salvolarıyla devam ederken dün (4 Nisan) Trump sosyal medya hesabından İran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması için 48 saatlik süre tanıdığını duyurdu:
“İran’a bir anlaşma yapması ya da Hürmüz Boğazı’nı açması için on gün süre verdiğimi hatırlıyor musunuz? Zaman daralıyor – cehennem azabı üzerlerine çökmeden önce 48 saat kaldı.”
80 yaşındaki ABD başkanı durumda bir değişiklik olmadığını görmüş olacak ki bugün sosyal medya hesabından küfrederek boğazın açılmasını talep etti:
“Açın şu lanet boğazı, sizi çılgın p*çler. Yoksa cehennemde yaşayacaksınız. İzleyin görün.”
ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaşta bir ay geride kaldı. İran’da ülkeyi 37 yıldır yöneten Ali Hamaney dahil birçok komutan ve yönetimde sözü geçen bürokrat öldürüldü. İran’sa Körfez ülkelerine saldırılar düzenleyip Hürmüz Boğazı’nı kapatarak yanıt verdi. Bölge ülkelerine yayılan savaş, enerji piyasalarını da derinden sarstı.
Savaşta gündemin ana maddelerinden birini petrol, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ve jet yakıtı ticaretindeki aksamalar oluşturdu.
Trump 21 Mart’ta ‘İran’ı yok etmekte olduklarını’ belirterek ‘ateşkes istemediğini’ söyledi. Ertesi gün, İran’a Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açması için 48 saat mühlet verdi. Aksi takdirde enerji altyapısı vurmakla tehdit etti.
ABD başkanı 23 Mart’taysa İran’la ‘düşmanlıklara kesin çözüm için’ yapıcı görüşmeler yürüttüklerini, bu nedenle İran’ın enerji altyapısına tüm saldırıları beş gün ertelediğini duyurdu.
İranlı yetkililerse ‘ABD’yle hiçbir müzakere yapılmadığı’nı ve konunun ‘finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek için kullanıldığı’nı söyleyerek Trump’ı yalanladı.
25 Mart’ta ABD’nin Tahran’a bir aylık ateşkesi içeren 15 maddelik plan sunduğunu ortaya atıldı. İran bunu reddettiğini duyurarak ateşkes için tazminat ve Hürmüz Boğazı’nın kontrolü dahil ABD’ye beş şart koştu.
26 Mart’ta İran, ABD’nin teklifine verdiği resmi yanıtta savaşın tekrarlanmamasını ve tazminat ödenmesini talep etti.
Aynı gün Trump, İran’ın enerji santrallerine saldırıları 10 gün daha erteledi.
30 Mart’taysa Trump, İran’daki askeri operasyonları sonlandırmak için ‘yeni ve daha makul bir rejimle’ ciddi görüşmeler yürüttüklerini ve büyük ilerleme kaydettiklerini öne sürdü. Anlaşmaya varılmaması olasılığına karşı da tehditler savurdu.
ABD başkanı son olarak İran savaşının ne zaman biteceği sorusuna “Sanırım iki ya da üç hafta içinde. Sonra oradan çekileceğiz” diye yanıt verdi. Ardından Hürmüz Boğazı’yla da hiçbir işlerinin olmadığını ve boğaz için petrole ihtiyaç duyan ülkelerin adım atması gerektiğini savundu.