ABD ve İran arasında İslamabad’da başlayan tarihi barış müzakerelerinde masadaki talepler derin ayrılıklar içeriyor. İran yaptırımların kalkmasını, Lübnan’da ateşkesi ve Hürmüz’de kontrol isterken; ABD, İran’ın nükleer zenginleştirme ve füze kapasitesinden vazgeçmesini şart koşuyor.
Orta Doğu’da binlerce kişinin ölümüne, enerji arzının sarsılmasına ve küresel ekonominin ağır yara almasına neden olan savaşı sona erdirmek amacıyla ABD ve İranlı üst düzey yetkililer bugün Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir araya geldi.
Reuters‘ın haberine göre masada devasa anlaşmazlıklar bulunuyor. Tahran yönetimi, resmi müzakerelerin ancak Washington’ın Lübnan’da ateşkes ve İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda taahhüt vermesi halinde başlayabileceği konusunda ısrar ediyor.
Görüşmelerin seyrini belirleyecek temel anlaşmazlık başlıkları ise şu şekilde:
Lübnan’da ateşkes
İran, Mart ayında başlayan çatışmalardan bu yana İsrail saldırılarında yaklaşık 2 bin kişinin öldüğü Lübnan’da ateşkes istiyor. İsrail ve ABD, Lübnan harekatının ABD-İran ateşkesinin bir parçası olmadığını savunurken, Tahran aksi yönde ısrar ediyor.
Yaptırımlar
İran, dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını ve ekonomisini yıllardır felce uğratan yaptırımların sona ermesini istiyor. Washington ise yalnızca İran’ın nükleer ve füze programlarında vereceği tavizler karşılığında önemli bir yaptırım hafifletmesine açık olduğunu belirtiyor.
Hürmüz Boğazı
İran, bölgesel güç dengesinde büyük bir değişime yol açacak şekilde, transit ücretleri toplamayı ve erişimi kontrol etmeyi hedeflediği Hürmüz Boğazı üzerindeki otoritesinin tanınmasını istiyor. ABD ise boğazın petrol tankerlerine ve geçiş ücretleri de dahil olmak üzere hiçbir sınırlama olmaksızın tüm trafiğe açılmasını talep ediyor.
Savaş tazminatı
İran’ın altı haftalık savaş boyunca uğradığı tüm hasarlar için tazminat talep etmesi bekleniyor. ABD bu konuda henüz bir yorum yapmadı.
Uranyum zenginleştirme
İran uranyum zenginleştirmesine izin verilmesini isterken; Washington bunu reddediyor ve Başkan Donald Trump bu konunun “müzakereye kapalı” olduğunda ısrarcı.
Füze kapasitesi
İsrail ve ABD, İran’ın füze kapasitesinin ciddi şekilde sınırlandırılmasını istiyor. Tahran ise devasa füze cephaneliğinin müzakere edilemez olduğunu daha önce de belirtmişti.
ABD ordusunun çekilmesi
İran, ABD muharip güçlerinin bölgeden çekilmesini, tüm cephelerde savaşın sona ermesini ve saldırmazlık taahhüdü istiyor.
Trump ise barış anlaşmasına varılana kadar Orta Doğu’daki askeri güçlerin kalacağını belirtti ve İran’ın buna uymaması halinde çatışmaların büyük ölçüde tırmanacağı uyarısında bulundu.