ABD’nin, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere yönelik saldırıları gerekçe göstererek İran’da 80’den fazla hedefi vurmasının ardından Tahran, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD üslerine füze ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı
ABD ve İran arasındaki gerilim bir kez daha yükseldi. ABD, ticari gemileri hedef aldığı gerekçesiyle İran’a karşı bir dizi güçlü saldırı” başlattığını ve bu kapsamda 80’den fazla hedefin vurulduğunu duyurdu.
CENTCOM’dan yapılan açıklamada, ABD güçlerinin İran’ın hava savunma sistemleri, komuta ve kontrol ağları, kıyı radarları, gemisavar füze kapasitesi ile Hürmüz Boğazı ve çevresindeki 60’tan fazla Devrim Muhafızları’na ait sürat teknesini hedef aldığı belirtildi. Operasyonun, İran’ın uluslararası ticaret koridorundan geçen gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı ifade edildi.
Açıklamada ayrıca İran’ın kısa süre önce Hürmüz Boğazı’ndan geçen üç ticari gemiye saldırdığı öne sürülerek, “İran güçlerinin haksız saldırganlığı ateşkesin açık ve tehlikeli bir ihlalidir ve seyrüsefer özgürlüğünü baltalamaktadır” denildi.
İran bir kez daha Körfez’i vurdu
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), ise gerçekleştirdiği karşı saldırılarda deniz ve hava kuvvetlerinin ortak operasyonunda Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu karargâhının bulunduğu Bandar Salman ile Kuveyt’teki Ali Al Salem Hava Üssü’nün de hedef alındığını bildirdi. IRGC ayrıca operasyona müdahale etmeye çalışan bir ABD’ye ait MQ-9 Reaper tipi insansız hava aracının düşürüldüğünü öne sürdü.
Saldırıların ardından Bahreyn ve Kuveyt’te sirenler çaldı. Bahreyn İçişleri Bakanlığı vatandaşlara ve ülkede yaşayanlara sakin olmaları ve en yakın güvenli bölgeye gitmeleri çağrısında bulundu. Kuveyt ordusu da hava savunma sistemlerinin “düşmanca” füze ve İHA saldırılarını engellediğini açıkladı. Her iki ülkeden de can kaybı ya da hasara ilişkin doğrulanmış bir bilgi paylaşılmadı.
İran’dan tepki
İran Genelkurmayına bağlı Hatam el-Enbiya Merkez Karargâhı ise ABD saldırılarını “açık bir saldırganlık” olarak nitelendirerek “ezici bir karşılık” verileceğini açıkladı. Açıklamada ayrıca Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nın yönetimine dış müdahaleye izin vermeyeceği vurgulandı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Galibaf da ABD’yi, geçen ay imzalanan ve savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin başlamasını öngören mutabakatı ihlal etmekle suçladı. X hesabından yaptığı paylaşımda “Boyun eğmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
Petrol bir kez daha yükseldi
Çatışmaların yeniden şiddetlenmesi enerji piyasalarını da etkiledi. Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 2 artarak 75,5 dolar seviyesine yükselirken, ABD ham petrolü de benzer oranda değer kazandı. Analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerinin sürmesi halinde küresel petrol arzına ilişkin endişelerin artabileceğini belirtiyor.
Ne olmuştu?
İran ve ABD arasında 14 Haziran’da varılan mutabakat sonrasında tarafların, İran’a yaptırımların kaldırılması, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve nükleer mesele gibi konular üzerinde 60 gün boyunca müzakere etmesi öngörülüyordu.
Bu kapsamda 21 Haziran’da İsviçre’de yapılan görüşmeler, İsrail’in Lübnan’a saldırılarını sürdürmesi, ABD’nin henüz İran’ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmaması ve taraflar arasında Hürmüz Boğazı’nın yönetimi gibi anlaşmazlıklar nedeniyle devam etmemişti.
Taraflar arasında mutabakata rağmen Hürmüz Boğazı çevresinde meydana gelen şiddetli askeri çatışmaların ardından iki ülkeden heyetler, 1 Temmuz’da Doha’da Katarlı yetkililerle ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirmişti.