Nijeryalı milyarder Aliko Dangote, Kenya’nın Lamu kentinde 16 milyar dolarlık petrol rafinerisinin temelini attı. 2030’da tamamlanması planlanan tesisin Doğu Afrika’nın akaryakıt ithalatını azaltması, 50 binden fazla kişiye istihdam sağlaması ve bölgesel enerji güvenliğini güçlendirmesi hedefleniyor
Afrika’nın en zengin insanı Aliko Dangote, Kenya’da 16 milyar dolarlık petrol rafinerisinin inşaatını başlattı.
Reuters‘ın haberine göre Dangote ile Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto, çarşamba günü ülkenin kuzey kıyısındaki Lamu Limanı’nda düzenlenen törenle projenin temelini attı.
Dangote, Kenya’daki tesiste grubunun Nijerya’da faaliyet gösteren günlük 700 bin varil kapasiteli rafinerisinin başarısını tekrarlamayı hedefliyor.
Kenya ve Uganda’nın da aralarında bulunduğu Doğu Afrika ülkeleri ham petrol üretimine başlamaya hazırlanırken, yeni rafinerinin bölgenin rafine petrol ürünü ithalatını ve bu ithalat için kullanılan döviz miktarını azaltması amaçlanıyor.
Bölge ülkelerine yüzde 30 hisse teklif edildi
Dangote, Kenya’daki rafineride Doğu Afrika ülkelerine toplam yüzde 30’a kadar hisse teklif etti. 2030’da tamamlanması planlanan rafinerinin hisselerinin daha sonra Nairobi borsasında işlem görmesi de öngörülüyor.
Projenin mühendislik çalışmalarına ilişkin 450 milyon dolarlık sözleşme Engineers India Limited’e verilirken, Honeywell Technologies tesise teknolojik destek sağlayacak.
Ruto, temel atma töreninde rafineri projesini Kenya tarihindeki en büyük doğrudan yabancı yatırım olarak nitelendirdi ve tesisin ülkenin yıllık gayrisafi yurt içi hasılasını yüzde 12 artıracağını söyledi.
Ruto, projeyi “enerji güvenliği, sanayileşme ve bölgesel entegrasyona yatırım” olarak tanımladı.
Dangote: Bölge enerji açısından kendi kendine yeterli hale gelecek
Dangote ise rafinerinin Etiyopya’dan Mozambik’e uzanan bölgede rafine petrol ürünü ithalatının yerini alarak enerji alanında kendi kendine yeterliliği artıracağını söyledi.
Temel atma törenine Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni, Benin Devlet Başkanı Romuald Wadagni ve Togo Devlet Başkanı Jean-Lucien Savi de Tové de katıldı.
Tören alanında çok sayıda iş makinesi yer alırken, proje bölgede yeni istihdam beklentisini de artırdı.
Yıllık talep 20-30 milyon ton
Lamu Limanı, 2021’de ilk yük gemilerini kabul etmişti. Liman, Kenya’nın kuzey bölgelerini ve komşu ülkeleri denize bağlayacak yeni bir ulaşım koridoru oluşturma planının önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
Kenya Cumhurbaşkanının baş ekonomi danışmanı David Ndii’ye göre Doğu Afrika’nın yıllık petrol ürünü talebi 20 milyon ila 30 milyon metrik ton arasında.
Afrika’daki rafineri projelerinde görev alan bir finans uzmanı ise bu talebin karşılanabilmesi için günlük 1 milyon varilden fazla rafineri kapasitesine ihtiyaç duyulacağını söyledi.
Reuters’a göre Doğu Afrika ülkeleri, İran savaşı nedeniyle yükselen akaryakıt fiyatlarından sert biçimde etkilendi. Kenya da dahil olmak üzere bazı ülkelerde yüksek pompa fiyatları protestolara yol açtı.
Avrupa ve İngiltere’ye jet yakıtı ihraç edecek
Dangote, rafinerinin Avrupa ve İngiltere pazarlarına jet yakıtı ihraç etmeyi de hedeflediğini söyledi.
Yetkililere göre proje petrokimya, baz yağ ve bitüm üretimi gibi sektörlerin gelişmesini teşvik edecek ve 50 binden fazla kişiye istihdam sağlayacak.
Rafineri kompleksinin bir parçası olarak ayrıca 1.000 megavat kapasiteli bir elektrik santrali kurulacak. Dangote, santralin ihtiyaç fazlası elektriğini başka müşterilere satacağını belirtti.
Ham petrol ve altyapı konusunda soru işaretleri var
Bununla birlikte projenin Nijerya’daki modelin başarısını tekrarlayıp tekrarlayamayacağı konusunda soru işaretleri bulunuyor.
Reuters’ın aktardığına göre sektör analistleri özellikle yerel ham petrol arzı ve bölgenin enerji altyapısı konusunda belirsizliklere dikkat çekiyor.
Projeye çevre örgütlerinden de itiraz geliyor. Çevreciler, rafinerinin Dünya Mirası listesinde yer alan Lamu Eski Kenti’ni ve bölgedeki hassas deniz yaşamını etkileyebileceğini savunuyor.
Kenya Yüksek Mahkemesi de yerel halkın açtığı dava kapsamında, duruşma yapılana kadar proje sahasının bazı bölümlerinin korunmasına hükmetti.
Dangote ise projeye yönelik muhalefetin, rafineriyle iş modelleri tehdit altına girecek tüccar ve şirketlerden kaynaklandığını savundu ve hukuki mücadeleden çekinmediklerini söyledi.