Rusya’da benzin veya motorin bulunduğu bildirilen akaryakıt istasyonlarının oranı bir haftada yüzde 41’den yüzde 28,1’e geriledi. Bazı bölgelerde araç plakalarına göre satış, QR kod ve litre sınırlaması uygulanıyor
Rusya’nın ülke çapındaki bazı bölgelerinde benzine erişim sıkıntısı tekrar zorlaşmaya başladı. Gazetecilerin akaryakıt istasyonlarındaki duruma ilişkin sürücülerden gelen bilgileri analiz eden “GdeBENZ” platformundan derlediği verilere göre, 16 Ağustos itibarıyla benzin veya dizel bulunduğu bildirilen istasyonların ülke genelindeki oranı 9 Ağustos’a kıyasla yüzde 41’den yüzde 28,1’e geriledi.
Haritadaki güncel bildirimlerde bazı istasyonlarda yakıtın tümüyle tükendiği, bazılarında ise kuyruk ve satış limiti uygulandığı görülüyor. Sorunların özellikle ülkenin güneyi, Volga bölgesi ve bazı merkezi bölgelerde yoğunlaşması dikkati çekiyor.
Hükümet yetkilileri de tedarik sıkıntılarını doğruladı
Rus hükümet yetkilileri de bazı bölgelerde akaryakıt tedarikinde sıkıntıların devam ettiğini açıkladı. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak sorunun çözümü için sektör yetkilileriyle sık sık toplantılar gerçekleştiriyor.
Novak başkanlığında 14 Ağustos’ta yapılan son toplantıda, Orenburg, Lipetsk, Tver ve Oryol bölgeleri, Tuva ve Hakasya cumhuriyetleri ile Krasnodar, Zabaykalye, Primorskiy ve Krasnoyarsk bölgelerindeki yakıt arzı ele alındı. Rusya Enerji Bakanlığı da bazı bölgelerde akaryakıt istasyonlarına yakıt tedarikinde sorunların sürdüğünü bildirdi.
Araç plakalarına göre akaryakıt alınıyor
Sorunun belirgin şekilde yaşandığı bölgelerden Orenburg’da yönetim 12 Ağustos’tan itibaren akaryakıt satışına yeniden kapsamlı kısıtlamalar getirirken Orenburg Valisi Yevgeniy Solntsev, araçların plakalarının son rakamına göre tek ve çift günlerde yakıt alabileceği bir uygulamaya geçildiğini açıkladı.
Benzer bir uygulama Lipetsk bölgesinde de yeniden başlatılırken bölgedeki bazı büyük akaryakıt istasyonu zincirlerinde araçlar plakalarına göre belirlenen günlerde yakıt alabiliyor. Bir araca satılabilecek benzin miktarı da 30 litreyle sınırlandırıldı.
Bölgelerdeki sorunlar artarken denetimler sıklaştı
Akaryakıt sıkıntısının yoğun şekilde hissedildiği yerler arasında Rusya’nın önemli turizm merkezlerinin bulunduğu Krasnodar bölgesi de yer alıyor.
Bölgedeki Anapa şehrinde, 17 Ağustos itibarıyla faaliyet gösteren 25 akaryakıt istasyonunun 11’i yakıtı yalnızca yakıt kartına sahip araçlara ve özel hizmet araçlarına satarken diğer 14 istasyonda ise araç başına satış miktarına çeşitli sınırlamalar uygulanıyor.
Aynı bölgedeki önemli liman kentlerinden Novorossiysk’te ise 17 Ağustos sabahı faaliyet gösteren 28 istasyonun yalnızca 5’inde AI-92, 6’sında ise AI-95 türünde benzin bulunurken dizel yakıt 27 istasyonda satılıyor.
Sivastopol’da da yakıt satışında QR kod sistemi yeniden uygulanmaya başlarken standart benzin türlerinde araç başına 20 litre sınırı getirildi.
Altay Cumhuriyeti’nde ise sürücülerin araçlarına günde bir defadan fazla yakıt almasını engelleyen uygulama devam ediyor. Bölge yönetimi, kısıtlamaların aşırı talebin ve birden fazla istasyondan yakıt alınmasının önlenmesi amacıyla getirildiğini açıklamıştı.
Moskova’da da bazı istasyonlarda yakıt bulunamıyor, bazılarında ise uzun kuyrukların oluştuğu görülüyor.
Sıkıntı denetimleri de artırdı
Akaryakıt tedarikindeki sıkıntı Rusya Federal Rekabet Servisi’nin (FAS) sektöre yönelik denetimlerine de yansıyor. FAS verilerine göre, yılbaşından 17 Ağustos’a kadar petrol şirketleri ve bağımsız akaryakıt piyasası katılımcıları hakkında 41 soruşturma açıldı ve 68 uyarı verildi.
Soruşturmalardan 30’u yaz aylarında açıldı. Yaz dönemindeki soruşturma sayısı yılın ilk 5 ayındaki soruşturma sayısının yaklaşık üç katına çıktı. FAS’tan yapılan açıklamada, incelemelerin özellikle akaryakıt istasyonlarındaki fiyatlandırma ve rekabet kurallarına yönelik olası ihlallere yoğunlaştığı bildirildi.
İlk sıkıntı mayıs ayında baş gösterdi
Rusya’da ilk büyük akaryakıt sıkıntısı mayıs sonunda başlamış, sonraki haftalarda çok sayıda bölgede araç başına satış limitleri, bidonla yakıt alma yasakları ve istasyonlara göre farklı satış kuralları uygulanmıştı. Temmuzun ikinci yarısında bazı bölgelerde kısıtlamaların gevşetilmesiyle durumun iyileşmeye başladığı açıklanmıştı.
Ancak ağustos ortasında benzin arzının yeniden azalması ve bazı bölgelerin kaldırılan kısıtlamaları tekrar uygulamaya başlaması, akaryakıt sorununda ikinci dalganın yaşandığına işaret ediyor.
Rus yetkililer, tedarikteki sorunlarda bazı petrol rafinerilerinin devre dışı kalması, Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırıları, yaz aylarında artan akaryakıt talebi ve bölgelere yapılan sevkiyatlardaki lojistik sıkıntıların etkili olduğunu belirtiyor. Temmuz başında Rusya’nın benzin üretiminin mevsimsel ortalama tüketimin yaklaşık yüzde 65’ine kadar gerilediği belirtilmişti.
Dünyanın önde gelen petrol üreticileri arasında bulunan Rusya, iç piyasadaki arz sıkıntısını hafifletmek için geleneksel tedarikçileri Belarus ve Kazakistan’ın yanı sıra Hindistan ve Fas’tan da benzin ithal etmeye başladı.
Rusya Enerji Bakanlığı da ithalatın artırılması, rafinerilerdeki üretimin mümkün olan en yüksek seviyede tutulması ve mevcut yakıt stoklarının iç piyasaya yönlendirilmesine yönelik tedbirleri sürdürüyor.
Rus hükümeti, son olarak, iç piyasadaki akaryakıt arzını artırmak amacıyla çevre standardı düşük Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 sınıfı benzinlerin üretimine, ithalatına ve satışına geçici olarak izin verdi.
Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 sınıfı benzinler, Euro-5’e kıyasla daha yüksek oranda kükürt ve bazı kirletici maddeler içerebildikleri için çevre standardı daha düşük yakıtlar arasında kabul ediliyor.
İhracat yasağı 31 Ocak 2027’ye kadar uzatıldı
Rus hükümetinden yapılan yazılı açıklamada, iç piyasadaki arzı artırmak amacıyla benzin, dizel, gemi yakıtı ve gaz yağı ihracatına yönelik geçici yasağın 31 Ocak 2027’ye kadar uzatıldığı belirtildi. Bunun yanında petrol şirketlerinden sorun yaşanan bölgelere sevkiyatları artırmalarını istendi.
Üreticiler tarafından ihraç edilen dizel, gemi yakıtı ve gaz yağının 1 Eylül’den itibaren kısıtlamalardan muaf tutulacağı bildirilen açıklamada, kararın iç piyasadaki istikrarın korunması amacıyla alındığı kaydedildi.
Açıklamada, uluslararası hükümetler arası anlaşmalar kapsamındaki sevkiyatın da yasaktan muaf tutulacağı belirtildi.
Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla Rusya’daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle ülkede çok sayıda tesis bakıma alınırken ülkenin bazı bölgelerinde akaryakıt satışında bazı kısıtlamalar uygulanıyor.