Suriye hükümeti ile Lübnan merkezli Hizbullah arasında Türkiye’de yüz yüze görüşme gerçekleştirildi. Reuters’a konuşan altı kaynak, iki taraf arasındaki bilinen ilk doğrudan görüşmenin geçen ay Türkiye’nin girişimiyle yapıldığını ve tarafların güvenlik sorunlarını ele aldığını aktardı
Suriye hükümeti temsilcileri ile Lübnanlı silahlı grup Hizbullah’ın temsilcileri, aralarındaki gerilimi azaltmak amacıyla Türkiye’de yüz yüze görüştü.
Görüşme, uzun süredir karşı karşıya olan iki taraf arasındaki bilinen ilk yüz yüze temas oldu.
Reuters‘a konuşan ve görüşme hakkında bilgi sahibi olan altı kaynak, Suriyeli yetkililer ile İran’la yakın ilişkileri bulunan Hizbullah’ın geçen ay en az bir kez gizlice bir araya geldiğini söyledi. Kaynaklar arasında iki Suriyeli yetkili, bir ABD’li yetkili ve Hizbullah’a yakın üst düzey bir Lübnanlı güvenlik yetkilisi bulunuyor.
Hizbullah, Suriye’deki iç savaş sırasında eski Devlet Başkanı Beşar Esad hükümetini savunmak amacıyla yıllarca bölgeye savaşçı gönderdi.
Esad’ın 2024’ün sonlarında devrilmesinin ardından Suriye’nin yeni hükümeti ile Hizbullah arasındaki gerilim arttı.
Şam yönetimi, Hizbullah’ı Suriye üzerinden silah sevkiyatı yapmakla suçlarken ABD de Suriye ordusunun Hizbullah’a karşı savaşmak üzere Lübnan’a güç göndermesini teşvik etti.
Görüşme Türkiye’nin girişimiyle yapıldı
Kaynakların aktardığına göre geçen ay gerçekleştirilen görüşmeye Hizbullah temsilcilerinin yanı sıra Suriye istihbarat ve dışişleri yetkilileri katıldı.
Görüşme, gerilimi düşürme çabaları kapsamında Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının daveti üzerine gerçekleştirildi.
Hassas görüşme hakkında bilgi verebilmek için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan altı kaynak, görüşmenin daha önce kamuoyuna yansımadığını belirtti.
Reuters’ın görüşmeyle ilgili sorularına Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri ve Milli Savunma Bakanlıkları ile ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yanıt verilmedi. Hizbullah’ın medya ofisi ise yorum yapmayı reddetti.
Taraflar karşılıklı güvenlik endişelerini ele aldı
ABD’li yetkili, Suriyeli yetkililer ve Lübnanlı kaynak, görüşmenin iki taraf arasındaki gerilim noktalarının çözümüne odaklandığını ve görüşmenin olumlu geçtiğini söyledi.
Suriyeli yetkililerden biri, iki tarafın birbirlerine karşı düşmanlık beslemedikleri konusunda anlaşmaya vardığını belirtti. Yetkili, Suriye’nin Hizbullah’a Lübnan’a askeri müdahalede bulunarak grubu silahsızlandırmayacağı konusunda güvence verdiğini söyledi.
Buna karşılık Suriyeli yetkililer, Hizbullah’dan sınır ötesi kaçakçılık girişimlerinin durdurulmasına yardımcı olmasını ve özellikle Suriye’nin güneyinde bulunan kalan uyuyan hücrelerini dağıtmasını istedi.
Suriye yönetimi salı günü, ülkenin güneyinde roket saldırısı hazırlığında olan bir Hizbullah hücresini yakaladığını açıkladı. Hizbullah ise çarşamba günü bu iddiayı reddetti.
Hizbullah “Suriye topraklarında hiçbir şekilde varlığı bulunmadığını ve oradaki herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyete dahil olmadığını” bildirdi.
Suriyeli yetkili, Hizbullah temsilcilerinin silah kaçakçılığını durdurma ve Suriye merkezli hücrelerini dağıtma talebine doğrudan yanıt vermediğini, ancak Suriye’nin içişlerine müdahale etmeme sözü verdiğini söyledi.
Görüşme ve sonuçları hakkında doğrudan bilgi sahibi olan Lübnanlı güvenlik kaynağı ise iki tarafın “güvenlik konularında önemli ilerleme kaydettiğini” belirtti.
Söz konusu kaynak, “Hizbullah kendi kanadını korumak istiyor” dedi. Kaynak bu ifadeyle, Suriye’nin Lübnan içinde Hizbullah’a yönelik bir saldırı düzenlemesine ilişkin endişelere işaret etti.
Suriyeli yetkili ile Lübnanlı kaynak, nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve görüşmeyle ilgili herhangi bir açıklama yapılmasının planlanmadığını söyledi.
Türkiye üzerinden temas yaklaşık iki ay önce başladı
Lübnanlı kaynak, iki taraf arasındaki Türkiye aracılı temasın yaklaşık iki ay önce başladığını Reuters’a aktardı.
Reuters, eylül ayında Türkiye’de gerçekleştirilen görüşmenin tam olarak nerede yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve görüşmeden önce veya sonra başka toplantıların gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini doğrulayamadı.
Ankara görüşme için girişimde bulundu, İran masada yer almadı
Hem Hizbullah hem de Suriye hükümeti daha önce birbirleriyle görüşmeye açık olduklarının sinyalini vermişti.
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani temmuz ayında Şam yönetiminin Hizbullah ile görüşmeye açık olduğunu söyledi.
Hizbullah lideri Naim Kasım ise bir ay sonra televizyonda yaptığı konuşmada örgütün Suriye yönetimiyle görüşmeye itirazı olmadığını belirtti.
Ankara, Suriye’nin yeniden inşası ve istikrarının sağlanmasında kendisini bölgesel açıdan önemli bir aktör olarak konumlandırıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yönetimindeki Türkiye, aynı zamanda bölgesel diyaloğun kolaylaştırıcısı olarak öne çıkmaya ve bölgedeki istikrarı güçlendirmeye çalışıyor.
Kaynaklardan üçü, Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara’nın önemli müttefiklerinden biri olan Türkiye’nin görüşmenin yapılması için girişimde bulunduğunu söyledi. Kaynaklara göre Ankara, bu çabalara doğrudan dahil olmak istedi.
Görüşmelerde Hizbullah’ın başlıca destekçisi İran yer almadı.
İran’ın doğrudan katılmaması anlaşmanın önündeki engellerden biri oldu
Lübnanlı güvenlik kaynağı, Hizbullah’ın görüşmeye İran’ın bilgisi dahilinde katıldığını fakat Tahran’ın toplantıya doğrudan dahil olmamasından rahatsız olduğunu söyledi.
Kaynağa göre Şara da şimdilik İran ile doğrudan ilişki kurulmasına yönelik önerileri geri çevirdi.
Lübnanlı kaynak, İran’ın bu durumdan duyduğu rahatsızlığın nihai bir anlaşmaya varılamamasının ve görüşmeyle ilgili herhangi bir açıklama yapılmamasının temel nedeni olduğunu belirtti.