İsrail cezaevlerinde tutulan Filistinli eski tutuklular ABD’li Axon şirketinin ürettiği elektroşok silahlarıyla işkence gördüklerini anlatırken şirketin İsrail’e silah ve ekipman sağlamayı sürdürdüğü ortaya çıktı
İngiliz Guardian gazetesi ile Arap Araştırmacı Gazeteciler Ağı’nın (ARIJ) ortak araştırması, İsrail hapishanelerinde Filistinli tutuklulara yönelik işkencede ABD yapımı elektroşok silahlarının kullanıldığına ilişkin yeni bulguları ortaya koydu. Araştırmaya göre, daha önce Taser International adıyla faaliyet gösteren ABD merkezli Axon Enterprise tarafından üretilen silahların Filistinli tutuklulara işkence yapmak amacıyla kullanıldığı değerlendiriliyor.
Araştırma kapsamında görüşülen dört eski Filistinli tutuklu, 2024 ve 2025 yılları arasında İsrail’in gözaltı merkezleri ve hapishanelerinde Axon tarafından üretilen elektroşok silahlarıyla işkence gördüklerini anlattı.
İki ayağı kesilen tutuklu yaşadıklarını anlattı
Araştırmada kimliği güvenlik gerekçesiyle değiştirilen 43 yaşındaki Essa’nın tanıklığına da yer verildi.
İsrail’in evine düzenlediği füze saldırısında iki ayağını kaybeden Essa, Ocak 2024’te kaldığı Cibaliye Mülteci Kampı’nda gözaltına alındı. İsrail’in Ofer Hapishanesi’nde tutulan Essa, Ekim 2025’te serbest bırakıldı.
Essa’nın anlatımına göre İsrail askerleri, kendisini hapishanenin şiddet olaylarıyla tanınan ve “Cehennem Kanadı” olarak adlandırılan bölümüne götürdü. Askerler, bir köşeye ittikleri Essa’ya iki plastik mermiyle ateş etti. Yere düşen Essa’nın elleri ve vücudu sıkıca bağlandıktan sonra darbedilmeye devam edildi.
Essa, askerlerden birinin daha sonra elektroşok silahını çıkararak vücuduna elektrik verdiğini söyledi.
Olayın üzerinden bir buçuk yılı aşkın süre geçmesine rağmen Essa’nın vücudunda elektroşok izlerinin bulunduğu belirtildi.
İşkence Mağdurları Uluslararası Rehabilitasyon Konseyi, vücudundaki birbirine yakın çift izlerin, Essa’nın sıkıca bağlı durumdayken defalarca elektrik şokuna maruz bırakılmış olabileceğine işaret ettiğini açıkladı.
Guardian ve ARIJ’in araştırmasına göre Essa’ya işkence yapılırken kullanılan silahın Axon tarafından üretilen Taser marka bir elektroşok cihazı olma ihtimali yüksek.
Tutukluların üzerine su dökülerek elektrik verildiği iddiası
Araştırmada görüşülen diğer üç eski tutuklu da İsrail hapishanelerinde aynı silahlarla işkence gördüklerini öne sürdü.
Eski tutuklulardan biri, 2024 yılında gözaltında tutulduğu sırada vücuduna su döküldükten sonra Taser silahıyla elektrik verildiğini anlattı. Tutuklu, olayın ardından ciddi görme sorunları, kasılmalar ve tekrarlayan bayılma nöbetleri yaşamaya devam ettiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler’in İstanbul Protokolü’ne göre, elektroşok uygulanmadan önce kişinin vücudunun ıslatılması elektrik akımının etkisini artırabiliyor.
İsrail Cezaevi İdaresi tarafından son bir yılda hazırlanan iki ayrı videoda da Axon üretimi Taser silahına benzeyen bir cihazın görüldüğü belirtildi. Araştırmaya katılan dört eski tutuklu, kendilerine işkence yapılırken bu silahın kullanıldığını ifade etti.
Filistin Esirler ve Serbest Bırakılanlar İşleri Komisyonu da Ağustos 2025’te yayımladığı açıklamada, Gilboa Hapishanesi’ndeki tutuklulara elektroşokla işkence yapıldığını duyurmuştu. Komisyona göre tutuklular daha sonra hapishane avlusundaki duş alanlarına götürülerek ıslatılmış ve yeniden elektrik şokuna maruz bırakılmıştı. Ancak açıklamada kullanılan silahın markası belirtilmemişti.
BM: İşkence ve kötü muamele 7 Ekim’den sonra keskin biçimde arttı
İnsan hakları örgütleri, İsrail hapishanelerinde Filistinli tutuklulara elektroşok cihazlarıyla işkence yapıldığına ilişkin iddiaları uzun süredir gündeme getiriyor.
Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite, Kasım 2025’te yayımladığı değerlendirmede, İsrail’in gözaltı merkezlerinde elektrik şoku uygulanması dahil işkence iddialarına dikkat çekmişti. Komite, 7 Ekim 2023’ten bu yana işkence ve kötü muamelenin keskin biçimde arttığını belirtmişti.
Komite ayrıca Filistinli tutukluların tecavüz, cinsel işkence ve cinsel organlara elektrik verilmesi dahil cinsel şiddete maruz bırakıldığına ilişkin yaygın iddialardan ciddi endişe duyduğunu açıklamıştı.
İsrail askeri savcısı Itai Ofir’in, Temmuz 2024’te Sde Teiman gözaltı merkezinde Filistinli bir tutukluya cinsel saldırıda bulunmakla suçlanan beş asker hakkındaki soruşturmasında da Taser silahının kullanıldığı tespit edilmişti. Tutuklunun işkence sonrasında hastanede tedavi görmek zorunda kaldığı belirtilmişti.
İsrailli sivil toplum kuruluşlarının hazırladığı rapora göre, Ekim 2023’ten bu yana İsrail’de gözaltında tutulan 92 Filistinlinin hayatını kaybettiği bildirildi. Aynı raporda, Gazze’den getirilen Filistinli tutuklulara kötü muamele nedeniyle yalnızca bir İsrail askerinin yargılandığı belirtildi.
ABD’li şirket İsrail’e silah sağlamayı sürdürüyor
Guardian’ın araştırmasına göre Axon’un, işkence iddialarına rağmen İsrailli kurumlarla elektroşok silahları ve bunların aksesuarlarının tedarikine yönelik ticari ilişkilerini sürdürdüğü görülüyor.
Şirketin İsrail ile ilişkileri 1995 yılına uzanıyor. Axon’un kurucusu Rick Smith’in başkanlığındaki bir heyet, o yıl İsrail’in Eylat kentinde düzenlenen ticari güvenlik fuarına katılmıştı.
2016 yılında Axon’un İsrail distribütörü olan MR Hunter şirketi, İsrail güvenlik kurumlarına Taser X26P model elektroşok silahları ve aksesuarlarını sağlamak üzere 13 milyon şekellik, yaklaşık 3 milyon sterlinlik sözleşme imzaladı.
Axon, 2025 yılında ise İsrailli Goren-Kidon Group şirketini ülkedeki distribütörleri arasında gösterdi. Taser elektroşok silahlarını ürünleri arasında bulunduran şirketin müşterileri arasında İsrail polisi, Ulusal Güvenlik Bakanlığı, Savunma Bakanlığı ve Cezaevi İdaresi yer alıyor.
Axon, Haziran 2025’te İsrail’de düzenlediği konferansta elektroşok silahlarının yeni modellerini İsrailli güvenlik kurumlarının temsilcilerine tanıttı.
ABD’nin Arizona eyaletinde üretilen Axon elektroşok silahları, suçla mücadelede kullanılan ekipman kategorisinde ihraç ediliyor. Bu ürünlerin ihracatı ABD Ticaret Bakanlığı’nın denetimine tabi bulunuyor.
İhracat izni değerlendirmelerinde, silahları ithal eden ülkenin uluslararası alanda tanınan insan haklarını ihlal etmiş olabileceğine ilişkin kanıtların bulunup bulunmadığı da dikkate alınıyor.
Uluslararası Af Örgütü ihracatın sınırlandırılmasını istiyor
Filistinli Esirler Kulübü temsilcisi Amani Al-Sarhanah, elektroşok silahlarının Filistinli tutuklulara karşı kullanılan çok sayıda işkence aracından yalnızca biri olabileceğini belirtti.
Al-Sarhanah, “Gerçekte bunların ne tür silahlar olduğunu veya hangi şirketlerin tedarik ettiğini bilmiyoruz. Ancak İsrail’in ithal ettiği silahların çoğunun bir şekilde ABD kaynaklı olduğunu kesinlikle biliyoruz” dedi.
Uluslararası Af Örgütü ise elektroşok silahlarının insan hakları açısından taşıdığı risklere dikkat çekerek bu tür ekipmanların ihracatına sınırlama getirilmesi çağrısını yineledi. Örgüt, söz konusu silahların uluslararası konvansiyonel silah ticaretini düzenleyen BM Silah Ticareti Antlaşması kapsamına alınmasını istiyor.
İsrail ordusu suçlamalara ne yanıt verdi?
Guardian’a konuşan İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) sözcüsü, tutuklulara kötü muamelenin kesin biçimde yasak olduğunu belirtti.
Sözcü, tutuklulara yönelik fiziksel kısıtlama uygulamalarının yalnızca bunu gerektiren istisnai durumlarda, İsrail hukuku, uluslararası hukuk ve ordu emirleri doğrultusunda gerçekleştirildiğini söyledi.
Guardian, araştırma kapsamında Axon Enterprise ve İsrail Cezaevi İdaresi’ne de görüşlerini sordu ancak kurumlardan yanıt alınamadı.