ABD’li JetZero, gövde ve kanatların birleştiği, yakıtı %50 azaltan fütüristik yolcu uçağının prototipini inşa ediyor. ABD Hava Kuvvetleri ve havayolu devlerinden milyonlarca dolar yatırım alan şirket, 2028’de halka arz edilebilir
Reuters‘ın haberine göre ABD’deki Mojave Çölü’ndeki devasa bir uçak hangarının içinde, havacılık start-up’ı JetZero, Airbus ve Boeing’in gelecekteki uçak stratejilerinin merkezinde yer alması beklenen 200’den fazla koltuklu kazançlı pazar segmenti için tam boyutlu bir gösteri uçağı (demonstrator) inşa ediyor.
Gelecek yılın sonuna kadar uçması planlanan test uçağı, Kaliforniya merkezli girişimin, gövde ve kanatların tek bir kaldırma yüzeyinde birleştiği ilk entegre kanat ticari jetini inşa etme yolundaki tarihi dönüm noktasını temsil ediyor.
Şirket, vatoz balığını andıran bu aerodinamik tasarımın yakıt kullanımını yarı yarıya azaltabileceğini belirtti.
Proje, United Airlines ve Alaska Airlines’ın şimdiden yoğun ilgisini ve yatırımını çekmiş durumda. ABD Hava Kuvvetleri tarafından da kısmen finanse edilen prototip, bir Northrop Grumman iştiraki olan Scaled Composites tarafından inşa ediliyor ve motor olarak Boeing 757’lere güç veren aynı Pratt & Whitney motorlarını kullanıyor.
İlk uçuşun başarılı geçmesi halinde şirket, Kuzey Karolina’daki yeni üretim üssünde 2030 yılından itibaren seri üretime geçmeyi planlıyor. JetZero CEO’su Tom O’Leary, Reuters’a verdiği demeçte, “Bunu daha önce hiç kimse yapmadı.
Mevcut teknolojiyi ve NASA’nın 30 yılı aşkın süredir yürüttüğü araştırmaları alıp gerçeğe dönüştürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Projenin detayları sır gibi saklanırken, nihai hedefin uçağın havada daha az sürtünmeyle daha fazla kaldırma kuvveti üretebildiğini ve böylece seyir halindeyken daha az motor itişine (ve yakıta) ihtiyaç duyduğunu kanıtlamak olduğu belirtiliyor.
Havacılık sektöründe aşılması gereken engeller var
JetZero’nun “Z4” adını verdiği uçak, bir dönem Boeing 757 ve 767 modellerinin domine ettiği, orta ve uzun menzilli rotalarda 200 ila 270 koltuk kapasitesine sahip “orta pazar” segmentini hedefleyecek.
Girişimin tasarımı, geleneksel boru şeklindeki uçak gövdesini geniş ve düz bir kabinle değiştirerek yeni koltuk düzenlerine, daha büyük pencerelere, daha esnek iç mekanlara, yeniden yapılandırılmış mutfak ve tuvalet alanlarına olanak tanıyor.
Uçağın arkasına ve üst kısmına monte edilen motorlar ise yerdeki gürültüyü azaltmayı ve verimliliği artırmayı amaçlıyor.
AeroDynamic Advisory Genel Müdürü Richard Aboulafia, JetZero ekibinin havacılık endüstrisindeki birçok kişiyi şaşırttığını ancak önlerinde çok büyük engeller olduğunu belirtti.
Aboulafia, şirketin önce vaat edilen verimlilik kazançlarını kanıtlaması, ardından bir prototipi sertifikalı bir uçağa dönüştürmek için milyarlarca doları bulabilecek ve uzun yıllar alacak finansmanı güvence altına alması gerektiğini vurguladı.
Uzman, yolcuların yakında bir JetZero uçağıyla uçup uçamayacağı konusunda, “Henüz erken bir aşama ancak mantıksız değil, bu ihtimali göz ardı edemeyiz” dedi.
SpaceX’in 2 trilyon dolarlık halka arzı iştah kabarttı
2020 yılında kurulan JetZero, ilk başlarda sektörde büyük bir şüpheyle karşılanmıştı. Ancak ABD Hava Kuvvetleri, Ağustos 2023’te projeyi prototip inşası için 4 yıllık, 235 milyon dolarlık bir sözleşmeyle destekleyerek girişime büyük bir ivme kazandırdı.
Havacılık analiz firması Leeham News’ten mühendis Bjorn Fehrm ise vaat edilen yakıt tasarrufunun henüz kanıtlanmadığını belirterek, bu tasarımın askeri kargo ve havada yakıt ikmali için daha uygun olduğunu, ticari yolcu taşımacılığına uyarlanmasının zor olduğunu savunuyor.
Buna rağmen, en büyük maliyet kalemi yakıt olan havayolu şirketleri projeye olan inançlarını yatırımlarla tescilliyor. Ocak ayında JetZero; B Capital liderliğindeki fonlama turunda United Airlines Ventures, Northrop Grumman ve RTX Ventures’ın katılımıyla 175 milyon dolar topladı.
United Airlines’ın yatırımı, 100 adede kadar uçak satın alma taahhüdünü ve 100 uçaklık ek opsiyonu içeriyor.
CEO O’Leary, Elon Musk’ın roket ve yapay zeka şirketi SpaceX’in geçen ay 2 trilyon dolar değerlemeye ulaşarak kırdığı halka arz rekorunun tüm sektörü hareketlendirdiğini söyledi.
Yıl sonuna kadar yeni bir fon toplama turu daha planladıklarını ve 2028’e kadar halka arz edilmeyi hedeflediklerini belirten O’Leary, “SpaceX’in halka arzından sonra dünyada halka açık pazarları düşünmeyen hiçbir havacılık şirketi CEO’su bulamazsınız. Test uçuşu başarılı olduktan sonra havayolu sektörü ‘Bu artık gerçek’ diyecek ve sipariş defterlerimiz tamamen dolacak” değerlendirmesini yaptı.