Rus askerlerini Çin’in eğittiği ortaya çıktı. Eğitim görenler Ukrayna’da savaşa girdi. Reuters’ın gördüğü belgelere ve üç Avrupa istihbarat kurumunun verdiği bilgilere göre Çin ordusu, geçen yılın sonunda yaklaşık 200 Rus askeri personele Çin’de gizli eğitim verdi.
Çin ve Rusya, Moskova’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana çok sayıda ortak askeri tatbikat gerçekleştirmiş olsa da Pekin yönetimi çatışmada tarafsız olduğunu ve kendisini bir barış arabulucusu olarak gördüğünü defalarca dile getirdi.
Ağırlıklı olarak insansız hava araçlarının kullanımına odaklanan gizli eğitim programları, 2 Temmuz 2025’te Pekin’de üst düzey Rus ve Çinli subaylar tarafından imzalanan çift dilli Rusça-Çince anlaşmada yer aldı.
Anlaşmada yaklaşık 200 Rus askerinin Pekin ve doğudaki Nankin kenti dahil olmak üzere çeşitli askeri tesislerde eğitim göreceği belirtildi. Kaynaklar da yaklaşık bu sayıda askerin daha sonra Çin’de eğitim aldığını söyledi.
Anlaşmada ayrıca yüzlerce Çinli askerin de Rusya’daki askeri tesislerde eğitim göreceği ifade edildi.
Çin Ukrayna’daki savaşın sanılandan daha da içinde
İstihbarat yetkililerinden biri, Çin’in operasyonel ve taktik seviyede Rus askeri personeline eğitim vermesi ve bu personelin daha sonra Ukrayna’da görev almasının, Pekin’in Avrupa kıtasındaki savaşa bilinenden çok daha doğrudan dahil olduğunu gösterdiğini söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, “Ukrayna krizi konusunda Çin her zaman objektif ve tarafsız bir tutum sergilemiş, barış görüşmelerini teşvik etmek için çalışmıştır. Bu tutum nettir ve uluslararası toplum tarafından görülmektedir” dedi. Açıklamada ayrıca “İlgili taraflar bilinçli şekilde çatışmayı körüklememeli veya suçu başkalarına atmamalıdır” ifadeleri kullanıldı.
İstihbarat kurumları, hassas bilgileri tartışabilmek için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Rusya’yı büyük bir güvenlik tehdidi olarak gören Avrupa ülkeleri, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi ve Avrupa Birliği’nin önemli ticaret ortaklarından biri olan Çin ile Moskova arasındaki giderek yakınlaşan ilişkileri dikkatle izliyor.
İki ülke, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinden günler önce “sınırsız” stratejik ortaklık ilan etmiş ve ordular arasındaki koordinasyonu geliştirmeye yönelik askeri tatbikatlar düzenleme sözü vermişti. Batı’nın Rusya’yı izole etmeye çalıştığı dönemde Çin, Rus petrolü, doğalgazı ve kömürünü satın alarak Moskova’ya ekonomik can simidi olmuştu.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, ABD Başkanı Donald Trump’ın yüksek profilli ziyaretinden bir haftadan kısa süre sonra salı ve çarşamba günleri Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i ağırlaması bekleniyor.
Çin ve Rusya, Putin’in Çin’e yaptığı 25. ziyaret olarak kayda geçen bu seyahati, Batı’nın Pekin’e Ukrayna savaşını sona erdirmesi için Moskova’ya baskı yapma çağrılarına rağmen “her koşulda süren ortaklıklarının” yeni bir göstergesi olarak sunuyor.
İHA savaşı
İnsansız hava araçları Ukrayna savaşında kritik bir silah haline geldi.
Her iki taraf da yüzlerce kilometre uzaktaki hedefleri vurmak için uzun menzilli modeller kullanırken, cephede ise birinci şahıs görüş sistemi (FPV) kullanan pilotlar tarafından uzaktan kontrol edilen ve patlayıcı taşıyan küçük dronlar gökyüzüne hakim durumda. Bu durum zırhlı araçlar ve piyadelerin hareketini son derece tehlikeli hale getiriyor.
Eylül ayında özel Çinli şirketlerden uzmanların, bir Rus saldırı dronu üreticisi için askeri dronlara yönelik teknik geliştirme çalışmaları yürüttüğü ortaya çıkmıştı. Bilgi Avrupa’daki yetkililere dayanıyordu. Çin Dışişleri Bakanlığı ise o dönemde böyle bir iş birliğinden haberdar olmadığını söylemişti.
Haberde adı geçen iki şirkete geçen ay Avrupa Birliği tarafından yaptırım uygulanmıştı.
Reuters’ın incelediği eğitim anlaşmasına göre Rus askerleri; dronlar, elektronik harp ve zırhlı piyade gibi alanlarda eğitim aldı. Anlaşmada ziyaretlerin her iki ülkede de medyada yer almaması ve üçüncü taraflara bilgi verilmemesi şartı da bulunuyordu.
İki istihbarat kurumu, Çinli askerlerin eğitim için en az 2024’ten bu yana Rusya’ya gittiğini ancak Rus personelin Çin’de eğitim görmesinin yeni bir gelişme olduğunu söyledi.
Kaynaklara göre Rusya’nın Ukrayna’da ileri seviyede savaş deneyimi bulunurken Çin’in devasa dron sektörü teknolojik bilgi birikimi ve gelişmiş eğitim yöntemleri, özellikle de uçuş simülatörleri konusunda avantaj sağlıyor.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu onlarca yıldır büyük bir savaşa girmemiş olsa da son 20 yılda hızla büyüdü ve bazı alanlarda ABD ordusuyla rekabet edecek seviyeye ulaştı.
İki istihbarat kurumu, Çin’de eğitim alan Rus personelin önemli bölümünün, edindikleri bilgileri komuta zinciri boyunca aktarabilecek konumdaki askeri eğitmenlerden oluştuğunu söyledi.
İstihbarat kurumlarından biri, Çin’de eğitim alan ve daha sonra Ukrayna’nın işgal altındaki Kırım ve Zaporijya bölgelerinde dron operasyonlarında doğrudan görev yaptığı belirlenen bazı Rus askerlerinin kimliklerini doğruladığını açıkladı.
Aynı kuruma göre bu kişilerin rütbeleri kıdemsiz çavuştan yarbay seviyesine kadar uzanıyordu.
Bir Rus askeri belgesinde, Çin’e giden askerlerin isimlerinin yer aldığı belirtildi. Ancak söz konusu kişilerin daha sonra Ukrayna savaşındaki faaliyetleri bağımsız olarak doğrulanamadı.
Aynı istihbarat kurumu, Çin’de eğitim gören çok sayıda askerin Ukrayna’ya gönderilmiş olmasının yüksek ihtimal olduğunu belirtti.
Havan topları ve uçuş simülatörleri
Rus askeri raporlarında, Çin’de Rus askerlerine yönelik gerçekleştirilen dört ayrı eğitim programının ayrıntıları yer aldı.
Aralık 2025 tarihli raporlardan birinde, yaklaşık 50 Rus askeri personelin Şıciacuang’daki Çin Halk Kurtuluş Ordusu Kara Kuvvetleri Piyade Akademisi’nde birleşik silahlı harp eğitimi aldığı belirtildi.
Rapora göre eğitim kapsamında askerler, hedef tespiti için insansız hava araçlarını kullanarak 82 mm havan toplarıyla atış yaptı.
Bir başka raporda ise elektronik harp tüfekleri, ağ fırlatma cihazları ve düşman dronlarını etkisiz hale getirmeye yönelik sistemlerin kullanıldığı hava savunma eğitimi anlatıldı. İki yetkili bu tesisin Cıngcou kentinde bulunduğunu söyledi.
Bu ekipmanların tamamı Ukrayna savaşında aktif olarak kullanılıyor. Elektronik harp tüfekleri yaklaşan dronların sinyallerini bozmayı amaçlarken, ağ sistemleri ise dronların etrafına ağ atarak onları etkisiz hale getiriyor.
Her iki taraf da pilotlarına ince fiber optik kablolarla bağlı ve elektronik karıştırmaya karşı dayanıklı fiber optik hava dronları kullanıyor. Bu dronlar genellikle 10 ila 20 kilometre menzilde çalışıyor ancak bazı modeller 40 kilometreye kadar ulaşabiliyor.
Aralık 2025 tarihli üçüncü raporda ise bir Rus binbaşının kaleme aldığı belgeye yer verildi. Belgede Yibin’de bulunan Çin Halk Kurtuluş Ordusu Askeri Havacılık Eğitim Merkezi Birinci Tugayı’nda verilen dron eğitimi anlatıldı.
Rapora göre eğitim; multimedya sunumları, uçuş simülatörleri, çeşitli FPV dronlarının kullanımı ve iki farklı dron türü üzerine uygulamaları içeriyordu.
Dördüncü rapor ise Kasım 2025’te Çin Halk Kurtuluş Ordusu Piyade Birimi’ne bağlı Nankin Askeri Mühendislik Üniversitesi’nde verilen eğitime odaklandı.
Bu eğitimde patlayıcı teknolojileri, mayın döşeme, mayın temizleme, patlamamış mühimmatların ve el yapımı patlayıcı düzeneklerin etkisiz hale getirilmesi gibi konular işlendi.
Raporda, Çinli eğitmenlerin Rus askerlerine eğitim verdiğini gösteren fotoğraflar da yer aldı. Görsellerde Rus askerlerine mühendislik ekipmanlarının tanıtıldığı ve mayın tarama yöntemlerinin gösterildiği görüldü.