Çinli girişimlerin geliştirdiği robotlar televizyonlarda dans ediyor, ringe çıkıyor, maraton koşuyor. Ancak yüzlerce şirketin sektöre yığılması Pekin’i endişelendiriyor. Uzmanlara göre insansı robotlar henüz ekonomiyi dönüştürecek olgunlukta değil.
Meaghan Tobin, Xinyun Wu / New York Times
Çinli girişimler tarafından üretilen robotlar televizyonlarda dans etti, boks maçları yaptı ve maraton koştu. Bir şirket geçen ay en yeni robotunu tanıttığında, Çin’de internetteki kullanıcılar robotun insana bu kadar benzemesine şaşırdı. Sahnedeki çalışanlar, metal pistonlarını göstermek için robotun bacağını keserek açtı.
Kamuoyundaki yoğun ilgiye rağmen, Çin’in robotik sektörünün çok hızlı ilerlediğine dair endişeler artıyor. Robotlar insan hareketlerini taklit edebiliyor ve hatta temel bazı görevleri yerine getirebiliyor. Ancak bugün insanlar tarafından yapılan pek çok işi üstlenecek kadar yetkin değiller. Ayrıca sektöre bu kadar çok şirketin girmesiyle birlikte, Pekin bir balon oluşabileceği uyarısında bulunuyor.
Çin hükümeti geçen ay yaptığı açıklamada, 150’den fazla üreticinin pazardan pay almak için yarıştığını ve sektörün “son derece birbirine benzeyen ürünlerin” yığılması riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Teknoloji araştırma şirketi Omdia’da baş analist olan Lian Jye Su, “Çin, yeni teknolojilerin benimsenmesinde önce saldır, sonra düşün yaklaşımına sahip” dedi ve ekledi: “Ancak bu genellikle, küçük pazar payları için savaşan çok sayıda satıcıya yol açıyor”
Çin robot üretiminde küresel liderliği çok erken elde etti
Elektrikli araçlarda olduğu gibi, Çin robot üretiminde de erkenden bir küresel liderlik elde etti. Çin, fabrikalarda dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla robot kullanıyor ve Japonya, ABD, Güney Kore ve Almanya’nın önüne geçmeye devam ediyor. Robotlar, otomobil parçalarının kaynaklanması ve kutuların konveyör bantlara kaldırılması gibi işlerde Çin fabrika hatlarını dönüştürdü.
Çin’de robotlar her yerde
Pekin’de bir robota rastlamak artık sıradışı değil. Otellerde oda servisini robotik makineler yapıyor, havaalanlarında robotlar zeminleri parlatıyor. Dört ayaklı robotlar üniversite kampüslerinde paket teslimatına yardımcı oluyor. 2022 Kış Olimpiyatları sırasında kantinlerde robotlar yemek pişirdi ve servis yaptı.
Ancak Çin aynı zamanda robotikte bir sonraki sınıra odaklanıyor: yalnızca insan gibi görünmekle kalmayıp, insanlar gibi düşünen ve hareket eden robotlar. Kamu ve özel yatırımcılar, bu yıl humanoid robot üreten girişimlere 5 milyar dolardan fazla harcadı. Bu tutar, önceki beş yılın toplamına eşit.
Çinli robot üreticilerinin önemli avantajları bulunuyor. Dünyanın en güçlü üretim altyapısına ve devletin farklı kademelerinden gelen desteğe erişimleri var. Ayrıca motorlar ve robot eklemlerinde kullanılan özel vidalar gibi parçaları üretme konusunda giderek daha iyi hale geliyorlar.
Humanoid robotlar bekleneni veremedi
Ancak Çinli robot girişimlerinin başaramadığı şey, ekonomiyi dönüştürebilecek humanoid robotlar üretmek oldu.
Uzmanlara göre piyasaya sürülen humanoid robotlar, öngörülemeyen durumlarla baş etmekte zorlanıyor. Belirli kalıpları takip edecek şekilde programlanabiliyorlar, ancak olaylara anlık olarak tepki verme konusunda yetersizler.
Tayvan’ın Taipei kentinde bulunan pazar araştırma şirketi TrendForce’ta araştırma yöneticisi olan P.K. Tseng, Çinli şirketlerin artık yalnızca robot üretmenin yeterli olmadığını fark ettiğini söyledi ve “Kullanım senaryoları olmadan, ürünleri sevk edebilseler bile onları nereye satacaklarını bilmiyorlar” dedi.
Şirket kurucuları ve yatırımcılar, çözümün yapay zeka olduğuna inanıyor ve humanoid robotların, yapay zekanın dünyada fiziksel bir güç haline gelmesinin yolu olabileceğini düşünüyor.
Hedef ‘yapay genel zeka’ (AGI)
Silikon Vadisi’nde teknoloji yöneticileri sık sık yapay genel zeka olarak adlandırılan bir hedeften söz ediyor. Kesin bir tanımı olmasa da, birçok kişi için bu, yapay zekanın insan zihninin yeteneklerine ulaşması anlamına geliyor.
Çin’de ise robotik şirketleri, AGI’yi gerçeğe dönüştüreceklerini iddia ediyor.
Jamestown Foundation’da Çin hükümetinin etkisini inceleyen araştırmacı Sunny Cheung, “Çin’de insanlar için AGI, günlük hayatta insanlara fayda sağlayan bir şey olmalı. Robotik, yapay zekanın gerçek hayattaki uygulamasının bir kanıtı” şeklinde konuştu.
Ancak bu vizyon ile robotların mevcut yetenekleri arasında büyük bir boşluk var.
Pek çok Çinli robotik girişimi, büyük dil modellerinin yapay zekayı dönüştürdüğü gibi robot davranışlarını da dönüştüreceğini umdukları yazılımlar üzerinde çalışıyor.
Robotların insanlar gibi davranmayı öğrenmesinin bir yolu, temel görevleri tekrar tekrar yapmaları. Örneğin, merkezi Shenzhen’de bulunan UBTech Robotics tarafından üretilen sınırlı sayıdaki robot, elektrikli araç fabrikalarında defalarca kutu kaldırıyor.
Robotları eğitmenin bir başka yolu ise simülasyon. Bu yöntemde robotlar, yapacakları işe dair çok sayıda video izliyor. Cheung’a göre Çin’in önde gelen robotik girişimlerinin çoğu, robot simülasyon eğitimi için Nvidia’nın yazılım ve çiplerini kullanıyor.
Çin, üretimde iki milyondan fazla robot kullanıyor
Humanoid robotların ne kadar faydalı olacağı henüz kesin olmasa da, Çin şimdiden 2 milyon üretim robotunu devreye soktu. Çin’deki fabrikalar geçen yıl yaklaşık 300 bin yeni robot kurarken, ABD fabrikaları 34 bin robot kurdu.
Çinli fabrikalar robot üretiminde de ilerleme kaydetti. Bu durum, büyük ölçekli üretimde zorlanan yabancı firmalara karşı önemli bir avantaj
United Robotics adlı girişim, halka arz planlarını açıkladı. Bu adım, şirketin Çin’in lider humanoid robot üreticisi olmasına yardımcı olacak sermayeyi sağlayabilir. Şirketin en yeni temel humanoid robotları Çin’de yaklaşık 6 bin dolardan satılıyor. Bu fiyat, uzun süredir sektörün lideri olan Boston Dynamics’in robotlarının fiyatının çok altında. Boston Dynamics, 2020 yılında Güney Koreli otomotiv devi Hyundai Motor Co. tarafından satın alınmıştı.
ABD’deki büyük yapay zeka araştırma laboratuvarları, üniversiteler ve girişimler, son aylarda Unitree robotlarını satın alarak kendi yazılımlarıyla etkileşimlerini ve yeteneklerini test etti.
Çinli robot üreticileri, daha düşük fiyatlar sunabiliyor çünkü belediyelerden ve devlet destekli hedge fonlarından ciddi finansman alıyorlar. Pekin yönetimi, yapay zeka ve robotik yatırımları için 14 milyar dolarlık bir fon kurdu. Şanghay ise yaklaşık 77 milyon dolarlık başlangıç yatırımıyla bedensel yapay zeka fonu oluşturdu.
Bir teknoloji merkezi olan Hangzhou’da Unitree ve rakibi Deep Robotics, Çin medyasının “altı ejderha” olarak adlandırdığı yapay zeka ve robotik girişimleri grubunun parçası. Yapay zeka girişimi DeepSeek de bu grupta yer alıyor.
Deep Robotics bu ay, son yatırım turunda 70 milyon dolar topladığını açıkladı.
Humanoid robot üreticisi Robotera ise kasım ayında, aralarında elektrikli otomobil üreticisi Geely’nin girişim sermayesi kolunun ve Pekin belediyesinin robotik ve yapay zeka yatırım fonlarının da bulunduğu yatırımcılardan 140 milyon doların üzerinde kaynak sağladığını duyurdu.
Kasım ayının sonlarında Çin merkezi hükümeti, sektör standartlarını belirlemek üzere bir komite kurdu.
Komitede şirket kurucuları, üniversite araştırma laboratuvarları, belediyelere bağlı hedge fonlar ve kriptografi alanında çalışan Çinli devlet yetkilileri yer aldı.