Elon Musk’ın SpaceX ile xAI arasında planlanan birleşmesi, yörüngede yapay zeka veri merkezleri kurma hedefini hızlandırabilir. Reuters’a göre bu adım, Musk’ın Google, Meta ve OpenAI ile süren yapay zekâ yarışında yeni bir aşamaya işaret ediyor
Elon Musk’ın SpaceX’i ile yapay zeka şirketi xAI arasında planlanan birleşme, Musk’ın yörüngede yapay zeka veri merkezleri kurma hedefine yeni bir ivme kazandırabilir. Reuters’ın perşembe günü özel olarak duyurduğu birleşme planı, Musk’ın Google, Meta ve OpenAI gibi teknoloji devleriyle giderek kızışan yapay zeka rekabetinde uzayı yeni bir cephe haline getirdiğini gösteriyor.
Henüz erken aşamada olan bu konsept, yüzlerce güneş enerjisiyle çalışan uydunun yörüngede birbirine bağlanarak, yapay zeka sistemlerinin devasa hesaplama ihtiyacını karşılamasını öngörüyor. Amaç, xAI’nin Grok modeli ya da OpenAI’nin ChatGPT gibi sistemlerini çalıştırmak için gereken yüksek enerji tüketimini Dünya dışına taşımak.
Savunuculara göre, atmosferin üzerinde faaliyet göstermek neredeyse kesintisiz güneş enerjisi sağlıyor ve karasal veri merkezlerinde maliyetin büyük bölümünü oluşturan soğutma ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Bu da yapay zeka hesaplamalarını çok daha verimli hale getirebilir.
Riskler tam olarak ne? Gerçekten yapılabilir mi?
Mühendisler ve uzay uzmanları, ticari uygulanabilirliğin hala yıllar uzakta olduğu uyarısında bulunuyor. Uzay enkazı, kozmik radyasyon, bakımın sınırlı olması ve yüksek fırlatma maliyetleri en büyük riskler arasında yer alıyor.
Deutsche Bank’a göre, ilk küçük ölçekli yörünge veri merkezi denemeleri 2027-2028 yıllarında yapılabilir. Teknolojinin ve ekonomik fizibilitenin kanıtlanması halinde, yüzlerce hatta binlerce uydudan oluşan daha büyük ağların 2030’lu yıllarda devreye girmesi mümkün olabilir.
Riskler tam olarak ne? Gerçekten yapılabilir mi?
Mühendisler ve uzay uzmanları, ticari uygulanabilirliğin hala yıllar uzakta olduğu uyarısında bulunuyor. Uzay enkazı, kozmik radyasyon, bakımın sınırlı olması ve yüksek fırlatma maliyetleri en büyük riskler arasında yer alıyor.
Deutsche Bank’a göre, ilk küçük ölçekli yörünge veri merkezi denemeleri 2027-2028 yıllarında yapılabilir. Teknolojinin ve ekonomik fizibilitenin kanıtlanması halinde, yüzlerce hatta binlerce uydudan oluşan daha büyük ağların 2030’lu yıllarda devreye girmesi mümkün olabilir.
Musk neden uzayı hedefliyor
SpaceX, Starlink projesi kapsamında bugüne kadar binlerce uyduyu başarıyla yörüngeye yerleştirmiş durumda. Bu da şirketi, uzay tabanlı yapay zeka hesaplamaları için en avantajlı konuma taşıyor.
Musk, bu ay Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı:
“Güneş enerjili veri merkezlerini uzayda kurmak çok mantıklı… Yapay zeka için en düşük maliyetli yer uzay olacak. Bu iki ya da en geç üç yıl içinde geçerli hale gelecek.”
Reuters’a göre SpaceX, bu yıl 1 trilyon doların üzerinde bir değerlemeyle halka arzı değerlendiriyor. Kaynaklar, elde edilecek gelirin bir bölümünün yapay zeka veri merkezi uydularının geliştirilmesine aktarılacağını belirtiyor.
Rakipler ne yapıyor?
Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin, uzayda yapay zeka veri merkezleri için teknoloji geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. Bezos daha önce, yörüngedeki gigawatt seviyesinde veri merkezlerinin, 10-20 yıl içinde Dünya’daki muadillerinden daha ucuz olabileceğini öngörmüştü.
Nvidia destekli Starcloud, bu vizyonun ilk somut örneklerinden birini sundu. Geçen ay Falcon 9 ile fırlatılan Starcloud-1 uydusu, uzaya gönderilmiş en güçlü yapay zeka çiplerinden biri olan Nvidia H100’ü taşıyor ve Google’ın açık kaynaklı Gemma modelini test ediyor.
Google ise Project Suncatcher kapsamında, Tensor Processing Unit (TPU) barındıran güneş enerjili uyduları birbirine bağlayarak yörüngede bir yapay zeka bulutu oluşturmayı hedefliyor. İlk prototip fırlatmanın 2027 civarında yapılması planlanıyor.
Çin’den ‘Uzay bulutu’ hamlesi
Çin de önümüzdeki beş yıl içinde uzay tabanlı yapay zeka veri merkezleri kurmayı hedefliyor. Devlet medyasına göre, ülkenin ana uzay yüklenicisi China Aerospace Science and Technology Corporation, “gigawatt sınıfında uzay dijital zeka altyapısı” inşa etmeyi planlıyor.