İngiltere’de İşçi Partisi içinde, Jeffrey Epstein’la ilişkileri tartışma yaratan Peter Mandelson’ın ABD büyükelçisi olarak atanması büyük bir krize yol açtı
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Jeffrey Epstein’la hiçbir zaman doğrudan ilişkilendirilmedi. Ancak yine de Epstein dosyalarının yol açtığı siyasi fırtına nedeniyle görevini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya.
İngiltere’de İşçi Partili milletvekilleri, hüküm giymiş çocuk istismarcısı Jeffrey Epstein ile ilişkileri ortaya çıkan Peter Mandelson’ın, İngiltere’nin ABD Büyükelçisi olarak atanmasına yönelik öfkenin tırmanmasıyla birlikte Başbakan Keir Starmer’ın görevdeki günlerinin sayılı olduğu uyarısında bulundu.
Hükümet, Avam Kamarası’nda yaşanacak olası bir yenilginin eşiğine kadar gelirken, tartışma sırasında Meg Hillier ve Angela Rayner’ın arabuluculuğuyla sunulan bir ara değişiklikle Mandelson’ın atanmasına ilişkin belgelerin ve Epstein’la ilişkilerinin derinliğini ortaya koyan dokümanların yayımlanmasının önü açıldı.
Milletvekilleri, Mandelson’ın atanmasına ilişkin belgelerin nihayetinde kamuoyuna açıklanmasının liderlik yarışını başlatabileceğini belirtiyor.
The Guardian‘a konuşan eski bir bakan, “Son dönemde çok kötü günler yaşadık ama sanırım bu en kötüsü,” derken, başka bir milletvekili “Güven sınırlıdır. Açıkçası bir güven oylamasında başbakanı destekleyebileceğimden emin değilim,” uyarısında bulundu. 2024’te Meclis’e giren bir İşçi Partili vekil ise “En umutsuz hava, en sadık olanlar arasında” ifadesini kullandı.
“Starmer, Mandelson’ın Epstein’la ilişkisini biliyordu”
Starmer, çarşamba günü sert geçen Başbakanlık Soruları oturumunda, eski kabine bakanı Peter Mandelson’ın Epstein’la dostluğunu atamadan önce bildiğini, buna rağmen onu Washington’a büyükelçi olarak gönderdiğini kabul etmek zorunda kaldı. “Mandelson ülkemizi, parlamentomuzu ve partimi yarı yolda bıraktı,” diyen Starmer, parlamentoda sert ifadeler kullandı.
Milletvekillerine göre, Starmer’ın Başbakanlık Soruları sırasında Mandelson’ın Epstein’la dostluğunu atamadan önce bildiğini kabul etmesi kritik bir dönüm noktası oldu. Başbakanlık Ofisi ise Starmer’ın yalnızca kamuoyuna yansıyan bilgilerden haberdar olduğunu savundu.
Bir başka milletvekili, “Bunu savunmak mümkün değil. Peter’ın Epstein’la ilişkisini biliyorlardı ama yine de görevi verdiler,” dedi. Aynı vekil, Boris Johnson’ı deviren skandala atıfla, “Bu Chris Pincher’ın steroide bağlanmış hali.
Keir bunu kabul ettiği an iş bitti,” yorumunu yaptı. Bir başka eski bakan da “Biz bunları yapmayan taraf olmalıydık.
Taze bir başlangıcın zamanı geldi. Ne kadar erken o kadar iyi,” şeklinde konuştu.
Starmer, Epstein dosyalarının önceki bölümünün yayımlanmasının ardından Mandelson’ı geçen yıl görevden almıştı.
Söz konusu belgelerde Mandelson’ın, Epstein’ın 2008’de Florida’da cinsel suçlardan hüküm giymesinden sonra bile onunla ilişkisini sürdürdüğü ortaya çıkmıştı. Ancak skandal bu hafta yeniden alevlendi. Yeni belgeler, Mandelson’ın 2008 finansal krizi sırasında Epstein’a gizli ve piyasaları etkileyebilecek bilgiler sızdırmış olabileceğini öne sürdü. Bu iddialar üzerine Mandelson hakkında cezai soruşturma başlatıldı; kendisi Lordlar Kamarası’ndan ve İşçi Partisi’nden istifa etti.
Mandelson ise geçen ay BBC’ye gönderdiği açıklamada Epstein’la ilişkisi için özür dileyerek, “Mahkûmiyetinden sonra ona inanmakta ve ilişkimi sürdürmekte yanıldım. Acı çeken kadınlar ve kız çocukları için koşulsuz özür diliyorum,” dedi. Mandelson, bu hafta partiden ayrılmasının amacının İşçi Partisi’ni “daha fazla utançtan korumak” olduğunu da ekledi.
“Başbakanlık Özel Kalem Müdürü istifa etmeli”
Birden fazla milletvekili, Mandelson’a yakın olduğu belirtilen Başbakanlık Özel Kalem Müdürü Morgan McSweeney’nin sorumluluk alması ve istifa etmesi gerektiğini savundu. Bir vekil, “Hükümet köşeye sıkışmış durumda. Nelerin ortaya çıkacağını kim bilebilir; çok sayıda yüz kızarması ve ayrılık olabilir,” dedi.
Başbakanlık Ofisi, belgelerin yayımlanmasının Mandelson’ın Epstein’la ilişkisinin derinliği konusunda yalan söylediğini göstereceğini umduklarını açıklamıştı. Ancak çarşamba gecesi Londra polisi, Mandelson’ın Epstein’la gizli hükümet belgelerini paylaştığı iddialarına ilişkin yürütülen ceza soruşturmasına zarar verebileceği gerekçesiyle bazı belgelerin yayımlanmasının engellendiğini duyurdu.
Örtbas iddiaları
Başbakanlık, daha önce Muhafazakârların belge yayımlanmasını tetikleyen önergesini yumuşatmak için ulusal güvenlik ve uluslararası ilişkilerin korunmasına yönelik istisnalar eklemeye çalışmıştı.
Milletvekilleri bu hamleyi “örtbas” olarak nitelendirdi ve hangi belgelerin yayımlanacağına kabine sekreteri yerine milletvekillerinden oluşan istihbarat ve güvenlik komitesinin karar vermesini talep etti.
Kabine üyeleri de sürecin yönetiliş biçiminden rahatsız olduklarını dile getirdi. Bir bakan, Muhafazakâr önergeyi yumuşatmaya çalışmanın nasıl algılanacağı konusunda Kabine Ofisi’ni uyardıklarını ve önceliğin örtbas izlenimi yaratabilecek her adımdan kaçınmak olması gerektiğini söyledi.
Birden fazla milletvekili, Starmer’ın Mandelson’ın Epstein’la bağları nedeniyle görevden düşmesinin “ironik” olacağını belirterek, Starmer’ın kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddetle mücadele konusundaki kişisel kararlılığına inandıklarını vurguladı. Bir vekil, “Bu konuya bu kadar önem veren bir başbakanımız hiç olmadı. Başka bir adamın bir pedofille arkadaşlığı yüzünden düşmesi çılgınca olurdu ama tamamen mümkün,” dedi.
Belgelerin açıklanmasıyla birlikte krizin yeni bir aşamaya geçmesi ve İşçi Partisi içinde açık bir liderlik tartışmasının başlaması ihtimali güçlü biçimde dile getiriliyor.
Britanya’daki etki ABD’de yaşanmadı
Epstein bağlantılarının yarattığı baskıyı hisseden tek isim Starmer değil. Birleşik Krallık’ta kamuoyu tepkisi o kadar güçlü ki King Charles III, Epstein’la yakınlığıyla bilinen kardeşi eski Prens Prince Andrew’un kraliyet unvanlarını elinden aldı ve onu Windsor Sarayı arazisindeki konutundan çıkardı. ABD’de ise Epstein’la bağlantısı olan isimlere yönelik benzer ölçekte bir dışlanma yaşanmadı.
Epstein’la dostluğu nedeniyle en ağır bedeli ödeyen Amerikalı isimlerden biri, eski Hazine Bakanı Larry Summers oldu.
Harvard Üniversitesi’nin eski başkanı Summers, Epstein’la yazışmalarında cinsiyetçi ifadeler kullandığının ortaya çıkmasının ardından geçen yıl kamuoyundaki bazı görevlerinden geri çekildiğini ve “derin bir utanç” duyduğunu açıklamıştı.
Trump ise ABD Adalet Bakanlığı’nın yeni bir dava açılmayacağını duyurmasının ardından tartışmayı geride bırakmaya çalışıyor. Trump hakkında herhangi bir suç isnadı bulunmazken, yeni yayımlanan dosyalarda yer alan bazı atıflar masum nitelikte görülüyor; bazıları ise doğrulanmamış cinsel saldırı iddiaları ve Epstein mağdurlarının Trump’la etkileşimlerine dair yeni anlatımlar içeriyor. Trump, bu hafta CNN’den Kaitlan Collins’e verdiği demeçte, “Ülkenin artık başka konulara odaklanmasının zamanı geldi” dedi.
Trump’ın sahip olduğu avantajlar
Trump ise Starmer’ın sahip olmadığı avantajlara sahip. CNN‘e göre, yaşananlar İngiltere’de hesap verebilirlik ve soruşturma mekanizmalarının hâlâ işlediğini, buna karşın Trump’ın Adalet Bakanlığı üzerindeki etkisi ve Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre sayesinde ciddi bir denetimden büyük ölçüde muaf kaldığını gösteriyor.
Epstein’la ilişkisi soru işaretleri doğursa da, Trump hakkında herhangi bir suçlama yok ve Oval Ofis’ten uzaklaştırılma ihtimali bulunmuyor.
Sürekli krizlerle dolu Amerikan siyasetinde Epstein meselesi yalnızca bunlardan biri olarak kalıyor.
Trump’ın stratejisinin, siyasi alanı gürültüyle doldurarak tek tek tehditlerin duyulmasını engellemek olduğu yorumları yapılıyor. Ayrıca Cumhuriyetçi Kongre’nin Trump’a karşı denetim mekanizması işletme niyeti zayıf görünüyor. Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi Başkanı James Comer, Bill ve Hillary Clinton’ı ifadeye çağırmayı başarırken, Trump’ı çağırmaya yanaşmıyor.
Trump, salı günü Clintonların ifade vermek zorunda kalmasından “üzüntü duyduğunu” söyledi. Ancak bu beklenmedik empati, daha çok Epstein skandalının yeni bir perdeyle yeniden gündeme gelmesini sezmesinden kaynaklanıyor olabilir.