Bosna Savaşı sırasında zengin yabancıların sivilleri hedef almak için para ödediği iddiaları yeniden gündemde. İtalya’da başlatılan soruşturma kapsamında tanıklar ifade verirken, olaylara ilişkin yeni detaylar ortaya çıktı.
Bosna Savaşı sırasında Saraybosna’yı kuşatan Bosnalı Sırp güçlerin kontrolündeki bölgelerde, yabancı kişilerin keskin nişancı mevzilerinden sivilleri hedef aldığı iddiaları yeniden tartışma konusu oldu.
The Times‘ın haberine göre o dönemde Bosnalı Sırp tank birliğinde gönüllü olduğunu söyleyen 63 yaşındaki Aleksandar Licanin, yabancıların gün boyu sivilleri hedef aldıktan sonra akşamları kafelerde sabaha kadar eğlendiklerini öne sürdü.
Licanin, bu kişilerin çoğunlukla varlıklı erkekler olduğunu, aralarında kadınların da bulunduğunu iddia etti. İtalyan, Alman ve Britanyalı isimlerin yer aldığını savundu.
Saraybosna kuşatması 1992-1996 yılları arasında sürmüş, dört yıl boyunca 11 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti.
İtalya’da soruşturma
İddialar uzun yıllardır kamuoyunda yer alsa da, İtalya’da başlatılan soruşturma konuyu yeniden gündeme taşıdı. İtalyan savcılar, kuzeydoğu İtalya’daki Pordenone kentinden 80 yaşındaki bir kamyon şoförünü sorguladı. Şüpheli suçlamaları reddetti. Üç İtalyan şüphelinin daha sorgulanması bekleniyor.
Licanin, üç on yıl süren sessizliğini bozduğunu belirterek, “Gerçek ortaya çıksın istiyorum. Gerçek bir soruşturma başlatılmasını bekliyordum” dedi.
Keskin nişancı mevzileri ve iddialar
Licanin, birliğinin Saraybosna’daki Yahudi Mezarlığı’nda konuşlandığını, aynı noktayı yaklaşık 200 kişilik Novosarajevo Çetnik Müfrezesi’nin de kullandığını aktardı. Birliğin liderinin eski Yugoslav ordusu subayı Slobodan Todorovic olduğunu söyledi.
Licanin’e göre, Slavko Aleksic liderliğindeki milis grubu sivilleri hedef alıyordu. Yabancıların 1993-1994 yıllarında bu keskin nişancı mevzilerinde görüldüğünü öne süren Licanin, yabancıların pahalı deri ceketler giydiğini ve hedef bulmaları için yönlendirildiklerini iddia etti.
Yabancıların ayrıca yüksek binalardaki keskin nişancı noktalarına yerleştirilmek için 500 ila 1.000 Alman Markı ödediğini savundu.
“Kadın keskin nişancılar da vardı” iddiası
Licanin, yabancı kadınların da para ödeyerek ateş ettiğini öne sürdü. O dönem Saraybosna Emniyet Müdürü olan ve keskin nişancılara karşı ekip yönettiğini söyleyen Zlatko Miletic de Balkan televizyon kanalı N1’e yaptığı açıklamada yabancı keskin nişancıların varlığını doğruladığını iddia etti.
Miletic, bir Rumen kadının 10’dan fazla kişiyi öldürmüş olabileceğini söyledi ve yabancı keskin nişancıların beton mevzilerde konuşlandığını belirtti.
Aleksandar Vucic iddiası
Licanin, o dönemde Sırp Radikal Partisi üyesi olan ve bugün Sırbistan Cumhurbaşkanı görevini yürüten Aleksandar Vucic’in yabancılara tercümanlık yaptığını iddia etti.
Vucic ise daha önce yaptığı açıklamalarda milislerle çalışmadığını, Saraybosna’da gazeteci olarak bulunduğunu belirtmişti. Sırp yetkililer söz konusu iddiaları “asılsız dezenformasyon” olarak nitelendirdi.
Milis lideri Slavko Aleksic Aralık ayında hayatını kaybetti. Ölümünden kısa süre önce yabancı keskin nişancıların barındırıldığı iddialarını reddetmişti.
Belgesel ve uluslararası yankı
“Human safari” iddiaları 1990’lardan bu yana zaman zaman gündeme geldi. 2022 yılında Sloven yönetmen Miran Zupanic’in çektiği “Sarajevo Safari” belgeseli konuyu yeniden gündeme taşımış, İtalyan gazeteci Ezio Gavazzeni’nin araştırmaları ise İtalya’daki soruşturmayı tetiklemişti.
Eski Bosna istihbarat görevlisi Edin Subasic de 1994’te İtalyan keskin nişancılarla ilgili bilgi aldığını iddia etti.